ლექცია 1. ფულის წარმოშობის ისტორია (წიგნიდან: მოსიაშვილი ვ., – ფულის მიმოქცევა და კრედიტი. თბილისი 2017. 588 გვ.)

თემა I. ფულის წარმოშობის ისტორია

1.1 პირველი ფულის ნიშნები მსოფლიოში

 

ჯერ კიდევ არ არის ერთიანი შეხედულება იმასთან დაკავშირებით, თუ სად და როდის მოიჭრა პირველი მონეტები. 4-5 ათასი წლის წინ ადამიანისათვის ჯერ კიდევ უცნობი იყო ფული. იმ დროს უკვე იყოფოდნენ სამიწათმოქმედო და სამესაქონლოე ტომებად,  წარმოიშვა ხელოსნობა.  ადამიანი ხელოსნურ  ნაკეთობაზე ცვლიდა  პირუტყვს, მარცვლეულს, ცხოველთა ტყავს.  გაცვლისას ფასეულობის საზომად თავდა­პირველად იყენებდნენ ცხოველთა ტყავს ან საქონელს.  გაცვლის განვითარებასთან ერთად მოსახერხებელი საზომი გახდა ლითონი.

ფულის შექმნა მიეწერება ორ კერას. ერთი არის კუნძული ეგინა ეგეოსის ზღვაში და მეორე არის მცირეაზიური სახელმწიფო ლიდია, რომელიც, უხეშად რომ წარმოვიდგინოთ, მდებარეობდა დღევანდელი ანკარის დასავლეთით.

პირველ მონეტებზე გამოსახულება იყო მხოლოდ ერთ მხარეს. მონეტას აქვს ორი მხარე – ზურგი და შუბლი. შუბლის მხარეს გამოსახავდნენ ხოლმე. ხოლო მეორე მხარეს იყო ჩაჭდეული კვადრატი. ეს ძველი მონეტებისთვის იყო დამახასიათებელი.
თანამედროვე მონეტას აქვს ორი დამღა. ერთ დამღაზე ათავსებენ მეტალს და მეორე დამღას ადებენ. მაშინ მეორე დამღა არ არსებობდა. მეტალი პირველ დამღაში რომ ჩაეჯინათ, იღებდნენ სპეციალურ სპილენძის წკნელს და აწვებოდნენ ზევიდან და, შესაბამისად, იმ წკნელის ბოლო ოთხკუთხედი რჩებოდა ზევიდან. ამიტომ მონეტები ერთ მხარეს უფრო დავირტული იყო გამოსახულებით, ვიდრე მეორე მხარეს. შემდეგ მიხვდნენ, რომ მეორე მხარის დამღაც იყო საჭირო.
ლიდიურ მონეტებზე გამოსახული იყო ლომები და ხარები. ეგინას მონეტებზე გამოსახული იყო კუ. იმიტომ, რომ ეგინა “კუს” ნიშნავს.

ძველ საბერძნეთში ამ მიზნით ზოგჯერ რკინის წკნელებს იყენებდნენ; მაგრამ ისინი ძალიან მძიმე იყო. ასეთი ფულის შესანახად საკუჭნაოებს აგებდნენ, ბაზარში ფული ურმით მიჰქონდათ. მალე საფასურად ძვირფასი ლითონების, უპირველეს ყოვლისა, ვერცხლის გამოყენება დაიწყეს. იგი ძვირი იყო და ამიტომ სავაჭრო საქმეების მოგვარებისას მათი შედარებით მცირე რაოდენობა იყო საჭირო.

გაჩნდა ასაწონი ფული – ზოდები ან გარკვეული წონის რგოლები. ძველ აღმოსავლეთში ასეთ წონით ფულს ძვ.  წ. VII ს – ში გამოიყენებდნენ. ბაზრებზე წონიდნენ არა მარტო შესასყიდ სურსათს, არამედ ფულსაც. ძველ ეგვიპტეში შუა მეფობის ხანაში (ძვ.  წ. 2200 – 1710 წწ.) წონითი  ფულები ვერცხლის რგოლების სახით იყო. შემონახულია ნახატები, თუ როგორ წონიან ვერცხლის რგოლებს. პირველი მონეტები გაჩნდა ლიდიაში, მცირე აზიაში ძვ. წ. VII  ს – ში.[1] ეს იმით აიხსნება, რომ ლიდიაზე გადიოდა სავაჭრო გზები საბერძნეთსა და აღმოსავლეთ ქვეყნებში. აქ ადრე გახდა საჭირო სავაჭრო საქმეების გამარტივება, ხშირად ძნელი საცნობია მცირე,  უფორმო ნატეხის მონეტა.  მაგრამ მასში იყო მთავარი – ჰქონდა ნიშანი მისი გამომშვები ქალაქისა, რომელიც მონეტის წონის გარანტიას იძლეოდა. პირველი ბერძნული მონეტები გაჩნდა კუნძულ ეგინაზე ძვ. წ. VII ს –  ში. ეგინურ დრაჰმებზე გამოსახული იყო კუ, მეორე მხარეს კი აჩნდა ნაჭდევის კვალი, რითაც იგი მარაგდებოდა ჭრის დროს, იწონიდა დაახლოებით 6 გრამს.

ძველ ბერძნებს მონეტათა საკუთარი საზომი ჰქონდათ. წვრილი ვერცხლის ფულს ობოლი ერქვა. ექვსი ობოლი შეადგენდა დრაჰმას, ორი დრაჰმა კი – სტატერს. მაგრამ სხვადასხვა დროს და სხვადასხვა ქალაქში ამ მონეტებს წონაც სხვადასხვა ჰქონდა. საბერძნეთის ადრეულ მონეტებს წარწერები არ ჰქონდა, ხოლო გამოსახულება მხოლოდ წინა პირზე აჩნდა. ქალაქთა სახელების წარწერა დაიწყეს ძვ. წ. VI ს – ის შუა წლებიდან, ხოლო ძვ. წ. V ს – ში საბერძნეთში ისწავლეს ორივე მხარეზე სხვადასხვა გამოსახულებებიანი მონეტების გამოჭრა. მაგალითად, ათენში იჭრებოდა მონეტა,  რომლის შუბლზე გამოსახული იყო ქალღმერთ ათენას თავი,  ზურგზე კი –  ბუ (ათინას ფრინველი). ხელოვნების მაღალმხატვრული ნიმუშია ქერჩისა და ტამანის ნახევარკუნძულებზე მდებარე ბოსფორის სამეფოს ბერძნული ოქროს მონეტები. წინაპირზე გამოსახული იყო ზღაპრული არსების სილენის თავი, ხოლო მეორე მხარეზე კბილებში შუბგარჭობილი ფანტასტური გრიფონი.

პირველი ბერძნული ოქროს მონეტები გამოუშვა მაკედონიის მეფემ ფილიპემ (ალექსანდრე მაკედონელის მამამ) და ეწოდებოდა „ფილიპიკები”. ალექსანდრე მაკედონელი თავის უზარმაზარ მონარქიაში ჭრიდა ერთნაირი გამოსახულებისა და წონის მონეტებს – ეს იყო ტეტრადრაქმები (4 დრაქმა),  რომლის წინაპირზე გამოსახული იყო თვით ალექსანდრე გმირ – ჰერაკლეს თავსაბურით,  მეორე მხარეზე კი – ზევსი.  ალექსანდრე მაკედონელის ტეტრადრაქმებს მისი სიკვდილის შემდეგაც დიდხანს ხმარობდნენ.  ტეტრადრაქმებს პონტოს სახელმწიფოს მეფე მითრიდატე VI უშვებდა. წინაპირზე გამოსახული იყო მეფის თავი დიადემით,  მეორეზე კი ირემი საძოვარზე.  ძვ.  წ. IV ს – ში მონეტათა ჭრის ხელოვნებამ საბერძნეთში უმაღლეს აყვავებას მიაღწია, განსაკუთრებით ქ.  სირაკუზში. აქ ჭრიდნენ მონეტებს, რო­მელთა წინაპირზე გამოსახული იყო სირაკუზის მფარველი ქალღმერთი, ხოლო მეორეზე – ექვსცხენიანი ეტლი.  ამ მონეტებს ჭრიდნენ შესანიშნავი ოსტატ –  მხატვრები. ძველ რომში თავდაპირველად იხმარებოდა წონითი მონეტები – ბრინჯაოს ზოდები, რომლებზეც მოგვიანებით გაჩნდა ხარის, ხომალდის, ცხვრის და სხვა გამოსახულებები. ვერცხლის მონეტების მოჭრა დაიწყეს რომში ძვ. წ. III ს – ის 60 – იან წლებში. ძირითადად გავრცელებული იყო ვერცხლის მონეტა – დენარი. მისი თავდაპირველი წონა 4, 37 გრ. სხვადასხვა დროს იცვლებოდა. ამას გარდა, რომში ჭრიდნენ ბრინჯაოს, შემდეგ კი ოქროს მონეტებს.  რომში პირველი ზარაფხანა მდებარეობდა ქალღმერთ იუნონა – მონეტას ტაძარში, აქედან მოდის ტერმინი „მონეტა”. რესპუბლიკის ეპოქის რომაული დენარიების წინაპირზე მოთავსებული იყო ღმერთების გამოსახულება; მეორე მხარეს კი – ორი გაჭენებული ცხენოსნის, ზარაფხანის სამუშაო იარაღების – გრდემლის, უროსა და მარწუხის და სხვათა გამოსახულებანი.

იმპერატორები ოქროსა და ვერცხლის მონეტებს თავისი გამოსახულებებით უშვებდნენ. ასეთებია: ახალი წელთაღრიცხვით I ს – ის მონეტები იმპერატორ ავგუსტუსისა,  რომელთა ზურგზე გამოსახულია სამსხვერპლო; იმპერატორ ნერონის მონეტების ზურგზე მტრის მკერდზე ფეხდაბჯენილი ლეგიონერის გამოსახულება იყო;   V ს. იმპერატორ კონსტანტინეს მონეტის მეორე მხარეზე გამოსახული იყო შენობა; ამავე დროს სენატი უშვებდა სპილენძის მონეტებს.  საიმპერატორო ოქროს მონეტები –  ესანიშნავი რეალისტური პორტრეტებიანი აურეუსები,  რომის ხელოვნების საუკეთესო ნაწარმოებებს განეკუთვნება.  გვიანი ხანის რომის იმპერიაში სამონეტო საქმემ კრახი განიცადა.  ვერცხლსა და ოქროში სხვა ნაერთებს ურევდნენ.  პორტრეტებსა და სხვა გამოსახულებებს  ადრინდელი მხატვრული ფასეულობა არ გააჩნიათ,  რაც კულტურის  დაცემაზე მეტყველებს. მონეტების

შესწავლით  მკვლევარი შეიტყობს ძველი ხალხების ცხოვრების სხვადასხვა მხარეს:  მეურნეობას, პოლიტიკურ წყობასა და კულტურას, მაგალითად, ტეტრადრაქმის ჭედურობა ამა თუ იმ ქვეყანაში მეტყველებს ალექსანდრე მაკედონელის ბატონობაზე,  ხოლო მისი მონარქიის საზღვრებს გარეთ ნაპოვნი ტეტრადრაქმები – იმ დროის სავაჭრო ურთიერთობებზე.  ბევრი ანტიკური მონეტა ახლაც არის ხელოვნების შესანიშნავი ნიმუში.

 

 

 

 

1.2.  მსოფლიოს ეკონომიკურად ძლიერი ქვეყნების ვალუტები

 

აშშ დოლარი. ამერიკის შეერთებული შტატების დოლარი – (ინგლ. United States dollar) – აშშ-ს ფულადი ერთეული და მსოფლიოს ერთ-ერთი ძირითადი სარეზერვო ვალუტაა. 1 დოლარი = 100 ცენტს. აღნიშვნა: $ ან USD. ფულადი ემისიის უფლება გააჩნია ფედერალურ სარეზერვო სისტემას (ინგლ. Federal Reserve System), რომელიც აშშ-ში ასრულებს ცენტრალური ბანკის ფუნქციებს.

აშშ დოლარს ასევე გააჩნია ეროვნული ვალუტის სტატუსი ზოგიერთ სხვა ქვეყანაში (მაგ.: მარშალის კუნძულები, სალვადორი და სხვა).  დოლარი ხშირად წარმოადგენს დამატებით (პარალელურ) ვალუტას იმ ქვეყნებში, სადაც ეროვნული ვალუტა არ წარმოადგენს ერთადერთ კანონიერ საგადახდო საშუალებას, იმ შემთხვევების ჩათვლით, როდესაც საკუთარი ვალუტა ფაქტიურად არ გამოიყენება ნაღდ და/ან უნაღდო მიმოქცევაში (როგორც, მაგ.: ზიმბაბვეში).

არსებობს მოსაზრება, რომ მსოფლიო სავაჭრო ბრუნვის 80%-ზე მეტი გაიანგარიშება ამერიკულ დოლარებში.

სააგენტო Bloomberg-ის მონაცემებით, SWIFT-ის სისტემაში ბანკთაშორის ბრუნვაში 2013 წლის მაისიდან 2014 წლის მაისამდე პერიოდში ამერიკული დოლარის წილმა შეადგინა 42%. ამასთან, ევროს წილმა იმავე პერიოდში შეადგინა 32%, იუანის წილმა – 1,47 %, რუსული რუბლის წილმა კი – 0,35 %.

გარეგანი სახე, დიზაინი.ყოველდღიურად აშშ-ში უშვებენ დაახლოებით 35 მლნ სხვადასხვა ნომინალის ბანკნოტას საერთო თანხით დაახლოებით 635 მლნ დოლარი. ბანკნოტების 95%, რომლებიც ყოველწლიურად იბეჭდება, გამოიყენება გაცვეთილი ფულის შესაცვლელად. ერთი ბანკნოტის დამზადება დაახლოებით 5,7 ცენტი ჯდება და თითქმის არ არის დამოკიდებული ნომინალზე.

ყველა თანამედროვე ბანკნოტას გააჩნია ნომინალისგან დამოუკიდებელი ერთნაირი ზომა 155.956/ 66.294 მმ.

დოლარის უმეტესი კუპიურების საბაზისო დიზაინი დამტკიცდა 1928 წელს. ბანკნოტებზე გამოსახულია აშშ-ს სახელმწიფო მოღვაწეთა პორტრეტები:

  • ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი ჯორჯ ვაშინგტონი გამოსახულია 1-დოლარიან კუპიურაზე;
  • აშშ-ს მე-3-ე პრეზიდენტი თომას ჯეფერსონი – 2-დოლარიან კუპიურაზე;
  • აშშ-ს მე-16-ე პრეზიდენტი აბრაამ ლინკოლნი – 5-დოლარიან კუპიურაზე;
  • აშშ-ს ერთ-ერთი დამაარსებელი და ფინანსთა პირველი მინისტრი ალექსანდრე ჰამილტონი – 10-დოლარიან კუპიურაზე;
  • აშშ-ს მე-7-ე პრეზიდენტი და თანამედროვე დოლარის ერთ-ერთი შემქმნელი ენდრიუ ჯექსონი – 20-დოლარიან კუპიურაზე;
  • აშშ-ს მე-18-ე პრეზიდენტი და სამოქალაქო ომის გმირი ულის გრანტი – 50-დოლარიან კუპიურაზე;
  • მეცნიერი, პუბლიცისტი და დიპლომატი ბენჯამინ ფრანკლინი – 100-დოლარიან ბანკნოტაზე.

ბანკნოტების ზურგის მხარეზე მოთავსებულია აშშ-ს ისტორიის ამსახველი გამოსახულებები. საკმაოდ იშვიათ 2-დოლარიან კუპიურაზე გამოსახულია დამოუკიდებ­ლობის დეკლარაციის ხელმოწერა, 5-დოლარიან კუპიურაზე – ვაშინგტონში განთავსებული ლინკოლნის მემორიალი, 10-დოლარიან კუპიურაზე – აშშ-ს ფინანსთა სამინისტროს შენობა, 20-დოლარიან კუპიურაზე – თეთრი სახლი, 50-დოლარიან კუპიურაზე – კაპიტოლიუმი, 100-დოლარიან კუპიურაზე – ფილადელფიაში მდებარე ინდიფენდენს-ჰოლი, სადაც ხელი მოეწერა დამოუკიდებლობის დეკლარაციას. კუპიურაზე გამოსახული კოშკის საათის ისრები უჩვენებს დროს – 14 საათი 22 წუთი.

1-დოლარიანი კუპიურის მეორე მხარეს დატანილია აშშ-ს ორმხრივი დიდი ბეჭდის 2 გამოსახულება. ზუსტად ამ ბეჭდის მიმართ (და არა თვითონ ბანკნოტის დიზაინის მიმართ) გამოითქმება ყველაზე ხშირად ვარაუდები: არწივის ფარზე 13 ზოლი, მის ბრჭყალებში 13 ისარი და ზეთისხილის ტოტი 13 ფოთლით, 13 ვარსკვლავი ღრუბელში არწივის თავზე, პირამიდის 13 საფეხური (თავდაპირველად აშშ-ში შედიოდა 13 შტატი), რომაული ციფრები MDCCLXXVI აღნიშნავს რიცხვს 1776 (დამოუკიდებლობის დეკლარაციის გამოცხადების წელი), პირამიდის წაჭრილი წვერი ჩახატული თვალით (ძველესი რელიგიური სიმბოლო), ლათინური წარწერები «Е pluribus unum» (13 ასო, „ბევრიდან – მთლიანი“), «Annuit Cœptis» (13 ასო, თუ ასო œ ორად ჩაითვლება – „ის იწონებს ჩვენს საქმეებს“) და «Novus Ordo Seclorum» („ახალი საუკუნის წესრიგი“) – ციტატები აღებულია ვირგილიუსის „ენეიდიდან“ და გამოხატავენ „ამერიკული ხანის“ დადგომას. თუმცა ყველა ამ ელემენტებს, როგორც წესი, მასონებს უკავშირებენ.

ზოგიერთი ავტორი შეცდომით მიუთითებს 1935 წლის 1-დოლარიანი კუპიურის დიზაინის ავტორად რუს მხატვარს ნიკოლაი რერიხს, თუმცა მისი დიზაინერი იყო ედვარდ მ. უიკსი, აშშ-ს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული ფულადი ნიშნებისა და ფასიანი ქაღალდების გამოშვების ბიუროს განყოფილების უფროსი. ცვლილებების ინიციატორები იყვნენ ჰენრი უოლესი და ფრანკლინ რუზველტი.

საინტერესოა მიზეზი, თუ რატომ გახდა დოლარი მწვანე. 1869 წელს აშშ-ს ფინანსთა სამინისტრომ ფილადელფიურ კომპანიასთან Messers J. М. & Сох ხელი მოაწერა კონტრაქტს ფულის ქაღალდის წარმოებაზე, რომელსაც ექნებოდა სპეციალური დამცავი ნიშნები 2-3 დუიმის სიგანის ოდნავ შესამჩნევი ვერტიკალური ზოლების სახით. დაახლოებით იმავე წლებში ხაზინამ პირველად დაიწყო დოლარების ბეჭდვა მწვანე საღებავის გამოყენებით. აღნიშნული სიახლის მიზეზი იყო ის, რომ ძველი ყაიდის ბანკნოტების გადაღება, რომლებიც სრულდებოდა შავი საღებავით და მხოლოდ ნაპირებზე ჰქონდა დატანებული მწვანე საღებავი, ძალიან ადვილი იყო. ვინაიდან დოლარების დამზადებისას უკვე გამოიყენებოდა მწვანე საღებავი, აღარ იყო საჭირო ახალი ფერების შერჩევა და შესყიდვა. ამიტომ არსებული მწვანე საღებავის გამოყენება დაიწყეს უფრო მეტი დოზებით.

1929 წლამდე დოლარების დასამზადებლად სხვადასხვა ფერი გამოიყენებოდა. მონოტონური მწვანე მხოლოდ 1929 წლიდან გამოჩნდა. ეს იმით აიხსნება, რომ მწვანე საღებავი საკმაოდ იაფი იყო, მწვანე ფერი შედარებით მდგრადი აღმოჩნდა გარე ზემოქმედების მიმართ და ფსიქოლოგიურად იწვევდა ფულის მიმართ ნდობას და ოპტიმიზმის გრძნობას. ბოლო წლებში დოლარის კუპიურებმა კვლავ შეიძინეს სხვადასხვა ფერი – ყვითელის და ვარდისფერის ელფერი.

ბანკნოტების წარმოება და მათი დაცვა. დოლარებს ტრადიციულად იცავდნენ გაყალბებისგან. ბანკნოტების დასამზადებელ ქაღალდს აწარმოებს მხოლოდ ერთი კომპანია, რომელსაც აკრძალული აქვს მისი მიყიდვა ვინმესთვის, გარდა აშშ-ს ფედერალური ხელისუფლებისა. საღებავის ფორმულა საიდუმლოს წარმოადგენს. 1990 წლიდან აშშ-ში დაიწყეს დოლარების წარმოება, რომელიც დამატებით არის დაცული. 1996 წელს დაცვა კიდევ უფრო გაზარდეს. 2003 წელს გამოჩნდა 20-დოლარიანი კუპიურის ახალი ვერსია, 2004 წელს – 50-დოლარიანის,  2005 წელს – 50-დოლარიანის, 2005 წელს – 100-დოლარიანის, 2006 წელს – 10-დოლარიანის, ხოლო 2008 წელს – 5-დოლარიანის.

2010 წლის 21 აპრილს აშშ-ს ხაზინის, ფედერალური სარეზერვო სისტემის მმართველთა საბჭოს და აშშ-ს საიდუმლო სამსახურის ოფიციალური წარმომადგენლების მიერ გასაჯაროვდა 100-დოლარიანი ბანკნოტის ახალი დიზაინი. განახლებულმა კუპიურამ შეინარჩუნა ამერიკული ვალუტის ტრადიციული გარეგანი სახე, მაგრამ შეიძინა გაყალბებისგან დაცვის ახალი ეფექტური ელემენტები. კუპიურა მიმოქცევაში გამოვიდა 2013 წლის 8 ოქტომბერს.

გამყალბებლებისგან ეფექტური დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით, იგეგმება დოლარების დიზაინის შეცვლა ყოველ 7-10 წელიწადში. ამასთან იგულისხმება, რომ ძველი კუპიურები მიმოქცევიდან თანდათან ამოიღება.

ფულადი ემისიის უფლება გააჩნია 12 ბანკს – ფედერალური სარეზერვო სისტემის წევრებს (დაარსდა 1913 წლის 23 დეკემბერს). აშშ-ს ტერიტორია დაიყო 12 რეგიონად (ოლქად), თითოეული საკუთარი ფედერალური სარეზერვო ბანკით, რომლებსაც გააჩნიათ ციფრული და ასოითი აღნიშვნა ანბანური თანმიმდევრობით:

 

ტერიტორიის

ნომერი

ასო ცენტრი
1 A ბოსტონი
2 B ნიუ-იორკი
3 C ფილადელფია
4 D კლივლენდი
5 E რიჩმონდი
6 F ატლანტა
7 G ჩიკაგო
8 H სენტ-ლუისი
9 I მინეაპოლისი
10 J კანზას-სიტი
11 K დალასი
12 L სან-ფრანცისკო

 

ფედერალურ სარეზერვო ბანკებს, რომლებიც ამ ცენტრებშია განთავსებული, გააჩნიათ ქაღალდის ფულის ბეჭდვის უფლება. ყოველწლიურად დოლარების დასამზადებლად ისინი ხარჯავენ დახლოებით 18 ტონა საღებავს.

ერთი ბანკნოტის მიახლოებითი წონა, ნომინალის მიუხედავად, შეადგენს 1 გრამს. ქაღალდი, რომლისგანაც მზადდება დოლარი, შედგება 25% სელის ძაფისგან და 75% ბამბისგან, ამიტომ დროთა განმავლობაში არ ყვითლდება. ქაღალდის სიმტკიცისთვის გამოიყენება სინთეტიკური ბოჭკო (პირველ მსოფლიო ომამდე ამ ფუნქციას ასრულებდა აბრეშუმის ძაფი).

იმისათვის, რომ ბანკნოტა გამოუსადეგარი გახდეს და დაიხეს, საჭიროა მისი მოკეცვა 4-ათასჯერ.

აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემის მონაცემებით, 1-დოლარიანი კუპიურის ვარგისიანობის ვადაა დაახლოებით 22 თვე, 5-დოლარიანის – 24 თვე, 10-დოლარიანის – 18 თვე, 20-დოლარიანის – 25 თვე, 50-დოლარიანის – 55 თვე, ხოლო 100-დოლარიანი ყველაზე „გამძლეა“ და ცირკულირებს დაახლოებით 60 თვე.

დოლარის გაცვლა ოქროსა და ვერცხლზე. 1792 წელს აშშ-ში დაადგინეს, რომ 1 უნცია ოქროს შეიცავს 19,3 დოლარი. 1834 წელს 1 უნცია ოქროს შეიცავდა უკვე 20,67 დოლარი, ვინაიდან აშშ-ს არ გააჩნდა საკმარისი ოქროს მარაგი მთელი გამოშვებული ფულის მოცულობის უზრუნველსაყოფად და ვალუტის კურსის დაწევა აუცილებლობას წარმოადგენდა.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დევალვაცია გრძელდებოდა. 1933 წელს გაუქმდა დოლარის ოქროს პარიტეტი და შემოღებულ იქნა მისი კონვერტირება. 1934 წელს 1 უნცია ოქროში იძლეოდნენ 35 დოლარს. ეკონომიკური კრიზისის მიუხედავად, აშშ ცდილობდა შეენარჩუნებინა დოლარის ფიქსირებული მიბმულობა ოქროზე, რისთვისაც აწეულ იქნა სააღრიცხვო განაკვეთი, მაგრამ ამ ღონისძიებამ არ უშველა. თუმცა ომების გამო, ოქრო „ბებერი კონტინენტიდან“ გადაედინებოდა აშშ-ში, რამაც დროებით აღადგინა დოლარის ოქროზე დამოკიდებულება. 1900 წლამდე დოლარი თავისუფლად იცვლებოდა ოქროზე და ვერცხლზე; 1900-1934 წლებში – მხოლოდ ოქროზე (1,67 გრამი – 1 დოლარი). 1934 წლიდან 1975 წლის ჩათვლით ოქროზე გადაცვლა ხორციელდებოდა მხოლოდ საზღვარგარეთის მთავრობებისთვის (1934-1972 წლებში – 1 დოლარი 0,88865 გრამი; 1972-1975 წლებში – 1 დოლარი 0,81853 გრამი).

1944 წელს მიღწეულ იქნა ბრეტონ-ვუდის შეთანხმება. შემოღებულ იქნა ოქრო-დევიზური სტანდარტი, რომელიც ეფუძნებოდა ოქროს და 2 ვალუტას – აშშ დოლარს და ბრიტანულ ფუნტ სტერლინგს, რითაც დასრულდა ოქროს სტანდარტის მონოპოლია. ახალი წესების თანახმად, დოლარი ხდებოდა ერთადერთი ვალუტა, რომელიც პირდაპირ იყო მიბმული ოქროზე. აშშ-ს ხაზინას უფლება ჰქონდა (და არა ვალდებულება) გადაეცვალა დოლარები ოქროზე უცხოური სამთავრობო დაწესებულებებისა და ცენტრალური ბანკებისთვის შეფარდებით 35 დოლარი უნციაზე. ფაქტიურად, ოქრო ძირითადი ვალუტიდან გადაიქცა სარეზერვო ვალუტად.

1960-ანი წლების ბოლოს აშშ-ში არსებულმა მაღალმა ინფლაციამ ისევ შეუძლებელი გახადა უწინდელ დონეზე ოქროზე მიბმის შენარჩუნება. მდგომარეობას ამძაფრებდა ასევე აშშ-ს საგარეო სავაჭრო დეფიციტი. ოქროს საბაზრო ღირებულება საგრძნობლად აღემატებოდა ოფიციალურად დადგენილს. 1971 წელს აშშ-ს პრეზიდენტმა რიჩარდ ნიქსონმა „დროებით“ აკრძალა დოლარის გადაცვლა ოქროზე და მოახდინა რამდენიმე დევალვაცია: 1971 წელს უნცია ოქროს ფასი გაიზარდა 38 დოლარამდე, ხოლო 1973 წელს – 42,22 დოლარამდე. 1976 წელს, ოქროზე გადაცვლის აღდგენის გარეშე, შეიქმნა იამაიკის სავალუტო სისტემა, რომლის თანახმად ოფიციალურად გაუქმდა დოლარის მიბმა ოქროზე, მაგრამ ამასთან დოლარი რჩებოდა მსოფლიო სარეზერვო ვალუტად გაცვლის მცურავი კოეფიციენტით.

მიმოქცევა. 1913 წლიდან დოლარის წარმოებაზე, გავრცელებასა და აღრიცხვაზე პასუხისმგებელია აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემა, რომელიც ასრულებს ქვეყნის ცენტრალური ბანკის ფუნქციებს. წარმოებული ფულის ოდენობა დამოკიდებულია აშშ-ს მოთხოვნაზე. დღეისათვის აშშ-ში დაბეჭდილი დოლარების მასის 33-50% გაედინება ქვეყნის ფარგლებს გარეთ.

აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, ამჟამად გამოშვებული დოლარის ბანკნოტების და მონეტების დაახლოებით 99% თავისუფალ მიმოქცევაშია. 1995-2005 წლების პერიოდში მიმოქცევაში არსებული დოლარების მასა გაიზარდა 89%-ით და მიაღწია 758.8 მლრდ დოლარს.

2006 წლის 30 სექტემბრის მდგომარეობით, მსოფლიოში  ბანკნოტები და მონეტები არსებობდა ჯამში 971 922 146 480 დოლარის ოდენობით. მათგან 790 556 011 806 დოლარი იმყოფებოდა თავისუფალ მიმოქცევაში (ანუ პლანეტის ყოველ მოსახლეზე მოდიოდა 150 დოლარი). ყველაზე გავრცელებული ბანკნოტებია 100-, 20- და 10-დოლარიანი ბანკნოტები.

ეტიმოლოგია. პირველი დოლარები, ისე როგორც ტალერები, ვერცხლის მონეტებს წარმოადგენდნენ. მოგვიანებით გაჩნდა ქაღალდის ასიგნაციები (ბანკნოტები, კუპიურები).

„დოლარი“ წარმოიშვა სიტყვისგან „იოაჰიმსტალერი“, XVI საუკუნის მონეტის დასახელებისგან, რომელსაც ჭრიდნენ ვერცხლის მაღაროსთან იოაჰიმსტალში, ქალაქი იაჰიმოვი თანამედროვე ჩეხეთის ტერიტორიაზე. „იოაჰიმსტალი“ ნიშნავს „იოაჰიმის ველს“. „იოაჰიმსტალერი“ მოგვიანებით შეიკვეცა და დარჩა „ტალერი“. ეს სიტყვა აისახა დანიურ და შვედურ დალერში, ჰოლანდიურ დაალდერში, ეთიოპიურ ტალარში, იტალიურ ტალეროში, ფლამანდიურ დალდერში, და ინგლისურ ენაში – დოლარში. „ტალერს“ ან „დოლარს“ სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მონეტებს ეძახდნენ. კოლონიალურ ამერიკაში ასე ეწოდებოდა 8 რეალის ღირებულების ესპანური ვერცხლის მონეტას, რომელიც ფართოდ მიმოიქცეოდა XVIII საუკუნის რევოლუციის შემდეგაც. როდესაც აშშ-ს მთავრობამ 1785 წელს შემოიღო საკუთარი ვალუტა, საფუძვლად აღებულ იქნა დოლარი (აშშ-ს პირველი დოლარების მოჭრა დაიწყო 1794 წელს, ამ დრომდე მიმოქცევაში იყო ესპანური მონეტები).

ასევე არსებობს ვერსია, რომ პირველად სიტყვა „დოლარი“ (dollar) გამოყენებულ იქნა როგორც შოტლანდიური მონეტების ერთ-ერთი ნაირსახეობის – „დოლარი ხმლით“  (ინგლ. Sword Dollar) – სახელწოდება. მონეტა შეიცავდა 30 შილინგს და იჭრებოდა 1567-1571 წლებში. სიტყვა „დოლარი“ ასევე გვხვდება უილიამ შექსპირის პიესაში „მაკბეტი“ (XVII საუკუნის დასაწყისი).

სიტყვა „ბაქ“ (ინგლ. buck), მრავლობითში „ბაქსები“, წარმოდგება ინგლისური სიტყვისგან „ბაქსკინ“ – ხვადი ირმის ტყავი. ეს ტყავები ინდიელებთან ვაჭრობისას წარმოადგენდა ერთ-ერთ მთავარ საქონელს. ინდიელი მიდიოდა თეთრების დასახლებაში, რათა გადაეცვალა ტყავები მისთვის აუცილებელ ნივთებში (თოფები, მარილი, საფანტი, ხელსაწყოები, ალკოჰოლური სასმელი და სხვა), და თეთრი მოვაჭრე ეუბნებოდა მას: „ეს ეღირება 3 ბაქსი“, ანუ 3 ტყავი. მოგვიანებით ეს სიტყვა გამოიყენებოდა, როგორც დოლარის სლენგი.

სხვა ვერსიით, სიტყვა „ბაქს“ უკავშირებენ ინგლისურ სიტყვა sawbuckშეშის სახერხ სადგომებს, რომლებსაც წააგავდა რომაული ციფრი X და რომელიც გამოსახული იყო 1861 წელს გამოშვებულ პირველ 10-დოლარიანი კუპიურის ზურგის მხარეზე.

არსებობს ვერსია, რომელიც სიტყვა „ბაქს“ აკავშირებს ღვინის ღვთაება ბახუსთან (იგივე ვაკხი ან დიონისე).

კიდევ ერთი ვერსიის თანახმად, ჟარგონული „ბაქსი“პირდაპირ კავშირშია აშშ-ის საბანკო ბილეთების ზურგის მხარის ფერთან. სამოქალაქო ომის შემდეგ ჩრდილო­ეთის შტატების დოლარები, რომლებსაც ზურგის მხარე მწვანე ფერის ჰქონდათ, სამხრეთ შტატებშიც გავრცელდა. მათ იქ მიიღეს სახელი „მწვანე ზურგები“ – Greenbacks. ეს თიკუნი გავრცელდა მთელს ქვეყანაში შემცირებული ფორმით – backs.

1861 წლამდე აშშ-ს ფაქტიურად არ გააჩნდა ერთიანი ბანკნოტების სისტემა. ფულადი ოპერაციების უდიდესი წილი ხორციელდებოდა კერძო ბანკების მეშვეობით ან ნაღდი მონეტების გამოყენებით (ხშირად ოქროსა და ვერცხლის ზოდების გამოყენებით). დროებითი სწრაფგამოსყიდვადი ობლიგაციები «Treasury Notes», რომლებსაც აშშ-ს ხაზინა უშვებდა 1793-1861 წლებში, არ შეიძლება ჩაითვალოს სრულფასოვან ბანკნოტებად. სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ ორივე მოწინააღმდეგე მხარეს დასჭირდათ ფულის გიგანტური რაოდენობა. 1861 წლის 17 ივლისს აშშ-ს კონგრესმა მიიღო აქტი, რომელიც ხაზინას ავალდებულებდა გამოეშვა ახალი ფულის ნიშნები იმ დროისთვის ასტრონომიული ოდენობით – 60 მლნ დოლარი. მათი დამზადება შეუკვეთეს ნიუ-იორკის კომპანიას «American Bank Note Co». თუ გავითვალისწინებთ, რომ აღნიშნული აქტით სანქცირებული იყო მხოლოდ 5, 10 და 20 დოლარის ნომინალების გამოშვება, გასაგები გახდება, თუ რა უზარმაზარი რაოდენობის ბანკნოტების დამზადება გახდა საჭირო.  მბეჭდავები საქმეს წმინდა პრაქტიკული კუთხით მიუდგნენ: პირველ რიგში შეამოწმეს საწყობებში საღებავების მარაგები და გაარკვიეს, რომ ყველაზე ბევრი მწვანე საღებავი იყო.

სწორედ ამგვარად იქნა გამოშვებული მილიონობით ბანკნოტები, რომლებსაც მწვანე ზურგი ჰქონდათ, რისთვისაც, როგორც აღვნიშნეთ, მოსახლეობაში „გრინბაქსები“ უწოდეს. ეს დასახელება მყარად დამკვიდრდა, როგორც ამერიკული ვალუტის აღმნიშვნელი სიტყვა მისი ფერის მიუხედავად. მოგვიანებით თვით ხაზინამაც აღიარა ეს ტრადიცია და დიდი ხნის განმავლობაში უშვებდა ბანკნოტებს მწვანე ფერის ზურგით. მხოლოდ 2004 წელს დაიწყეს სხვა ფერის კუპიურების გამოშვება.

2016 წლისთვის იგეგმება მთლიანად იქნეს ამოღებული მიმოქცევიდან 1- და 2-დოლარიანი კუპიურები და ისინი ჩანაცვლდეს შესაბამისი ნომინალის მონეტებით.

ოფიციალურად დოლარიზებული ეკონომიკები

  • ბრიტანული ვირგინიის კუნძულები;
  • აღმოსავლეთ ტიმორი;
  • ზიმბაბვე;
  • ეკვადორი;
  • პანამა;
  • სალვადორი;
  • ტორქსი და კაიოსი.

აშშ-სთან ასოცირებული სახელმწიფოები

  • ჩრდილო მარიანის კუნძულები;
  • მარშალის კუნძულები;
  • მიკრონეზიის ფედერაციული შტატები;
  • გუამი;
  • პუერტო-რიკო;
  • პალაუ.

სარეზერვო ვალუტის როლი და აშშ-ს ეკონომიკა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აშშ დოლარი გახდა მსოფლიოს ძირითადი სარეზერვო ვალუტა და მსოფლიო ვალუტა. ექსპერტები ამას ხსნიან დოლარის, როგორც საერთაშორისო ანგარიშსწორების საშუალების, დომინირებული როლით.

ბოლო ათწლეულების განმავლობაში მსოფლიო ქვეყნების ოქრო-სავალუტო რეზერვების მთელი მოცულობის 50%-ზე მეტი აშშ დოლარებშია. 2003-2008 წლებში, ევროს გაძლიერებისა და აშშ-ს ეკონომიკაში ნეგატიური ტენდენციების დაგროვების გამო, დოლარის კურსი სხვა ვალუტებთან მიმართებაში და მისი, როგორც სარეზერვო ვალუტის როლი, მცირდებოდა. 2008 წლის მეორე ნახევრიდან, მსოფლიო ეკონომიკაში კრიზისული მოვლენების გლობალიზაციის პირობებში, შეიმჩნეოდა დოლარის კურსის ზრდა სხვა ქვეყნების ვალუტებთან მიმართებაში, ვინაიდან დოლარი ითვლება სტაბილურ ვალუტა-თავშესაფრად.

საერთაშორისო დანაზოგები უცხოურ სავალუტო რეზერვებში

1995 წ. 2000 წ. 2005 წ. 2010 წ. 2013
USD 59,0 % 70,5 % 66,4 % 61,8 % 61,2 %
EUR 18,8 % 24,3 % 26,0 % 24,4 %
DEM 15,8 %
GBP 2,1 % 2,8 % 3,6 % 3,9 % 4,0 %
YEN 6,8 % 6,3 % 3,7 % 3,7 % 3,9 %
FRF 2,4 %
CHF 0,3 % 0,3 % 0,1 % 0,1 % 0,2 %
სხვა 13,6 % 1,4 % 1,9 % 4,4 % 6,2 %
   წყარო: 1995—2009 სსფ (საერთაშორისო სავალუტო ფონდი): Currency Com­po­si­ti­on of Official Foreign Exchange Reserves 1999—2005 ეცბ (ევროპის ცენტრალური ბანკი): The Accumulation of Foreign Reserves

როლი აშშ-ს ეკონომიკაში. 2010 წელს საერთაშორისო კვლევითმა ორგანიზაციამ McKinsey Global Institute გამოაქვეყნა ანგარიში 2008 წლის კრიზისის შემდეგ მსოფლიო საფინანსო სისტემაში დოლარის სტატუსისა და პერსპექტივების შესახებ. კვლევის მიზანს წარმოადგენდა აშშ-სთვის დოლარისგან წმინდა შედეგობრივი ეფექტის განსაზღვრა მსოფლიოს მთავარი სარეზერვო ვალუტის სტატუსში.

კვლევის შედეგები არაერთგვაროვანია. მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ სარეზერვო ვალუტის ემიტენტის სტატუსი საშუალებას აძლევს აშშ-ს გაწიოს ეკონომია საკომისიოებზე ვალუტის კონვერტაციისას, ასევე აშშ-ს მთავრობას საშუალებას აძლევს კაპიტალის ბაზრებზე სახსრები ისესხოს შედარებით დაბალი ნიხრით დოლარის მაღალი ლიკვიდურობის გამო. ვალუტის დამატებითი მოცულობის ემისიის შესაძლებლობა და ამასთან დაკავშირებული შედარებით დაბალი ინფლაციის რისკი ქვეყანაში უცხოელი მყიდველების ხარჯზე, ასევე აღინიშნა როგორც დადებითი ეფექტი აშშ-სთვის.

თუმცა, ეკონომისტების აზრით, აშშ-ს გააჩნდა ძალიან მცირე სასარგებლო  ფინანსური ეფექტი დოლარებში ანგარიშსწორებიდან. სხვადასხვა გათვლებით, 2007 და 2008 წელს მან შესაბამისად შეადგინა 40 მლრდ (0,3% მშპ-დან) და 70 მლრდ (0,5% მშპ-დან). წარმოდგენილი ანგარიშის თანახმად, 2009 წელს დოლარის 10%-ით გაძვირების პერიოდში, აშშ-ს ეკონომიკისთვის სუფთა სარგებელმა შეადგინა 25 მლრდ დოლარი.

აშშ-სთვის უარყოფითი ფაქტორების რანგში მკვლევარები აღნიშნავენ იმას, რომ დოლარის მაღალი ლიკვიდურობა განაპირობებს მასზე მაღალ მოთხოვნას და ადგილი აქვს კურსის მატებას, რაც თავის მხრივ ნეგატიურად აისახება ექსპორტიორების პოზიციებზე და ადგილობრივი მწარმოებლების კონკურენტუნარიანობაზე აშშ-ში, ასევე  ასტიმულირებს ქვეყნის სავალო დატვირთვის ამაღლებას და ზრდის სავაჭრო დეფიციტს.

აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემის მონეტარული პოლიტიკა 2008 წლის შემდეგ. 2008 წლის ნოემბერში აშშ-ს ფედერალურმა სარეზერვო სისტემამ (ფსს) განაცხადა „რაოდენობრივი შერბილების“ (QE) პროგრამის შესახებ. პროგრამა გულისხმობს აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემის მიერ „ტოქსიკური“ ობლიგაციების (არალიკვიდური აქტივების) გამოსყიდვას აშშ დოლარების ემისიის ხარჯზე. 2008 წლის ნოემბრიდან 2010 წლის ივნისის ჩათვლით ფსს-მ შეისყიდა 2,1 ტრლნ დოლარის იპოთეკური ვალები და სხვა ობლიგაციები. ემისიის სიჩქარემ შეადგინა 105 მლრდ დოლარი თვეში.

შერბილების პროგრამის მეორე ეტაპი (QE2) დაიწყო 2010 წლის ნოემბერში და დასრულდა 2011 წლის ივნისში. გამოსყიდულმა თანხამ შეადგინა 600 მლრდ დოლარი (სიჩქარე – 75 მლრდ დოლარი თვეში).

მესამე ეტაპი (QE3) დაიწყო 2011 წლის სექტემბერში და დასრულდა 2012 წლის ბოლოს. ფსს-ის მონაცემებით, თვეში ემისიამ შეადგინა 125 მლრდ დოლარი. მათგან 85 მლრდ დოლარი – აშშ-ს ხაზინის ფასიანი ქაღალდების გამოსყიდვის პროგრამის ფარგლებში, ხოლო 40 მლრდ დოლარი – იპოთეკური ვალების გამოსყიდვით.

2013 წლის 1 იანვრიდან ემისიის სიჩქარემ შეადგინა 85 მლრდ დოლარი თვეში: 45 მლრდ აშშ-ს ხაზინის ფასიანი ქაღალდების გამოსყიდვაზე და 40 მლრდ იპოთეკური ვალების გამოსყიდვაზე.

სავალუტო კურსის რეჟიმი. აშშ დოლარის მიმართ გამოიყენება თავისუფლად მცურავი სავალუტო კურსის რეჟიმი (სავალუტო კურსის რეჟიმი, რომლის დროსაც ვალუტას შეუძლია მერყეობა სავალუტო ბაზარზე დამოკიდებულებით).

დოლარის ნიშნის წარმოშობა. დოლარის სიმბოლოს წარმოშობის ისტორიას გააჩნია მრავალი განსხვავებული თეორია და ლეგენდა, მაგრამ მეცნიერულად დასაბუთებული ვერსია არ არსებობს. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიაა – დოლარის ნიშნის შესაძლო წარმოშობა ესპანური პესოსგან. ხელნაწერი აბრევიატურა «ps» საკმაოდ ხშირად გამოიყენებოდა 1770-ანი წლების ბრიტანულ, ამერიკულ, კანადურ, მექსიკურ და სხვა ესპანურ-ამერიკულ საქმიან მიმოწერაში. ვარაუდობენ, რომ ასოსგან «P» დარჩა მხოლოდ ვერტიკალური ხაზი, ხოლო ასო «S» გამოიყენებოდა ფონის სახით, რაც ხელს უწყობდა ჩანაწერების გაკეთების სისწრაფეს.

თანამედროვე თეორიებიდან განიხილავენ ასევე სახეშეცვლილი ჩანაწერის «US»-ის ვარიანტს.

რუსული რუბლი. რუსული რუბლი – რუსეთის ფედერაციის ფულის ერთეული. ISO-4217 სტანდარტში რუსული რუბლის ასოითი კოდია – RUB, ციფრული კოდი – 643; 1998 წლის ფულის რეფორმამდე გამოიყენებოდა კოდი RUR (810). აღნიშნული ციფრული კოდი – 810 – ამჟამადაც გამოიყენება საბანკო ანგარიშების ნუმერაციისთვის. ოფიციალური ნიშანი –  – დამტკიცდა 2013 წლის 11 დეკემბერს.

სააგენტო Bloomberg-ის მონაცემებით, 2013 წლის მაისიდან 2014 წლის მაისის ჩათვლით SWIFT-ის სისტემაში ბანკთაშორის ბრუნვაში რუსული რუბლის  წილმა შეადგინა 0,35% (ერთი წლით ადრე – 0,62%). იმავე პერიოდში ამერიკული დოლარის წილმა შეადგინა 42%, ევროს წილმა – 32%, ხოლო იუანის წილმა – 1,47%. საერთო ჯამში, ბანკთაშორის ანგარიშსწორებებში რუბლმა მე-18 ადგილი დაიკავა მსოფლიო ვალუტებს შორის.

ისტორია. რუსეთის ტერიტორიაზე რუბლი გამოიყენება XIII საუკუნიდან. თავდაპირველად ის მთლიანი გრივნის ან მისი ნახევრის ტოლფასი იყო.

თანამედროვე რუსული რუბლი ფაქტიურად 1991 წლის დეკემბერში გაჩნდა საბჭოთა რუბლის პარალელურად, რომელიც მიმოქცევაში რჩებოდა 1993 წლის სექტემბრამდე. 1961-1991 წლებში გამოშვებული ყველა საბჭოთა მონეტა, ასევე 1961 წლამდე გამოშვებული 1, 2 და 3 კაპიკიანი მონეტები ფორმალურად რჩებოდნენ კანონიერ გადახდის საშუალებად 1998 წლის 31 დეკემბრამდე, ხოლო 1999-2001 წლებში შესაძლებელი იყო მათი გადაცვლა რუსულ ფულზე შეფარდებით 1000:1.

2014 წლის 17 მარტიდან რუსული რუბლი გამოცხადდა ყირიმის რესპუბლიკის (რომელიც მალე რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაში შევიდა) ფულის ერთეულად, 2016 წლის 1 იანვრამდე უკრაინული გრივნის პარალელური მომოქცევის შენარჩუნებით. მოგვიანებით რუბლის და გრივნის პარალელური მიმოქცევის ვადა შემცირდა და 2014 წლის 1 ივნისიდან ყირიმის რესპუბლიკაში და სევასტოპოლში რუსული რუბლი წარმოადგენს ერთადერთ ოფიციალურ ვალუტას.

ბანკნოტები. რუსეთის ფედერაციის დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადებიდან 1993 წლის 26 ივლისამდე რუსეთში მიმოქცევაში იყო 1961, 1991 და 1992  წლების სსრკ ფულის ნიშნები, ასევე 1992 წლის რუსეთის ბანკის ბილეთები ნომინალით 5000 და 10000 რუბლი.

ყოფილი სსრკ-ს ქვეყნებიდან, რომლებსაც უკვე შემოღებული ჰქონდათ საკუთარი ვალუტები, ფულის მასის ნაკადისგან ეკონომიკის დაცვის მიზნით და ინფლაციის შესაკავებლად, 1993 წლის 26 ივლისიდან 7 აგვისტოს ჩათვლით რუსეთში გატარდა ფულის რეფორმა, რომლის შედეგად მიმოქცევიდან ამოიღეს ყველა წინა გამოშვების ბანკნოტები, ხოლო გადახდის ერთადერთ კანონიერ საშუალებად გამოცხადდა 1993 წლის გამოშვების რუსეთის ბანკის ბილეთები.

1995 წლიდან დაიწყო 1993 წლის გამოშვების ბანკნოტების თანდათანობით გადაცვლა ახალი სერიის ბანკნოტებზე, რომლებსაც გააჩნდათ დაცვის გაუმჯობესებული ელემენტები და შეცვლილი დიზაინი. 1998 წელს მოხდა დენომინაცია შეფარდებით 1000:1. 1998 წლის ახალი სერიის ბანკნოტები სრულად შეესაბამებოდა 1995 წლის ბანკნოტების დიზაინს, მხოლოდ შემცირდა ნომინალი (სამი რიგით) და გაუმჯობესდა დაცვის ელემენტები. 1993 და 1995 წლის გამოშვების ბანკნოტები, ასევე 1961 წლიდან 1992 წლის ჩათვლით გამოშვებული მონეტები შესაძლებელი იყო გადაცვლილიყო 1997 წლის ახალი ფულის ნიშნებზე 1999 წლის 1 იანვრიდან 2002 წლის 31 დეკემბრამდე.

1997 წლის გამოშვების ბანკნოტები1998 წლის 1 იანვარს მიმოქცევაში გამოვიდა 5, 10, 50, 100 და 500 რუბლის ნომინალის ბანკნოტები. 2001 წელს გამოვიდა 1000 რუბლის ნომინალის ბანკნოტები, ხოლო 2006 წელს – 5000 რუბლის ნომინალის ბანკნოტები. გაყალბებისგან დაცვის მიზნით რუსეთის ბანკი პერიოდულად უშვებს ბანკნოტების მოდიფიკაციებს: 2001 წელს – 10, 50, 100 და 500 რუბლის, 2004 წელს – 10, 50, 100, 500 და 1000 რუბლის, 2010 წელს – 500, 1000 და 5000 რუბლის.

5 და 10 რუბლის ნომინალის ბანკნოტები აღარ იბეჭდება, თუმცა რჩებიან გადახდის კანონიერ საშუალებად. 5 რუბლის კუპიურები მიმოქცევაში აღარ გვხვდება, ხოლო 10 რუბლის კუპიურა ისევ არის მიმოქცევაში, თუმცა ხდება მის ჩანაცვლება ანალოგიური ნომინალის მონეტებით, რომელთა გამოშვება დაიწყო 2009 წლის 1 ოქტომბერს.

2013 წელს მიმოქცევაში გამოვიდა 100 რუბლის ნომინალის სამახსოვრო ბანკნოტა, რომელიც მიეძღვნა სოჭის 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიადას.

1997 წლის გამოშვების მონეტები. ამჟამად რუბლის მონეტებზე ერთ მხარეს გამოსახულია ორთავიანი არწივი რუსეთის ბანკის ემბლემით (კაპიკიან მონეტებზე – წმინდა გიორგი), ხოლო მეორე მხარეს – ნომინალი.

2002 წლიდან მიმოქცევაში გამოვიდა რუსეთის ბანკის 1997 წლის გამოშვების 1, 2 და 5 რუბლის ნომინალის მონეტების ახალი ნაირსახეობა შეცვლილი წინა მხარით (ავერსით).

2006 წლის მეორე ნახევრიდან მიმოქცევაშია რუსეთის ბანკის 1997 წლის გამოშვების 10 და 50 კაპიკის ნომინალის მონეტების ახალი ნაირსახეობა. ეს მონეტები მზადდება ფოლადისგან, რომელიც ორივე მხრიდან დაფარულია ყვითელი ფერის სპილენძის შენადნობით. ორივე მონეტას გააჩნია ფერომაგნიტური თვისებები.

2008 წელს რუსეთის ბანკის მიერ განიხილებოდა 1 და 5 კაპიკის ნომინალის მონეტების მიმოქცევიდან ამოღების შესაძლობლობის საკითხი, ლითონის გაძვირებიდან გამომდინარე მათი წარმოების წამგებიანობის და მოსახლეობისათვის ნაღდ მიმოქცევაში ყველაზე წვრილი მონეტების გამოყენების მოუხერხებლობის გამო. ასევე განიხილებოდა ამ მონეტების დასამზადებელი ლითონის უფრო იაფი შენადნობებით ჩანაცვლების შესაძლებლობა. 2008 წლის აპრილში 1 კაპიკის ნომინალის მონეტის წარმოების თვითღირებულება დაახლოებით 30 კაპიკს შეადგენდა. საცალო ვაჭრობაში ანგარიშსწორებების დროს ხურდა ფულს უფრო ხშირად  რუბლამდე ამრგვალებენ. 2012 წლის მიწურულს რუსეთის ბანკმა შეწყვიტა 1 და 5 კაპიკის ნომინალის მონეტების მოჭრა. 2014 წელს 1 და 5 კაპიკის ნომინალის მონეტების მოჭრა ისევ განახლდა, რაც გამოწვეული იყო რუსეთის შემადგენლობაში ყირიმის შესვლით, სადაც ფასები უფრო დაბალია, ვიდრე რუსეთის სხვა რეგიონებში.

2009 წლის 1 ოქტომბრიდან იჭრება მონეტა ნომინალით 10 რუბლი, რომელიც მზადდება გალვანოსაფარიანი ფოლადისგან.

სავალუტო კურსის რეჟიმი. რუსული რუბლის სავალუტო კურსის რეჟიმი მცურავია. ადრე რუსეთის ფედერაციის ცენტრალური ბანკი ადგენდა ორიენტირს – სავალუტო დერეფანს ბისავალუტო კალათის მიმართ. ამრიგად რეალიზდებოდა „ბინძური ცურვა“: სავალუტო დერეფნის საზღვრებთან მიახლოების შემთხვევაში ცენტრალური ბანკი ახორციელებდა სავალუტო ინტერვენციებს. 2014 წლის მიწურულს რუსეთის ფედერაციის ცენტრალურმა ბანკმა გააუქმა სავალუტო დერეფანი და რუბლი გადავიდა თავისუფალი ცურვის რეჟიმში. ეს გადასვლა თავდაპირველად დაგეგმილი იყო 2015 წლისთვის და ასახული იყო 2014-2016 წლების ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების პროექტში.

ევრო. ევრო (ვალუტის ნიშანი – — €, საბანკო კოდი: EUR) – „ევროზონის“ 19 ქვეყნის (ავსტრია, ბელგია, გერმანია, ესპანეთი, ესტონეთი,  ირლანდია,  იტალია, კვიპროსი, ლატვია, ლიტვა, ლუქსემბურგი, მალტა, ნიდერლანდები, პორტუგალია, საბერძნეთი, საფრანგეთი, სლოვაკეთი, სლოვენია, ფინეთი) ოფიციალური ვალუტა. ევრო ასევე წარმოადგენს კიდევ 9 სახელმწიფოს ეროვნულ ვალუტას, რომელთაგან 7 ევროპაში მდებარეობს. თუმცა ევროზონის მონაწილეებისგან განსხვავებით, აღნიშნულ ქვეყნებს არ შეუძლიათ ზეგავლენა იქონიონ ევროპის ცენტრალური ბანკის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკაზე და წარგზავნონ თავისი წარმომადგენლები მის ხელმძღვანელ ორგანოებში. ამგვარად, ევრო – ეს არის ერთიანი ვალუტა 320 მილიონზე მეტი ევროპელისთვის. 2013 წლის ნოემბრისთვის ნაღდ მიმოქცევაში იყო 951 მლრდ ევრო, რაც ევროს ხდიდა მსოფლიოში ცირკულირებადი ნაღდი ფულის ყველაზე მაღალი ჯამური ღირებულების მქონე ვალუტად. ამ მაჩვენებლის მიხედვით იგი წინ უსწრებდა აშშ დოლარს.

ევრო უნაღდო მიმოქცევაში შემოღებულ იქნა 1999 წლის 1 იანვარს, ხოლო ნაღდ მიმოქცევაში – 2002 წლის 1 იანვარს. შეფარდებით 1:1, ევრომ ჩაანაცვლა ევროპის სავალუტო ერთეული (ეკიუ), რომელიც ევროპის სავალუტო სისტემაში გამოიყენებოდა 1979 წლიდან 1998 წლის ჩათვლით.

ევროს მართვა ხორციელდება ცენტრალური ბანკების ევროპული სისტემის (ცბეს) მიერ ევროპის ცენტრალური ბანკის (ეცბ) ხელმძღვანელობით, რომელიც მდებარეობს მაინის ფრანკფურტში (გერმანია). ცენტრალური ბანკების ევროპულ სისტემაში, გარდა ეცბ-სი შედიან ევროკავშირის ყველა წევრი ქვეყნის ეროვნული ცენტრალური ბანკები იმისდა მიუხედავად, წარმოადგენს თუ არა  ევრო მათ ეროვნულ ვალუტას. ეცბ დამოუკიდებელი ცენტრალური ბანკია. მას ეკუთვნის უფლება განსაზღვროს ევროზონის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკა.  ცბეს ახორციელებს ბანკნოტების ბეჭდვას და მონეტების მოჭრას, ნაღდი ფულის განაწილებას ევროზონის ქვეყნებში, ასევე უზრუნველყოფს საგადახდო სისტემების ფუნქციონირებას ევროზონაში.

ევროკავშირის ყველა წევრ-ქვეყანას გააჩნია უფლება შევიდეს ევროს ზონაში იმ პირობით, თუ ისინი ასრულებენ ევროპის კავშირის შესახებ ხელშეკრულებით დადგენილ კონვერგენციის კრიტერიუმებს (მათ ასევე უწოდებენ მაასტრიხტის კრიტერიუმებს). ქვეყნის მაკროეკონომიკური მაჩვენებლების კონვერგენციის კრიტერიუმებთან შესაბამისობის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს ევროკავშირის საბჭო, შემდეგ კი ამტკიცებს ევროპის საბჭო. ევროკავშირის ახალი წევრებისთვის ევროს ზონაში შესვლა საპასუხისმგებლო ნაბიჯია ევროკავშირში საბოლოო ინტეგრაციის გზაზე.

სააგენტო Bloomberg-ის მონაცემებით, 2013 წლის მაისიდან 2014 წლის მაისის ჩათვლით SWIFT-ის სისტემაში ბანკთაშორის ბრუნვაში ევროს წილმა შეადგინა 32%. იმავე პერიოდში ამერიკული დოლარის წილმა შეადგინა 42%, იუანის წილმა – 1,47%, ხოლო რუსეთის რუბლის წილმა – 0,35%.

დასახელება. ლათინური ასოებით იწერება Euro (დიდი ან პატარა ასოთი – სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარად), ბერძნულად – ευρώ. ევროკავშირის ზოგიერთი ქვეყნის ენაზე euro-ს პარალელურად (რომელიც მიღებულია ოფიციალურ დოკუმენტებში, მაგრამ არ შეესაბამება ამ ენების ნორმებს) არსებობს დაწერის ეროვნული ვარიანტები: ლატვიაში – eiro, ლიტვაში – euras, სლოვენიაში – evro, მალტაში – ewro, უნგრეთში – euró. ვალუტის დასახელება ბანკნოტებზე მითითებულია დაბალი რეგისტრის ლათინური და ბერძნული ასოებით, ხოლო ახალი სერიის ბანკნოტებზე – ასევე კირილიცით. დასახელება იკითხება კონკრეტული ენის ორთოგრაფიის შესაბამისად, ძირითადად იმისდა მიხედვით, როგორ გამოითქმის იმ ენაზე სიტყვა „ევროპა“: ფრანგულად დაახლოებით როგორც იორო, გერმანულად – ოირო, ესპანურად და იტალიურად – ეურო, ინგლისურად – იურო და ა. შ.

კავშირის კანონმდებლობა მოითხოვს სიტყვის „ევრო“  ერთგვაროვან წარწერას სახელობით ბრუნვაში და მხოლობით რიცხვში, კავშირის და წევრი ქვეყნების ყველა ოფიციალურ დოკუმენტში სხვადასხვა ანბანის არსებობის გათვალისწინებით“.

2013 წელს მიმოქცევაში გამოშვებულ იქნა 5 ევროს ნომინალის ახალი სერიის პირველი ბანკნოტა, რომელიც შეიცავდა სიტყვის „ევრო“ წარწერას კირილიცით. შემდეგი ახალი ბანკნოტა 10 ევროს ნომინალით მიმოქცევაში გაშვებულ იქნა 2014 წლის 23 სექტემბერს.

მონეტები და ბანკნოტები. ევრო შედგება 100 ცენტისგან (ზოგჯერ უწოდებენ ევროცენტს). ევროს ყველა მონეტას, 2 ევროს ღირსების სამახსოვრო მონეტების ჩათვლით, გააჩნიათ ერთი საერთო მხარე, რომელზეც გამოსახულია მონეტის ნომინალი ევროპის სქემატური რუკის ფონზე. მეორე, „ ეროვნულ“,  მხარეს მოთავსებულია გამოსახულება, რომელიც არჩეულია იმ ქვეყნის მიერ, სადაც მოიჭრა მონეტა. ყველა მონეტა შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ყველა ქვეყანაში, სადაც ევრო შემოღებულ იქნა როგორც ოფიციალური ვალუტა.

გამოდის მონეტები – 2 €, 1 €, 0,50 €, 0,20 €, 0,10 €, 0,05 €, 0,02 € და 0,01 €. ბევრი მაღაზია ევროზონაში ცდილობს ფასები იმგვარად დაამრგვალოს, რომ ის იყოს 5 ცენტის ჯერადი. მაგალითად, ფინეთში 1- და 2-ცენტიანი მონეტები არ არის საჭირო, ხოლო ავსტრიაში კი, პირიქით, 1-ცენტიანი მონეტა ძალზე გავრცელებულია.

ევროს ყველა ბანკნოტას ყველა ქვეყანაში გააჩნია ყოველი ნომინალისთვის და კუპიურის ორივე მხარისთვის საერთო დიზაინი. გამოდის ბანკნოტები  – 500 €, 200 €, 100 €, 50 €, 20 €, 10 € და 5 €. ზოგიერთ ქვეყანაში ბანკნოტები ნომინალით 500 € და 200 €, არ იბეჭდება, მაგრამ ყველგან წარმოადგენს კანონიერ გადახდის საშუალებას.

ეცბ-მ  ევროში მსხვილი საგადახდო ტრანზაქციებისთვის შექმნა საკლირინგო სისტემა, TARGET. ევროზონის ქვეყნებს შორის ყველა ფულადი გზავნილები უნდა ღირდეს იმდენივე, რამდენიც ქვეყნის შიგნით. ეს ეხება საცალო  გადახდებსაც, თუმცა ამ დროს შეიძლება გამოიყენებოდეს გადახდის სხვადასხვა მეთოდები.  საკრედიტო ბარათების მეშვეობით ანგარიშსწორება და ბანკომატებით თანხების მოხსნა ასევე ყველა ქვეყანაში ღირს იმდენივე, როგორც იმ ქვეყანაში, სადაც გამოშვებულია ბარათი. „ქაღალდის“ საგადახდო დავალებების მეშვეობით ანგარიშსწორება, ისეთებით როგორიცაა ჩეკები, ეცბ-ის მიერ არ არის სტანდარტიზებული და მუშავდება ყოველი ქვეყნის მიერ.

ევროს სპეციალური გრაფიკული ნიშანი (€) დაპროექტდა მას შემდეგ, რაც საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვის შედეგად ამორჩეულ იქნა 2 ვარიანტი 10 წინადადებიდან, და შემდეგ ევროკომისიამ ამოარჩია ერთი მათგანი როგორც საბოლოო ვარიანტი. გამარჯვებული დიზაინის ავტორი, როგორც ამტკიცებენ, იყო 4 ექსპერტისგან შემდგარი გუნდი, რომელთა ვინაობაც ოფიციალურად არ დასახელდა. ევროს დიზაინის შექმნის ოფიციალურ ვერსიას ასაჩივრებს არტურ ეიზენმენგერი, ევროპის თანამეგობრობის ყოფილი წამყვანი გრაფიკული დიზაინერი, რომელიც ამტკიცებს, რომ შექმნა ეს ნიშანი, როგორც ევროპის საერთო სიმბოლო.

სიმბოლოს ოფიციალური წარდგენა მოხდა 1996 წლის 12 დეკემბერს. ევროკომისიის თანახმად, ნიშანი წარმოადგენს „კომბინაციას ბერძნული ეფსილონის, როგორც ევროპული ცივილიზაციის მნიშვნელობის მაჩვენებელი, ასო E-სი, რომელიც აღნიშნავს ევროპას, და პარალელური ხაზების, რომლებიც კვეთენ ნიშანს და მიანიშნებენ ევროს სტაბილურობაზე“.

ევროკომისიამ ასევე შეიმუშავა ევროს ლოგოტიპი წინა ხედისა და ფონის ზუსტი პროპორციების და ფერების მითითებით. თუმცა  შრიფტების ზოგიერთმა დიზაინერმა უბრალოდ ზუსტად დააკოპირა ევროს ლოგოტიპი ამ შრიფტებში ევროს ნიშნად, ბევრმა შეიმუშავა საკუთარი ვარიანტები, რომლებიც უმეტესად ეფუძნება შესაბამის შრიფტში ასო C-ს, რათა ვალუტის ნიშანს ჰქონოდა ისეთივე სიგანე, როგორც არაბულ ციფრებს.

ევროს ბანკნოტები და მონეტები მიმოქცევაში გამოდის ეცბ-ს გადაწყვეტილებით. ევროზონის ყოველი ქვეყანა სერიული ნომრის წინ აწერს მის აღმნიშვნელ ასოს: ავსტრია – N, ბელგია — Z, გერმანია — Х, ესპანეთი — V, ესტონეთი — D, ირლანდია — T, იტალია — S, კვიპროსი — G, ლატვია — C, ლუქსემბურგი — R, მალტა — F, ნიდერლანდები — P, პორტუგალია — M, საბერძნეთი — Y, საფრანგეთი — U, სლოვაკეთი — E, სლოვენია — H, ფინეთი — L.

მიმოქცევაში გაშვება. ევრო უნაღდო მიმოქცევაში შემოღებულ იქნა 1999 წლის 1 იანვარს, ხოლო 2002 წლის 1 იანვარს – ნაღდ მიმოქცევაში. ორი თვის განმავლობაში, 2002 წლის 28 თებერვლამდე ევრო და ევროზონის პირველი 12 ქვეყნის ეროვნული ფულის ნიშნები მიმოიქცეოდნენ პარალელურად. გარდამავალი პერიოდის ამოწურვის შემდეგ ეროვნული ფულის ნიშნები მთლიანად იქნა ჩანაცვლებული ევროთი და ისინი აღარ წარმოადგენდნენ კანონიერ საგადახდო საშუალებას. იმ ქვეყნებს, რომლებიც ევროზონას მიუერთდნენ 2002 წლის შემდეგ, გარდამავალი პერიოდები შეუმცირდათ ორ კვირამდე. ევრომ ჩაანაცვლა ევროპის საბჭოს 28 ქვეყნიდან 19 ქვეყნის ეროვნული ვალუტა.

ევროპის კავშირის ხელშეკრულების (1992 წ.) ხელმოწე­რისას დიდმა ბრიტანეთმა და დანიამ სპეციალურ ოქმში დააფიქსირეს საკუთარი უფლება არ გადასულიყვნენ ევროკავშირის ეკონომიკური და სავალუტო კავშირის მესამე ეტაპზე, რომელიც ითვალისწინებდა ერთიანი ვალუტის შემოღებას. შვედეთში და დანიაში გაიმართა რეფერენდუმები, სადაც უმრავლესობა წინააღმდეგი იყო ევროს შემოღების. 2013 წლის მარტში შვედეთის ფინანსთა მინისტრმა ანდერს ბორგმა განაცხადა, რომ შვედეთში ევროს შემოღება არ იგეგმება.

ლატვიამ კრიზისის შემდეგ, მხოლოდ მკაცრი ეკონომიის პოლიტიკის შედეგად შეძლო ყველა მოთხოვნილი კრიტერიუმების შესრულება და 2014 წლის 1 იანვრიდან შევიდა ევროს ზონაში. ესტონეთმა უფრო ადრე შეძლო მაასტრიხტის ყველა კრიტერიუმის შესრულება და ევროზონას შეუერთდა 2011 წლის 1 იანვრიდან. ლიტვაში ევროზე გადასვლა იგეგმებოდა 2007 წელს, მაგრამ ინფლაციის კუთხით მაასტრიხტის კრიტერიუმების უმნიშვნელო გადამეტების გამო ევროზე გადასვლა გადაიდო და ევრო შემოღებულ იქნა მხოლოდ 2015 წლის 1 იანვარს. ლიტვის გადასვლა ევროზე მოწონებულ იქნა ეცბ-სა და ევროკომისიის მიერ მაასტრიხტის კრიტერიუმებისადმი შესაბამისობის შესახებ ყოველწლიურ ანგარიშში, ხოლო ევროკავშირის მინისტრთა საბჭოს მხრიდან საბოლოო თანხმობა მიღებულ იქნა და გადაცვლის კურსი დამტკიცდა 2014 წლის ივლისში.

ევროზონის შემდგომი გაფართოება მოსალოდნელია არა უადრეს 2019 წლისა კანდიდატი ქვეყნის გადაცვლითი კურსების მექანიზმები-2-ში ორწლიანი  წევრობის აუცილებლობის გამო (ინგლ. ERM-2). ამჟამად ERM-2-ის მონაწილეა ერთი ქვეყანა – დანია. 2014 წლის ბოლოსთვის, სხვა ქვეყნებიდან მხოლოდ ჩეხეთმა შეასრულა მაასტრიხტის ყველა კრიტერიუმი, გარდა ERM-2-ის წევრობისა, მაგრამ ქვეყნის მთავრობა არ გეგმავს ERM-2-ში შესვლას არც 2015 წელს. რუმინეთის შესვლა ევროზონაში, რომელიც თავდაპირველად სავარაუდოდ 2015 წელს უნდა მომხდარიყო, გადატანილ იქნა 2019 წლისთვის. 2014 წლის მდგომარეობით, ბულგარეთმა, ხორვატიამ, პოლონეთმა, ჩეხეთმა და უნგრეთმა უარი თქვეს ევროზე გადასვლის ვადის დადგენაზე.

ევრო როგორც სარეზერვო ვალუტა. ამჟამად ევრო გამოყენების მხრივ მეორე სარეზერვო ვალუტაა. 1999 წელს ევროს შემოღების შემდეგ მას ნაწილობრივ მემკვიდრეობით ერგო წილი ანგარიშსწორებებში და რეზერვებში გერმანული მარკისგან, ფრანგული ფრანკისგან და სხვა ევროპული ვალუტებისგან,რომლებიც გამოიყენებოდნენ ანგარიშსწორებებისთვის და დაგროვებისთვის. მას შემდეგ ევროს წილი გამუდმებით იზრდება, ვინაიდან ცენტრალური ბანკები ისწრაფვიან საკუთარი რეზერვების დივერსიფიკაციისკენ. ფედერალური სარეზერვო სისტემის ყოფილმა უფროსმა ალან გრინსპენმა 2007 წლის სექტემბერში განაცხადა, რომ  ევროს შეუძლია ჩაანაცვლოს აშშ დოლარი მთავარი მსოფლიო სარეზერვო ვალუტის რანგში. 2009 წელს ცენტრალური ბანკების საერთაშორისო რეზერვებში ევროს წილმა შეადგინა რეკორდული 28%, რომელიც დღემდე მოხსნილი არ არის.

ჩინური იუანი. ლიანიდან იუანამდე – XX საუკუნის დასაწყისამდე ჩინეთში ძირითად ფულის ერთეულს ვერცხლის ლიანი (ტაელი, ინგლისურად Tael)  წარმოადგენდა და უდრიდა 10 მაოს/100 ფენს. მსხვილი გადახდებისთვის არსებობდა ასევე ვერცხლის ზოდები – იამბები (yuanbao) წონით 50 ლიანამდე. სოფლად მიმოიქცეოდა ძველებური სპილენძის მონეტები – ციანი ან ქეში. ფართოდ იყო გავრცელებული სხვადასხვა ქვეყნების ბანკნოტები და მონეტები.

ვერცხლის მონეტების სახით იუანების გამოშვება დაიწყეს 1835 წელს. თუმცა ფულადი ერთეულის რანგში ლიანიც იმყოფებოდა მიმოქცევაში. ლიანებში ხდებოდა ბაჟის (1930 წლამდე) და გადასახადების (1933 წლამდე) დაანგარიშება.

1933 წლის 6 აპრილს გამოიცა  ფულადი სისტემის უნიფიკაციის შესახებ კანონი, მაგრამ ერთიანი ვალუტის შემოღება ფაქტიურად ვერ მოხერხდა. მიმოქცევაში კვლავ ფართო გამოყენება ჰქონდათ უცხო ქვეყნების და ადგილობრივ ფულის ნიშნებს –  მანჯურიულ იუანებს (გობი, გამოდიოდა 1932-1945 წწ.) ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში, შრანგებს – ტიბეტში, სინძიანურ იუანებს – სინძიანში, შიდამონღოლურ იუანებს – შიდა მონღოლეთში, ასევე სხვა პროვინციებში – ადგილობრივ ქაღალდის ფულს. ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ჩინეთში 1938-1943 წლებში მიმოქცევაში იყო იაპონური სამხედრო იენა.

1935 წლამდე ჩინეთში ფაქტიურად მოქმედებდა ვერცხლის სტანდარტი. ჩინური ვალუტის კურსი მერყეობდა ვერცხლზე მსოფლიო ფასებიდან გამომდინარე. 1934 წლის 15 ოქტომბრიდან იუანის კურსი დაშორდა ვერცხლზე არსებულ მსოფლიო ფასებს ჩინეთში შემოტანილ ვერცხლზე ბაჟის დაწესების გამო.

1935 წელს გატარდა ფულის რეფორმა, მიმოქცევიდან ამოღებულ იქნა ვერცხლის იუანი და მოხდა მისი ჩანაცვლება ქაღალდის ფულით – „ფაბით“. გაუქმდა ვერცხლის სტანდარტი და მოხდა ოქროს ბაზაზე არსებულ ვალუტაზე გადასვლა, მაგრამ იუანში  ფიქსირებული ოქროს შემცველობის გარეშე. გაძლიერებულმა ემისიამ გამოიწვია ქაღალდის იუანის ინფლაცია. თუ 1935 წელს იუანის კურსი 1 აშშ დოლარის მიმართ შეადგენდა 3,36 იუანს, 1946 წლის აგვისტოში 1აშშ დოლარი უტოლდებოდა 3350 იუანს.

სახალხო ფული. 1948 წელს გატარებული ფულის რეფორმით იუანის ოქროს შემცველობა განისაზღვრა 0,22217 გრ წმინდა ოქროთი და გამოშვებულ იქნა ახალი ქაღალდის ფული – „ოქროს იუანები“, რომლებზეც იცვლებოდა ფაბი კურსით 3 მლნ ფაბი = 1 „ოქროს იუანი“. აშშ დოლარის მიმართ დადგინდა ოფიციალური კურსი 4 „ოქროს იუანის“ ოდენობით, თუმცა უკვე 1948 წლის 12 დეკემბერს მოხდა მისი დევალვაცია 20 „ოქროს იუანამდე“.

ჩინეთის კომუნისტური სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის მიერ გათავისუფლებული რაიონების შემოერთების შესაბამისად ხდებოდა ადგილობრივი ბანკების შერწყმა. 1948 წლის 1 დეკემბერს შეიქმნა ჩინეთის სახალხო ბანკი. გათავისუფლებულ რაიონებში გამოშვებული ყველა ადგილობრივი ფული მიმოქცევიდან ამოიღებოდა და ხდებოდა მათი ჩანაცვლება ჩინეთის სახალხო ბანკის მიერ გამოშვებული ბანკნოტებით – ჟენმინბით (იუანით).

საბჭოთა შეიარაღებული ძალები მანჯურიაში იყენებდნენ სსრკ-ში დაბეჭდილ 1, 5, 10 და 100 იუანის ნომინალის ბანკნოტებს, რომელთა ემისია გრძელდებოდა 1946 წლის მაისამდე.

ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიისგან ჯერ კიდევ თავისუფალ ტერიტორიაზე გომინდანის მთავრობამ 1949 წელს გამოუშვა „ვერცხლის იუანი“, რომელიც უტოლდებოდა 500 მლნ „ოქროს იუანს“.

ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ ქვეყნის მთელს ტერიტორიაზე ფულის მიმოქცევა მთავრობის მკაცრი კონტროლის ქვეშ მოექცა. ყოველი რაიონისთვის დგინდებოდა ადგილობრივი ფულის იუანზე გადაცვლის კურსი მათი მსყიდ­ველობითი უნარის და მფლობელების სოციალური მდგო­მარეობის გათვალისწინებით. გადაცვლა ძირითადად დას­­რულდა 1952 წლის დასაწყისისთვის (ტიბეტში – 1959 წელს).

1955 წლის 1 მარტიდან 30 აპრილის ჩათვლით განხორციელდა ძველი ფულის გადაცვლა ახალზე კურსით 10000:1.

1949 წლის ივნისში ოფიციალურად გამოცხადდა ჩინური ფულის დასახელება – „ჟენმინბი“ (Renminbi  – „სახალხო ფული“), რომლის ერთეულია იუანი.

იუანი (ჩინ. ტრად. 圓, გამარტ. 元, Yuán) – ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის თანამედროვე ფულის ერთეულია, რომელშიც იზომება ჟენმინბის (ჩინ. გამარტ. 人民币, Rénmínbì, სიტყვა-სიტყვით: „სახალხო ფული“, შემოკლებულად RMB) ღირებულება. ISO-4217 სტანდარტით ვალუტის საერთაშორისო აღნიშვნაა – CNY (ასევე გამოიყენება Ұ).

1 იუანი შეიცავს 10 ძაოს (角), რომელიც თავის მხრივ შეიცავს 10 ფენის (分). მაგალითად, 3,14 იუანი გამოითქმება, როგორც 3 იუანი 1 ძაო 4 ფენი (三元一角四分). მიმოქცევაშია აგრეთვე მონეტები ნომინალით 1, 2, და 5 ფენი, 1 და 5 ძაო, 1 იუანი.

საემისიო ინსტიტუტს წარმოადგენს ჩინეთის სახალხო ბანკი. 1994 წლიდან 2005 წლის ივლისის ჩათვლით იუანი მკაცრად იყო მიბმული აშშ დოლარზე გაცვლითი კურსით 8,28:1.

ყველა ჩინურ ბანკნოტაზე წარწერები დატანილია 4 ენაზე – ჯუანურ, მონღოლურ, უიგურულ და ტიბეტურ ენებზე, რომლებიც წარმოადგენენ ჩინეთის 4 ავტონომიური რაიონის – გუანსი-ჯუანის, მონღოლეთის, სინძიან-უიგურის და ტიბეტის ოფიციალურ ენებს.

სააგენტო Bloomberg-ის მონაცემებით, 2013 წლის მაისიდან 2014 წლის მაისის ჩათვლით SWIFT-ის სისტემაში ბანკთაშორის ბრუნვაში იუანის წილმა შეადგინა 1,47% (1 წლით ადრე – 0,84%). იმავე პერიოდში ამერიკული დოლარის წილმა შეადგინა 42%, ევროს წილმა – 32%, ხოლო რუსეთის რუბლის წილმა – 0,35%.

სავალუტო კურსის რეჟიმი. 1974 წლამდე უცხოურ ვალუტებთან მიმართებაში იუანის კურსი დგინდებოდა უმთავრესად ფუნტი სტერლინგის და ჰონგკონგური დოლარის მეშვეობით. 1974 წლის აგვისტოდან შემოღებულ იქნა იუანის ყოველდღიური კოტირება აშშ დოლარის და სხვა ვალუტების მიმართ სავალუტო კალათის საფუძველზე.

1994 წლიდან ჩინეთის ხელისუფლებამ დააკონსერვა იუანის კურსი $1/8,27 იუანის დონეზე, თუმცა ჩინეთი განიცდიდა ევროკავშირის ქვეყნების, იაპონიის და განსაკუთრებით აშშ-ს მხრიდან მზარდ ზეწოლას იუანის კურსის ლიბერალიზაციის მოთხოვნით. მათი აზრით, იუანის კურსი ხელოვნურად იყო შემცირებული, რის შედეგადაც ჩინური საქონელი დამატებით კონკურენტულ უპირატესობაში იყო. ჩინეთთან ვაჭრობაში აშშ-ს უარყოფითმა სალდომ 2004 წელს შეადგინა 162 მლრდ დოლარი, ხოლო 2005 წლის I კვარტალში გაიზარდა კიდევ 40%-ით წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით.

მსოფლიო ბანკის მონაცემებით, 2003 წელს იუანის მსყიდველობითუნარიანობამ შეადგინა დაახლოებით 1 აშშ დოლარი – 1,8 იუანი.

2005 წლის 21 ივლისს ჩინეთმა უარი თქვა იუანის  მიბმაზე დოლარზე და ეროვნული ვალუტის კურსი გაზარდა 2%-ით. იუანის კურსის განსაზღვრა ხდება რამდენიმე ვალუტის კალათის საფუძველზე. 2008 წლის ივლისისთვის იუანის კურსი თანდათან გამყარდა 21,6%-ით და რჩება ძალიან სტაბილური, კურსით 1აშშ დოლარი = 6,82-6,84 იუანი.

იაპონური იენა (იაპ. 円) – იაპონიის ფულადი ერთეული და მსოფლიოს ერთ-ერთი ძირითადი სარეზერვო ვალუტაა. 1 იენა = 100 სენი. საერთაშორისო კოდი: JPY. იენის სიმბოლოა ნიშანი ¥. ვერცხლის და ოქროს მონეტების სახით იჭრებოდა 1869-1871 წლებში.

დასახელება. ფულის ერთეულის დასახელება მოდის ჩინეთიდან, სადაც ეწოდებოდა „იუანი“. ჩინეთის იმპერია ცინში ერთ-ერთ ვალუტას წარმოადგენდა ვერცხლი, რომელიც მიმოქცევაში არსებობდა ზოდების სახით. თუმცა XVIII საუკუნეში ჩინეთში დაიწყეს ესპანური და მექსიკური ვერცხლის მონეტების შეტანა, რომლებსაც უწოდეს „ვერცხლის იუანი“ (ჩინ. 银 円) ან „დასავლური იუანი“ (ჩინ. 洋 円). მოგვიანებით ჰონგ-კონგში ბრიტანელებმა დაიწყეს ადგილობრივი ვერცხლის მონეტების  – „ჰონგ-კონგური დოლარის“ გამოშვება, რომლებსაც ჩინურ ენაზე ეწოდებოდა „ჰონგ-კონგური იუანი“ (ჩინ. 香港 壱 圆). ეს ვალუტა გავრცელდა იაპონიაშიც, სადაც „იუანი“იაპონურ ყაიდაზე ჟღერდა, როგორც „ენი“. 1830 წლიდან იაპონელებმა დაიწყეს საკუთარი ვერცხლის მონეტების მოჭრა, რომლებიც ლითონის შემცველობით და წონით ჰონგ-კონგური მონეტების ანალოგიური იყო.

ისტორია. იენა პირველად მოიჭრა 1869 წელს, მეიძის რესტავრაციის შემდეგ, ხოლო ძირითად ერთეულად ოფიციალურად მიღებულ იქნა 1871 წლის ფულის რეფორმის შედეგად. იმავე წელს მთავრობამ შეაჩერა კლანური ქაღალდის ფულის ნიშნების გადაცვლა, რომლებსაც ფეოდალები უშვებდნენ XVI საუკუნის ბოლოდან. ფინანსთა სამინისტროს მიერ 1868 წელს ჩატარებული კვლევის მონაცემებით, ტოკუგავას (1603-1867 წწ.) პერიოდში მიმოქცევაში იყო საერთო ჯამში 1694 დასახელების კლანური ფული, რომლებსაც უშვებდნენ 244 კლანი, 14 მაგისტრატი და სიოგუნატის 9 მსახური. 1879 წლისთვის ფულადი ნიშნების შეცვლა დასრულებულ იქნა.

ასევე შემოღებულ იქნა წილადი ერთეულები: სენი (იაპ. 銭) = 1/100 იენა და რინი (იაპ. 厘) = 1/1000 იენა. სენი და რინი მიმოქცევიდან ამოიღეს 1954 წელს, თუმცა ცნება „სენი“ დღემდე გამოიყენება ფინანსურ სამყაროში.

1872 წელს მეიძის მთავრობამ მიიღო კანონი ეროვნული ბანკების შესახებ და უფლება მისცა კერძო ბანკებს (რომლებსაც გააჩნდათ ეროვნული ბანკების სტატუსი) გამოეშვათ კონვერ­ტირებადი ბანკნოტები. თუმცა 1876 წელს, კანონის გადახედვის შემდეგ, ეს ბანკნოტები არაკონვერტირებადი გახდნენ.

1927 წლის მარტში იაპონიაში დაიწყო ფინანსური კრიზისი. მეანაბრეების შეშფოთების შესარბილებლად, იაპონიის ბანკმა გამოუშვა ბანკნოტების დიდი რაოდენობა. თუმცა მეანაბრეები მაინც მიაწყდნენ ბანკებს საკუთარი სახსრების გასატანად, რამაც ბანკნოტების დეფიციტი გამოიწვია. ამის საპასუხოდ იაპონიის ბანკმა სასწრაფოდ დაბეჭდა და მიმოქცევაში გაუშვა 200 იენას ნომინალის ბანკნოტები, რომელთა ზურგის მხარე ცარიელი იყო.

იაპონურმა ვალუტამ თავისი ახალი სახელწოდება – „იენა“ მიიღო სიტყვისგან „ენი“ (იაპონურად ნიშნავს „მრგვალი“), ვინაიდან ადრინდელ მონეტებს გააჩნდათ ოვალური, მართკუთხა, ზოგჯერ ოქროს ან ვერცხლის ზოდის გაურკვეველი ფორმა. იენას ასევე გააჩნია ძველებური, „საპატიო“ იეროგლიფური გამოსახულება -圓.

1897 წლის ოქტომბერში იენაში ოქროს შემცველობა გა­ნისაზღვრა, როგორც 0,750 გრ წმინდა ოქრო. პირველი მსოფ­ლიო ომის პერიოდში ბანკნოტების ოქროზე გადაცვლა შეწყდა. შემ­დგომში იაპონიამ ეკონომიკური მდგომარეობიდან გამომდინარე არაერთხელ გააუქმა და ისევ აღადგინა ოქროს სტანდარტი, ხოლო 1933 წლის ბოლოს ოქროს სტანდარტი ოფი­ცი­ალურად გაუქმდა. 1933-1939 წლებში იაპონია შედიოდა სტერ­ლინგურ ბლოკში და 1 იენა უტოლდებოდა 14 ბრიტანულ პენსს.

1932 წელს შემოღებულ იქნა სავალუტო კონტროლი, რომელსაც ახორციელებს ფინანსთა სამინისტრო და ცენტრალური ბანკი. საემისიო ინსტიტუტია 1882 წელს დაარსებული იაპონიის ბანკი, რომლის კაპიტალი სახელმწიფოს საკუთრებაა.

1939 წლის ოქტომბერში იენა გამოვიდა სტერლინგური ბლოკიდან, დადგინდა კურსი 4,2675 იენა – 1 დოლარი, რაც შეესაბამებოდა იენას ოქროს შემცველობას – 0,20813 გრ.

მეორე მსოფლიო ომის წლებში იენა წარმოადგენდა ბლოკის საბაზისო ვალუტას, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ:

  • იენური ბლოკის ქვეყნები და ტერიტორიები – კორეა და ტაივანი, რომლებიც შედიოდნენ იაპონიის შემადგენლობაში და სადაც იაპონური იენის პარალელურად მიმოიქცეოდნენ მისი თანასწორი კორეული იენა და ტაივანური იენა; მანჯოუ-გო, რომლის ვალუტა (იუანი) 1935 წლიდან მიბმული იყო იაპონურ იენაზე შეფარდებით 1:1; ოკუპირებული ჩრდილოეთ ჩინეთი; ტაილანდი, სადაც ბატი 1942-1946 წლებში გათანაბრებული იყო იენასთან.
  • სამხედრო იენას ბლოკის ტერიტორია – სადაც ვალუტა უტოლდებოდა იაპონურ იენას, მაგრამ მასზე არ იცვლებოდა;
  • ფორმალურად ავტონომიური ვალუტის მქონე ტერიტორიები (ფრანგული ინდოჩინეთი, მაკაო), რომლებიც ფაქტიურად იმყოფებოდნენ იაპონიის ბანკის და მთავრობის კონტროლის ქვეშ.

1945-1948 წლებში, იაპონიის ოკუპაციის პერიოდში, იაპო­ნუ­რი იენას პარალელურად მიმოქცევაში იყო საოკუპაციო იენა. მე­­ორე მსოფლიო ომის პერიოდში და მისი დამთავრების შემ­დეგ იენა სწრაფად უფასურდებოდა. 1945 წლის აგვისტოში დად­გინ­და კურსი 15 იენა = 1 აშშ დოლარი, 1947 წლის 12 მარტს – 50 იენა = 1 აშშ დოლარი, ხოლო 1948 წლის 5 ივლისს – 250 იენა = 1 აშშ დოლარი. სავაჭრო ოპერაციების ანგარიშსწორებისას გამო­იყენებოდა მრავლობითი კურსები (900 იენამდე 1 აშშ დოლარზე).

1948 წელს ოკინავაზე იაპონური იენა ამოღებულ იქნა მიმოქცევიდან და შეიცვალა საოკუპაციო იენაზე, ხოლო 1958 წელს – აშშ დოლარზე. ოკინავაზე იენა მიმოქცევაში კვლავ შემოღებულ იქნა 1972 წელს.

1949 წლის 25 აპრილს შემოღებულ იქნა პარიტეტული კურსი: 360 იენა = 1 აშშ დოლარი. ამ კურსის საფუძველზე 1953 წლის 11 მაისს საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა დაამტკიცა მისი პარიტეტი როგორც 2,46853 მილიგრამი ოქრო, რითაც დაადგინა იენას, როგორც საერთაშორისოდ აღიარებული ვალუტის სტატუსი. იენას კურსი 1949-1971 წლებში მიბმული იყო აშშ დოლარზე. 1971 წლის 20 დეკემბერს აშშ დოლარის დევალვაციასთან დაკავშირებით დადგინდა კურსი 334,4 იენა = 1 სსუ (სესხების სპეციალური უფლება) და 308 იენა = 1 აშშ დოლარი. 1973 წლის 14 თებერვლიდან დოლარის ახალ დევალვაციასთან დაკავშირებით შემოღებულ იქნა იენას თავისუფლად მცურავი კურსი და გაუქმდა მისი ცვლილებების საზღვრები. აშშ დოლარისა და სხვა ძირითად უცხოურ ვალუტებთან მიმართებაში რამდენიმე თანმიმდევრული რევალვაციის შედეგად იენას „წონა“ საგრძნობლად გაიზარდა. ბოლო წლებში იენას კურსი აშშ დოლარის მიმართ არის დაახლოებით 100 იენა = 1 აშშ დოლარი.

იაპონიის ბანკს გააჩნია ბანკნოტებისა და მონეტების ემისიის ექსკლუზიური უფლება. ბანკნოტები გამოდის ნომინალით 1000-დან 10000 იენამდე. ბანკნოტების წინა მხარეს გამოსახული არიან იაპონიის ცნობილი და ღირსეული პიროვნებები. მაგალითად, 1000 იენას ბანკნოტაზე გამოსახულია ბაქტერიოლოგი ნოჰუტი ჰიდეო; მწერალი ქალი მურასაკი სიკიბუ, „ჰენძი მონოჰატარის“ ავტორი, გამოსახულია 2000 იენას ბანკნოტაზე; 10000 იენას ბანკტონაზე კი გამოსახულია მწერალი და განმანათლებელი ფუკუძავა იუკიტი. მონეტები გამოდის დიაპაზონით 1-დან 500 იენამდე.

2000 წელს, ოკინავაზე მე-8 ეკონომიკური სამიტის და ახალი ათასწლეულის აღსანიშნავად გამოშვებულ იქნა სერია Е. ამ სერიაში გამოშვებულ იქნა 2000 იენის ნომინალის ბანკნოტები (პირველად იაპონიის ფულის მიმოქცევის ისტორიაში). დამცავი ნიშნის სახით ამ ბანკნოტებზე პირველად იქნა გამოყენებული ევრიონის თანავარსკვლავედი. ამ სერიის შემდეგ, 2004 წელს მიმოქცევაში გაშვებულ იქნა ახალი ნიმუშის ბანკნოტები ნომინალით 10000, 5000 და 1000 იენა (სერია F), რომლებმაც ჩაანაცვლეს სერია D-ს ანალოგიური ბანკნოტები. ისინი დამზადდა ყველაზე თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით.

იენა, როგორც სარეზერვო ვალუტა. იაპონური იენა რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში განიხილებოდა, როგორც მეორე უმნიშვნელოვანესი სარეზერვო ვალუტა, თუმცა ბოლო დროს მისი გამოყენება რამდენადმე შემცირდა.

იაპონიის 47 პრეფექტურის სამახსოვრო მონეტების პროგრამა. იაპონიის ავტონომიის 60 წლის აღსანიშნავად, 2008 წლიდან იაპონიაში გამოდის 2 სერიის მონეტები, რომლებიც ეძღვნება იაპონიის 47 პრეფექტურას. ყველა მონეტას ერთნაირი წინა მხარე გააჩნია, ხოლო ყოველი მონეტის ზურგის მხარეს ორიგინალური დიზაინია.

ფუნტი სტერლინგი.  ფუნტი სტერლინგი, ფუნტი, ბრიტანული ფუნტი (ინგლ. Pound sterling, Pound, British pound) – ფულის ერთეული, რომელიც წარმოადგენს:

  • დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს (რომელიც მოიცავს ინგლისს, შოტლანდიას, უელსს და ჩრდილოეთ ირლანდიას) ეროვნულ ვალუტას;
  • სამეფო მიწების – ჰერნსი, ჯერსი და კუნძული მენი – პარალელურ ვალუტას;
  • ბრიტანული ტერიტორიების – ფოლკლენდის კუნძულების, გიბრალტარის, წმინდა ელენეს კუნძულის, ამაღლების კუნძულის და კუნძულების ტრისტან-და-კუნიას გადახდის კანონიერ საშუალებას.

სიმბოლო. ბრიტანული ფუნტი სტერლინგის სიმბოლოს წარმოადგენს ლათინური ასო „L“ ერთი ან ორი ჰორიზონტალური ხაზით – £ ან (ლათ. Libra – ლიბრა, ფუნტის ექვივალენტური. ძველ რომში და ინგლისში წონის ძირითადი საზომი). ინგლისურ ენაში სიმბოლო £ () ისევე გამოიყენება, როგორც დოლარის სიმბოლო – რიცხვის წინ: სწორია – ₤100, შეცდომაა – 100 ₤.

ფუნტი სტერლინგი შედგება 100 პენსისგან. ISO-4217 სტანდარტში ფუნტი სტერლინგის ასოითი კოდია – GBP (ინგ. Great Britain Pound). ასევე ზოგჯერ გამოიყენება მოძველებული აბრევიატურა – UKL (United Kingdom Libra). მიმოქცევაშია ბანკნოტები – 5, 10, 20, 50 ფუნტი; მონეტები – 1, 2, 5, 10, 20, 50 პენ­სი, 1 და 2 ფუნტი. იშვიათობაა მონეტები – 25 პენსი და 5 ფუნტი.

დიდი ბრიტანეთის შემადგენელი ცალკეული ტერიტორიების ბანკები (შოტლანდიის 3 ბანკი, ჩრდილოეთ ირლანდიის 4 ბანკი) ბანკნოტებს საკუთარი დიზაინით უშვებენ.

ისტორია და ეტიმოლოგია. არსებობს ფუნტი სტერლინგის დასახელების რამდენიმე ვერსია. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, სახელწოდება გაჩნდა XII საუკუნეში და თავდაპირველად ნიშნავდა „ფუნტი წმინდა ვერცხლი“. ეს დაკავშირებულია „სტერლინგთან“ – ძველებურ ინგლისურ ვერცხლის მონეტასთან. 240 მონეტას ჰქონდა წონა 1ტაუერის ფუნტი (დაახლოებით 350 გრამი) ან 1 სამმაგი ფუნტი (დაახლოებით 373,24 გრამი). მსხვილ შენაძენებს გამოსახავდნენ „ფუნტ სტერლინგებში“. მეორეს მხრივ, ამ მეთოდით მოწმდებოდა მონეტების სრულფასოვნება – თუ 240 მონეტის მასა არ უტოლდებოდა 1 ფუნტს, ითვლებოდა, რომ მონეტები გაყალბებული ან ძლიერ გაცვეთილი იყო.

1955 წელს ინგლისური ენის ოქსფორდულმა ლექსიკონმა წამოაყენა ვერსია, რომლის თანახმად სახელწოდება სტერლინგი თარიღდება დაახლოებით 1300 წლით და მომდინარეობს ვერცხლის ნორმანული პენის ყოველდღიური დასახელებიდან, რომელსაც გააჩნდა პატარა ვარსკვლავები (ძველ ინგლისურად: steorling).

ყველაზე გავრცელებულია ვალტერ პინჩებეკის (Walter de Pinchebek) თეორია, რომლის თანახმად ძველად გამოიყენებოდა სახელწოდება „Easterling Silver“ (ვერცხლი აღმოსავლეთ მიწებიდან) და აღნიშნავდა 925 სინჯის ვერცხლის  შენადნობს, რომლისგანაც მზადდებოდა მონეტები ჩრდილოეთ გერმანიაში. 5 ქალაქისგან შემდგარ ამ ოლქს ინგლისელები უწოდებდნენ „Easterling“. XII საუკუნეში ოლქი შევიდა ჰანზის კავშირში (Hanseatic League). ამ რაიონს ლონდონში საკუთარი წარმომადგენლობა („კანტორა“) გააჩნდა და აწარმოებდა აქტიურ ვაჭრობას ინგლისთან, ანაღდებდა რა საქონელს ადგილობრივი მონეტებით, რომლებსაც მაღალი ხარისხი და სიმკვრივე ჰქონდათ (სუფთა ვერცხლი საკმაოდ რბილია და სწრაფად ცვდება). 1158 წლიდან მეფე ჰენრი II-მ მსგავსი შენადნობი ინგლისური მონეტებისთვის სტანდარტად აქცია. თანდათან სალაპარაკო ენაში შენადნობის სახელწოდება შემოკლდა „Sterling Silver“-მდე და გახდა „სამონეტო ვერცხლის“ ექვივალენტი.

ფულის ერთეულს დასახელება საბოლოოდ დაუმკვიდრდა 1694 წლიდან, როდესაც ინგლისის ბანკმა პირველად დაიწყო ბანკნოტების გამოშვება.

თანამედროვე ინგლისურ ენაში დიდი ბრიტანეთის ფულს უწოდებენ „ფუნტს “ (ინგ. pound). ბრიტანული ვალუტის სხვა ქვეყნების ერთსახელიანი ვალუტისგან განსხვავების მიზნით, ოფიციალურ დოკუმენტებში იყენებენ სრულ ფორმას „ფუნტი სტერლინგი“  (ინგ. pound sterling). საბირჟო პრაქტიკაში გავრცელებულია სახელწოდება „სტერლინგი“  (ინგ. sterling). ნაკლებად ოფიციალურ ტექსტებში გვხვდება ტერმინი „ბრიტანული ფუნტი “ (ინგ. British pound ). სალაპარაკო ენაში გამოიყენება სიტყვა quid, რომელიც მომდინარეობს ლათინური ფრაზიდან „Quid pro quo“. სხვა ვერსიით ეს სიტყვა აღნიშნავს საღეჭ თუთუნს. სავალუტო ტრეიდერები ბრიტანულ ფუნტ სტერლინგს უწოდებენ „კაბელს“ (ინგ. Cable).

ამერიკელი ანთროპოლოგი და პოლიტოლოგი ლია გრინფელდი თვლის, რომ დასახელებაში „ფუნტი სტერლინგი“  აისახება ლონდონის ჰანზას კანტორის (ფილიალის) დასახელების გავლენა – „Easterlings“.

სოვერენი. სოვერენი (ინგ. Sovereign – მონარქი) – ინგლისური, შემდეგ ბრიტანული ოქროს მონეტა.

ინგლისის სოვერენი. პირველად გამოშვებულ იქნა 1489 წელს ჰენრი VII-ს (1485-1509 წწ.) მეფობის დროს 1 ფუნტი სტერლინგის (20 შილინგის) ნომინალით. სახელი ეწოდა მასზე გამოსახული ტახტზე მჯდომი მეფის (სუვერენის) მიხედვით. მონეტის ნომინალური წონაა 15,55 გრ, ოქროს შემცველობა – 15,47 გრ (23 კარატი, ან 96%), დიამეტრი – 39,5 მმ.

ჰენრი VIII-ს (1509-1547 წწ.) მეფობის დროს ოქროს შემცველობა შემცირდა 22 კარატამდე (92%).

ოქროს სოვერენი იჭრებოდა 1553 წლამდე. მოგვიანებით, დედოფალ ელისაბედის (1558-1603 წწ.) მეფობის დროს, 20-შილინგიან მონეტას ეწოდა ფუნტი (pound), ხოლო სახელი „სოვერენი“ დაერქვა მსხვილ ოქროს მონეტას ღირსებით 30 შილინგი (fine sovereign).

1603 წელს იაკობ I-მა (1603-1625 წწ.) განაახლა სოვერენის მოჭრა, მაგრამ უკვე 1604 წლიდან 1-ფუნტიან (20-შილინგიან) ოქროს მონეტას ეწოდა იუნაითი, ხოლო 1619 წლიდან – ლორელი.

1663 წლიდან ინგლისის ძირითად ოქროს მონეტას წარმოადგენდა გინეა. 1816 წელს დიდ ბრიტანეთში შემოღებულ იქნა ოქროს სტანდარტი, ხოლო სოვერენი გახდა ძირითადი სამონეტო ერთეული და გაუთანაბრდა ფუნტ სტერლინგს.

პირველი ახალი სოვერენი მოიჭრა 1817 წელს. მონეტის წონამ შეადგინა 7,98 გრ (მათ შორის 7,32 გრ წმინდა ოქრო). ავერსზე (წინა მხარეს) გამოსახული იყო მონარქის თავი, ხოლო რევერსზე – წმინდა გიორგი დრაკონით. სხვა მონარქების პერიოდებში გამოიყენებოდა განსხვავებული სიუჟეტებიც.

1871 წელს სოვერენის და ნახევარსოვერენის მოჭრა სიდნეიში დაიწყეს, მოგვიანებით კი ბრიტანეთის თანამეგობრობის სხვა ქალაქებშიც.

ახალი სოვერენის მოჭრის დაწყებიდან 1817 წელს და დღევანდლამდე მონეტა იჭრება 917 სინჯის (22 კარატი) ოქროსგან: 11/12 ოქრო და 1/12 სპილენძი.

1917 წელს (პირველი მსოფლიო ომის დროს) შიდა მიმოქცევისთვის სოვერენების მოჭრა შეჩერდა. 1932 წელს მძიმე ფინანსური კრიზისის და ოქროს სტანდარტის გაუქმების გამო საერთაშორისო ბაზრებზე გასაყიდად სოვერენების მოჭრა შეწყდა. სოვერენის მოჭრა გრძელდებოდა კოლექციებისთვის, კერძოდ, 1937 წელს მოჭრილი მეფე გეორგ VI-ს სოვერენი განკუთვნილი იყო მხოლოდ კოლექციებისთვის; დედოფალ ელისაბედ II-ს (1953 წ.) ანალოგიური სოვერენი წარმოადგენს ნუმიზმატიკურ იშვიათობას. თუმცა, მყარ ოქროს ვალუტაზე დიდი მოთხოვნის გამო 1957 წელს სოვერენის მოჭრა განახლდა და გრძელდებოდა 1982 წლამდე. ამჟამად სოვერენი იჭრება როგორც საკოლექციო მონეტა.

 

 

1.3. ქართული ფულის წარმოშობა და განვითარების რეტროსპექტივა


      კოლხეთი იმ მოწინავე სახელმწიფოთა შორის იყო, რომლებმაც ფულის მოჭრა დაიწყეს.  მას მოიხსენიებენ როგორც კოლხური თეთრი, მისი რვა ტიპია შემორჩენილი. გამოსახულია დაღრენილი ლომი, ასევე მწოლიარე ჰერმაფროდიტი ლომი. ზურგის მხარეს ჩაჭდეულ კვადრატში გამოსახულია დაჩოქილი ქალღმერთი ხარის თავით. კოლხურ თეთრზე ასევე გამოსახულია ადამიანის სამი თავი – შუბლის მხარეს ერთი თავია და ზურგის მხარეს ჩაჭდეული კვადრატის გამოსახულებაში ორი თავი ერთმანეთს უყურებს. ეს არის მთვარის ქალღმერთი და აქ მთვარის სამი ფაზაა დაფიქსირებული. ადამიანის თავის გამოსახულება არის ბერძნულ-არქაისტული სტილის. ერთ-ერთ ნომინალზე წეროც არის გამოსახული.

კოლხური თეთრის ყველაზე პოპულარული ტიპია მონეტები ადამიანის და ხარის თავის გამოსახულებით. ეს მონეტები ძალიან გავრცელებულია და დიდი რაოდენობით არის ნაპოვნი დასავლეთ საქართველოში. რაც შეხება გამოსახულებების სიმბოლურ დატვირთვას, ხარი დაკავშირებული იყო მთვარის თაყვანისცემასთან, ხოლო ლომი – მზის თაყვანისცემასთან.

არის გამონაკლისები – მხოლოდ ზოგიერთზე გვხვდება ასოები MO, A, O, ან Ф. ყველაზე ხშირია MO-ასოებიანი მონეტები (საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში ასეთები ათზე მეტია), სხვა სახის წარწერიანი მონეტები სულ თითო ეგზემპლარის სახითაა მოღწეული. მეცნიერთა ერთი ჯგუფი თვლის რომ კოლხური მონეტები იჭრებოთა თავად კოლხეთში. ქ.ხონში ნაპოვნ განძში მონეტის ერთ-ერთი ეგზემპლარი დამზადების პროცესში მყოფი ჩანს (ერთი მხარე გლუვი აქვს), რაც თითქოს აგრეთვე მათ ადგილობრივ დამზადებაზე მეტყველებს. ხოლო მეორე ჯგუფი თვლის, რომ ეს მონეტები შესაძლოა ზღვისპირა ბერძნულ ქალაქებში იყოს მოჭრილი. კოლხური თეთრის არსებობა ერთ-ერთი საბუთია იმისა, რომ ძვ. წ. VIV საუკუნეებში დასავლეთ საქართველოს მიწა-წყალზე სახელმწიფო არსებობდა.[2] კოლხური მონეტები ასევე აღმოჩენილია (ყირიმშინიმფეის ტაძრის ნანგრევებში; ქერსონესში;  სოჭის რაიონში; ტრაპეზუნტის მიდამოებში.

რაც შეეხება რელიგიურ სიმბოლოებს, პირველი ჯვარი მონეტაზე ჩნდება მეექვსე საუკუნის მიწურულს ერისმთავარ სტეფანოზ პირველის ნუმიზმატიკურ ძეგლებზე. ეს ის ერისმთავარია, რომელმაც ჯვრის მონატერი ააშენა და რომელმაც სპარსელებისგან მოიპოვა დამოუკიდებლობა. მისი წინამორბედი ერისმთავრები ჭრიდნენ სასანიდურ მონეტების მიმსგავსებულ ვარიანტს, რომლებზეც შუბლის მხარეს გამოსახული იყო შაჰი, ხოლო ზურგის მხარეს საკურთხეველზე ანთებული ცეცხლი და ორი მცველი. ეს არის წმინდა სასანური ნუმიზმატიკური ძეგლი.
ქართლის ერისმთავრებმა ჯერ შაჰის თავის ზევით მოათავსეს ასომთავრული ნიშნები. ვთქვათ “გ” და “ნ” – გურგენი. “ჯ” და “რ” ჯუანშერ. შემდეგ სტეფანოზ პირველმა მონეტის ზურგის მხარიდან ცეცხლი მოაშორა და მის მაგივრად აღმართა ჯვარი და მონეტის შუბლის მხარეზე ასომთავრული პირდაპირ მოათავსა სრული სახელი “სტეფანოზ”.[3]

შემდეგ დავით კურაპალატი თავის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე აწერს დაქარაგმებულად: “ქრისტე, შეიწყალე დავით კურაპალატი” და ჯვარია აღმართული მონეტაზე. ესეც ქართული სიმბოლიკაა. მონეტებზე აისახებოდა ასევე მეფეთა ტიტულატურაც. მაგალითად, გიორგი მეფე არის “მეფე აფხაზთა და ქართველთა, და ნოველისიმოსი, და სევასტოსი და კესაროსი” და ამ მხრივ საქართველოს გაერთიანებაც სიმბოლურად აისახა დავით აღმაშენებლის დროის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე.  ბაგრატიონთა ნიშანი ერეკლეს მიერ შემუშავებული ჩნდება ერეკლე მეორის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე, სადაც არის ერთთავიანი და ორთავინი არწივები.
            ქართულ მონეტებზე თარიღები აითვლება სხვადასხვანაირად. ზოგი მმართველობის წლების მიხედვით არის, ზოგი მუსლიმური წელთაღრიცხვაც არის დაფიქსი­რებული იმიტომ, რომ ერთი პერიოდი არაბები ჭრიდნენ ქართლში ფულს. მუსლიმურ წელთაღრიცხვას ჰიჯრა ჰქვია და აითვლება იქიდან, მუჰამედი როდესაც გაიქცა მექადან მედინაში. ჩვენი წელი თუ მზეს მიჰყვება, არაბების წელი მიჰყვება მთვარეს.

პირველად ქართული წელთაღრიცხვა ქორონიკონი დაფიქსირებულია გიორგი მესამის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე. გიორგი მესამის მონეტა საინტერესოა იმ მხრივაც, რომ აქ პირველად ჩნდება მხედრული დამწერლობის ნიმუში ნუმიზმატიკურ ძეგლზე.

ნუმიზმატიკურ ძეგლებზე ასევე აისახებოდა დამპყრობლების ყოფნა საქართველოში. ამ მხრივ საკმაოდ მძიმეა მეცამეტე-მეთვრამეტე საუკუნის პერიოდი. ამ დროისთვის იჭრებოდა საოკუპაციო მონეტები. ამიტომ თბილისის ზარაფხანას ჰქონდა ორმაგი დატვირთვა – ერთსა და იმავე ზარაფხანაში მონღოლებიც ჭრიდნენ ფულს ირანში მჯდომი ილხანის სახელით და იმავე ზარაფხანაში დემეტრეც ჭრიდა ფულს. სეფიანებმა კი უკვე დაიწყეს უნიფიცირებული მონეტების მოჭრა. აბასები, რომლებსაც ისპაჰანში ჭრიდნენ, იგივე აბასები იჭრებოდა თბილისის ტერიტორიაზეც.
      კოლხეთმა ფულის მოჭრა კარგად დაიწყო, მაგრამ შემდეგ უზარმაზარი ჩავარდნა ჰქონდა ახალი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნიდან მეათე საუკუნემდე. რაც შეეხება აღმოსავლეთ საქართველოს, აქ ხდება პირიქით. იბერიაში ფული თითქოს არ იჭრებოდა თავიდან. აქ ფულის მოჭრა შედარებით გვიან, ძველი წელთაღრიცხვის მესამე საუკუნეში დაიწყეს, მაგრამ უფრო სტაბილურად გააგრძელეს.
პირველი ნამდვილი ფული მოჭრილია ძველი წელთაღრიცხვის მესამე საუკუნეში. მოჭრა ბაგადატ ბივრატის ძემ. ეს იყო კლარჯეთის ერისთავი, პირველი ბაგრატიონი. ამის შემდეგ თუ რამე იჭრებოდა აღმოსავლეთ საქართველოში, ეს იყო ყალბი მჭრელების მიერ მოჭრილი. ისინი ბაძავდნენ კოლხეთიდან შემოსულ მინაბაძებს.

მეოთხე-მეხუთე საუკუნეებში ფული იბერიაში არ იჭრება. მეექვსე საუკუნეში ჭრიან ქართლის ერისმთავრები. მეშვიდე საუკუნეში არ იჭრება. მერვე საუკუნეში კი უკვე არაბები ჭრიან მუსლიმური ტიპის ფულს.

თბილისის ზარაფხანა ინტენსიურად მოქმედებს მერვე, მეცხრე, მეათე საუკუნეებში. შემდეგ აქ წყდება ფულის მოჭრა და დასავლეთ საქართველო აქტიურდება ამ კუთხით. ბაგრატ მეოთხის, გიორგი მეორის და დავით აღმაშენებლის ფულები ქუთაისში იჭრებოდა. დემეტრე პირველი, გიორგი მეორე და თამარი კი მილიონობით ჭრიდნენ ფულს თბილისში. ამის შემდეგ აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ფულის მოჭრა პრაქტიკულად არ შეწყვეტილა. ოღონდ ის ფული შეიძლება ყოფილიყო ეროვნული და შეიძლება ყოფილიყო საოკუპაციო სერიები – მონღოლების, სეფიანთა ირანელების და შემდეგ უკვე რუსების 1804 წლიდან.

რაც შეეხება დასავლეთ საქართველოს, შუასაუკუნეებში აქ პერიოდულად იჭრებოდა ფული. მაგალითად, დავით ულუ გაიქცა დავით ნარინთან ქუთაისში. მოჭრეს ფული. რუსუდანი გაიქცა ცხუმში. იქაც ფული მოჭრეს და ა.შ. XVII-XVIII საუკუნეში დასავლეთ საქართველოში ფული აღარ მოჭრილა. შემოდიოდა ევროპული მსხვილი ვერცხლის ფულები და ოსმალური ძალიან წვრილი ახჩები, რომლებიც ქისაში იყო ჩაყრილი.
ქართული ნუმიზმატიკა მთავრდება 1832-33 წლებით, როდესაც დაიხურა თბილისის რუსული ზარაფხანა. რუსები ჭრიდნენ ფულს, რომელიც ჩვენთან მიმოიქცეოდა. შემდეგ პრობელემები შეიქმნა და საერთოდ გაჩერდა ფულის მოჭრა.

რუსული მმართველობის პერიოდში შემოდის ქაღალდის ფული. ეს უკვე ბონისტიკაა. ქაღალდის ფულში იგულისხმებოდა 0,8 გრამი ოქრო, რომელიც ნაციონალურ სარეზერვო ბანკში ინახებოდა. ქართველები ამას ნაკლებად იგებდნენ და არც ესმოდათ ქაღალდის ფულის აზრი მეცხრამეტე საუკუნეში. რუსული ფული შემოვიდა ორ კატეგორიად. ერთი იყო ასიგნაციები, რომელსაც არ გააჩნდა ოქროთი გამაგრება. შემდეგ კი შემოვიდა ბანკნოტი, რომელიც გამაგრებული იყო ოქროთი.

1918 წლის ივნისში დაარსდა „ქართული ფულის ფონდი”, რომელიც მომავალი ქართული ვალუტის სტაბილური კურსის ერთ-ერთი მყარი გარანტი უნდა გამხდარიყო.

აღსანიშნავია, რომ ჯერ კიდევ 1918 წლის ივლისში გამოცხადდა კონკურსი ქართული ფულის ნიშნების კონკრეტული მხატვრული სახის შესარჩევად და დასადგენად. ღონისძიებას კურირებდა მთავრობის მიერ შექმნილი სპეციალური კომისია, რომელმაც ერთხმად მოიწონა მხატვარ იოსებ შარლემანის მიერ შესრულებული ესკიზი. სწორედ ეს ესკიზები დაედო საფუძვლად ქართული ბონების გარეგნულ სახეს. ამ პერიოდისათვის ქართული ბონის გამოსაშვებად უკვე მომზადებული იყო ნიადაგი – საშინაო და საგარეო მდგომარეობის შედარებით სტაბილურობის ფონზე ყველა ეთანხმებოდა მოსაზრებას, რომ დადგა დრო ერთხელ და სამუდამოდ წერტილი დასმოდა სომხეთსა და აზერბაიჯანზე საქართველოს ფინანსურ დამოკიდებულებას.

სრულფასოვანი ეროვნული ვალუტის შემოღების მოსამ-ზადებელი სამუშაოები 1918 წლიდან მიმდინარეობდა. ვალუტის ძირითად სახელად საქართველოში XVI საუკუნიდან გავრცელებული ფულადი ერთეულის აღმნიშ-ვნელი ტერმინი „მარჩილი” შეირჩა. ისტორიული წყაროებით დადასტურებულია, რომ მარჩილი, როგორც ფულის ერთეული, მიმოიქცეოდა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე. იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის „სულთა მატიანეში” მოხსენიებულია ქართველი დიდგვაროვნების მიერ მონასტრისათვის შეწირული მარჩილის ნომინალები. საწყის ეტაპზე ქართული ფული ბონების სახელით(სახით) გამოდიოდა.

1920 წლის ივნისში მთავრობის დავალებით მხატვარმა ევგენი ლანსერემ 25 მარჩილის ღირებულების სახელმწიფო საკრედიტო ბილეთის ესკიზი შეასრულა.

საქართველოს ეროვნული ვალუტა – მარჩილი მიმოქ-ცევაში გერმანული მარკის პარიტეტული კურსით უნდა გასულიყო. XX საუკუნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პროექტის ნივთიერ წყაროდ შემორჩენილია 25 მარჩილის ღირსების სახელმწიფო საკრედიტო ბილეთის ესკიზი.

საქართველოს სახელმწიფო ბანკის მიზანმიმართული პოლიტიკის შედეგი იყო ის, რომ რუსეთის ყოფილი იმპერიის ტერიტორიაზე ამ დროისათვის დაბეჭდილ ნებისმიერ ფულის ერთეულთან შედარებით, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მანეთი ყველაზე მტკიცე ვალუტად ითვლებოდა. მისი კურსი რუსეთის „სახელმწიფო საკრედიტო ბილეთებისა” და ამიერკავკასიის ბონების პარიტეტული იყო, რის გამოც იგი თავისუფლად მიმოიქცეოდა არა მხოლოდ ამი-ერკავკასიაში, არამედ რუსეთის პოსტიმპერიულ ქვეყ-ნებშიც. საქართველოს სახელმწიფო ბანკის საქმიანობის შედეგად დარეგულირდა ფასები პირველადი მოხმარების საგნებზე, შემუშავდა ფულის ახალი რეფორმის გატარების პროექტები და განხორციელდა სხვა მნიშვნელოვანი ღონისძიებები. საქართველოში საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდგომ დამოუკიდებლობის დაკარგვამ საქართველოს სახელმწიფო ბანკს სახელმწიფოებრივი საფუძველი გამოაცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. ამის შემდგომ ცხადია, რომ საქართველო შევიდა საბჭოთა სამანეთო ზონაში 1993 წლამდე.

საქართველოს ეროვნული ბანკის კუპონები[4]. 1991   წელს  საქართველოს უზენაესი  საბჭოს 2 აგვისტოს დადგენილებით, საქართველოს რესპუბლიკის საკუთრებად გამოცხადდა მის ტერიტორიაზე არსებული საბჭოთა საკრედიტო სისტემის ყველა სტრუქტურა, მათ შორის სახელმწიფო ბანკიც. სსრკ­ის სახელმწიფო ბანკის საქართველოს კანტორის ბაზაზე დაფუძნდა  საქართველოს  ეროვნული ბანკი.

1993 წლის 1 აპრილამდე მას არ ჰქონდა ფულის ემისიის საშუალება. საქართველო შედიოდა სამანეთო ზონაში, რაც მას დამოკიდებულს ხდიდა რუსეთის ხელისუფლებაზე, რომელიც ამ ფაქტს პოლიტიკურ-ეკონომიკური ზეწოლის იარაღად იყენებდა. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო 1993 წლის 3 აპრილიდან, მას შემდეგ, რაც რუსეთმა შეწყვიტა საქართველოსთვის მანეთის მიწოდება, მიმოქცევაში დროებითი ფულადი ერთეულის – კუპონის გაშვება, რომე-ლსაც სრულფასოვანი ეროვნული ვალუტის შემოღებამდე უნდა ეტვირთა გარდამავალი პერიოდის სიმძიმე. კუპონის შემოღების შემდეგ ქვეყანაში არსებულ ურთულეს პოლიტიკურ-ეკონომიკურ ვითარებას დაერთო გაუმარ­თლებლად ლიბერალური ფულად-საკრედიტო პოლიტიკა, რამაც განაპირობა კუპონის კატასტროფული გაუფასურება.

1992 წლიდან საერთაშორისო ორგანიზაციების აქტიური დახმარებით დაიწყო მუშაობა საქართველოში თანამედროვე ფულად-საკრედიტო და საბანკო სისტემის შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზის შესაქმნელად.

1993   წლის   3 აგვისტოს  საქართველოს მთელ ტერიტო­რი­აზე ერთადერთ საგადამხდელო საშუალებად გამოცხადდა ერ­ო­ვნული  ფულადი ერთეული – კუპონი, რუსულ   მანეთს კი უც­ხო­ური ვალუტის   სტატუსი  მიენიჭა.    საქართველოს  ეროვნული  ბანკის კუპონები დამზადდა  და  დაიბეჭდა  საქართველოს სახალხო მხატვრის ელგუჯა ამაშუკელისა  და მხატვარ  ნოდარ  მალაზონიას ესკიზებით. საქართველოს ეროვნული ბანკის კუპონი 1995 წლის 2 ოქტომბრამდე იყო მიმოქცევაში.

1, 3, 5, 10, 100, 500, 1 000, 5 000, 10 000 ნომინალის კუპიურები ერთი ზომისაა – 105X53 მმ. ერთმანეთისგან ფერით განსხვავდება. შუბლზე გამოსახულია თბილისის ხედი, ზურგზე კი კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსი ვარძია. წარწერები ქართულია: „კუპონი“ და „საქართველოს ეროვნული ბანკი“, აგრეთვე საქართველოს ეროვნული ბანკის ემბლემა – წრეში ჩასმული სამი ასონიშანი „სებ“. კუპიურების  ნომერი ექვსი ციფრისაგან შედგება, სერიას კი აქვს წილადის სახე, რომლის მრიცხველი სამციფრიანია, მნიშვნელი – ერთციფრიანია. აღნიშნული ნომინალების კუპონები დაიბეჭდა ინგლისში ელგუჯა ამაშუკელის ესკიზებით. მხატვრული გაფორმებით ამ ნომინალების ანალოგიურია 250 000, 50 000 და 100 000-კუპონიანი კუპიურები, მაგრამ ეს უკანასკნელი ცოტა უფრო დიდი ზომისაა – 127X57 მმ.

250, 2 000, 3 000 და 20 000 ნომინალის კუპონები ისევე, როგორც 1994 წელს გამოშვებული ყველა ნომინალი, რომლებიც ნოდარ მალაზონიას ესკიზებით საფრანგეთშ დაიბეჭდა, ასევე ერთი ზომისაა 115X55 მმ. მათზე გამოსახულია გრიფონები და სვიდმკლავიანი ბორჟღალი; წარწერები ქართულია, კუპიურების ნომრები რვაციფრიანია.

 

 

 

 

1.4. ზოგიერთი ქვეყნის სავალუტო ერთეულის დასახელებების  შესახებ

 

ქართული ლარი. სიტყვა “ლარი”, რომელიც შეირჩა ქართული ეროვნული ვალუტის ძირითადი ერთეულის სახელწოდებად, ძველი ქართული სიტყვაა და ნიშნავს ზოგადად განძს, ქონებას. სახელწოდება „ლარი“ ქართული ფულის ერთეულის დასახელებად 1991 წელს წამოაყენა აკადემიკოსმა ვ. ჩანტლაძემ მინისტრთა კაბინეტისათვის შედგენილ პროექტში.

ამერიკული დოლარი. დოლარი არის ეროვნული ვალუტა რამოდენიმე ათეული ქვეყნის: ამერიკის შეერთებული შტატები, ავტრალია, ახალი ზელანდია, კანადა, აღმოსავლეთ კარიბის ქვეყნები, ჰონკ-კონგი, ტაივანი, სინგაპური, ბრუნეი, აღმოსავლეთ ტიმორი, ეკვადორი, სურინამი, ელ სალვადორი, პანამა და ბელიზი. მე-16 საუკუნეში ბოჰემიის გრაფმა ჰიერონიმუს შლიხმა (დღევანდელი ჩეხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე) დაიწყო მონეტების დამზადება, რომელიც ცნობილი იყო როგორც “Joachimsthaler”, ეს სიტყვა მოგვიანებით შეამცორეს და გერმანულად შემდეგნაირად წარმოითქმოდა “ტალერი”, ნორვეგიულად “დალერი”, დანიურად “დაალ­დერი”, იტალიურად “ტალერო” და ინგლისურად “დოლარი”.

ავღანი. ავღანეთის ფულის ერთეული რომელიც, წარმოიშვა თავად ქყვეყნის დასახელებიდან.

გულდენი. ჰოლანდიის, სურინამის ვალუტა, ჰოლანდი­ურად “გულდენ” ნიშნავს ოქროს.

გრივნა. უკრაინის სავალუტო ერთეული.

სომხური დრამი. წარმოიშვა ძველი ლათინური სიტყვისგან “Drakhme”,რაც ნიშნავს “პეშვს, მუჭს”.

მანათი. არის ეროვნული ვალუტა აზერბაიჯანის და თურქმენეთის, წარმოიშვა რუსული სიტყვიდან  “მანეტა”, რაც ქართულა მონეტას ნიშნავს.

კრონი (კორუნა). ჩეხეთის რესპუბლიკის და სლოვაკიის ეროვნული ვალუტა წარმოიშვა ბერძნული სიტყვიდან “Corona”, რაც გვირგვინს ნიშნავს.

დინარი. მრავალი ქვეყნის სავალუტო ერთეული, ლათინურად “Denarius”. ქართულად ვერცხლის ფულს ნიშნავს.

ევრო. ევროკავშის ვალუტა, წარმოიშვა სიტყვა ევროპიდან, ამ სახელწოდებამ გაიმარჯვა 1996 წელს კონკურსში, შექმნილია მეცნიერების ჯგუფის მიერ ესპანეთში.

ფრანკი. საფრანგეთის (ევროს შემოღებამდე) და სხვა ფრანგულ ენოვანი ქყვეყნების ვალუტა, წარმოიშვა მე-14 საუკუნეში ლათინური ფრაზიდან – ”Rex Francorum – King of the Franks”-რაც ფრანკთა მეფეს ნიშნავს.

მარკა. გერმანიის ეროვნული ვალუტა ევროს შემოღე­ბამდე, ძველ ინგლისურად “Marc”-არის წონის საზომი ერთე­ული, რომელის სავარაუდოდ გამიყენებოდა მეტალის ფილების ასაწონად.

რუპია. ინდოეთის, პაკისტანის და ნეპალის ეროვნული ვალუტა, სანსკრიტიდან სიტყა ნიშნავს ვერცხლს.

რიალი. ირანის, ომანის და სხვა არაბული ქვეყნების ეროვნული ვალუტა, წარმოიშვა არაბული სიტყვიდან “Riyal”, რომელიც წარმოიშვა ესპანური “რეალიდან” და სამეფოს ნიშნავს.

შეკელი. ისრაელის ეროვნული ვალუტა, ებრაულად:ნებისმიერ მონეტას და ბანკნოტს ნიშნავს.

პესო. ესპანურ ენოვანი ქვეყნების ვალუტა, ესპანურად “სასწორს” ნიშნავს.

იენი. იაპონიის ეროვნული ვალუტა, წარმოშვა ჩინური სიტყვიდან “Yuan” და “მრგვალ ობიექტს” ნიშნავს.

კორდობა. ნიკარაგუის ეროვნული ვალუტა, დაერქვა მკვლევარის Francisco Fernandez Cordoba პატივსაცემად.

ესკუდო. პორტუგალიის (ევროს შემოღებამდე) და კაპე-ვერდეს ეროვნული ვალუტა.

იუანი-ჩინეთის სავალუტო ერთეული.”Yuan” ჩინურად “მრგვალ ობიექტს” ნიშნავს.

რუბლი. რუსეთის და ბელორუსიის სავალუტო ერთე­ული, რუსულად „რუბლ„ – „ვერც­ხლის ფი­ლას” ნიშნავს და ზმა“რუბიც” მოჭრას.

დრაჰმა. საბერძნეთის ვალუტა ლათინურად ”Drakhme” ნიშნავს “პეშვს”, “მუჭს”.

ლირა. იტალიის (ევროს შემოღებამდე), თურქეთის, მალტის და სან-მარინოს ეროვნული ვალუტა. ლათინურად ”Libra” – ”წრეს, მრგვალს ნიშნავს”.

სახელმწიფოები დასახელება ნიშანი კოდი ISO მონეტა მონეტების რაოდენობა
 ავსტრალია ავსტრალიური დოლარი $ AUD ცენტი 100
 ავსტრია ევრო EUR ევროცენტი 100
 ავღანეთი ავღანი ؋ AFN პული 100
 ალბანეთი ლეკი L ALL კინდარკა 100
 ალჟირი ალჟირის დინარი د.ج DZD სანტიმი 100
 აშშ ამერიკული დოლარი $ USD ცენტი 100
 ანგოლა კვანზა Kz AOA სენტიმო 100
 ანდორა ევრო EUR ევროცენტი 100
 ანტიგუა და ბარბუდა აღმოსავლეთ კარიბის დოლარი $ XCD ცენტი 100
 არაბთა გაერთიანებული საამიროები ემირატების დიჰრემი د.إ AED ფილსი 100
 არგენტინა არგენტინული პესო $ ARS სენტავო 100
 აზერბაიჯანი აზერბაიჯანული მანათი AZN გეპიკი 100
 ახალი ზელანდია ახალ ზელანდიური დოლარი $ NZD ცენტი 100
 ბაჰამის კუნძულები ბაჰამური დოლარი $ BSD ცენტი 100
 ბაჰრეინი ბაჰრეინის დინარი ب.د BHD ფილსი 1000
 ბელარუსი ბელარუსული რუბლი Br BYR კაპიკი 100
 ბელგია ევრო EUR ევროცენტი 100
 ბოსნია და ჰერცეგოვინა კონვერტირებადი მარკა KM or КМ BAM ფენინგი 100
 ბოლივია ბოლივიური ბოლივიანო Bs. BOB სენტავო 100
 ბრაზილია ბრაზილიური რეალი R$ BRL სენტავო 100
 ბრუნეი ბრუნეიული დოლარი $ BND ცენტი 100
 გაერთიანებული სამეფო ფუნტ სტერლინგი £ GBP პენსი 100
 გერმანია ევრო EUR ევროცენტი 100
 ეგვიპტე ეგვიპტური ფუნტი £ or ج.م EGP პიასტრი 100
 ვატიკანი ევრო EUR ევროცენტი 100
 თურქეთი თურქული ლირა TL TRY კურუსი 100
 თურქმენეთი თურქმენული მანათი m TMT ტენნესი 100
 ინდოეთი ინდური რუპია INR პაისა 100
 ირანი ირანული რიალი IRR დინარი 100
 ირლანდია ევრო EUR ევროცენტი 100
 ისრაელი შეკელი ILS აგორა 100
 იტალია ევრო EUR ევროცენტი 100
 იაპონია იაპონური იენი ¥ JPY სენი 100
კანადა კანადის დოლარი $ CAD ცენტი 100
ჩინეთი იუანი ¥ or 元 CNY პენი 100
 ხორვატია ხორვატიული კუნა kn HRK ლიპა 100
 კუბა კუბური პესო $ CUC სენტავო 100
 კვიპროსი ევრო EUR ევროცენტი 100
 ჩეხეთი ჩეხური კრონი CZK ჰელერი 100
 ფინეთი ევრო EUR ევროცენტი 100
 საფრანგეთი ევრო EUR ევროცენტი 100
 ერაყი ერაყული დინარი ع.د IQD ფილსი 1,000
 ყაზახეთი ყაზახური ტენგი KZT ტიინი 100
 სამხრეთი კორეა სამხრეთ კორეული ვონი KRW ჩონი 100
 კოსოვო ევრო EUR ევროცენტი 100
 ქუვეითი ქუვეითური დინარი د.ك KWD ფილსი 1,000
 ყირგიზეთი ყირგიზული სომი лв KGS ტიინი 100
 ლატვია ლატი Ls LVL სანტიმი 100
 ლიტვა ლიტი Lt LTL ცენტი 100
 ლუქსემბურგი ევრო EUR ევროცენტი 100
 მექსიკა მექსიკური პესო $ MXN სენტავო 100
 ნიდერლანდი ევრო EUR ევროცენტი 100
 ნორვეგია ნორვეგიული კრონი kr NOK ერე 100
 საქართველო ლარი GEL თეთრი 100
 სომხეთი სომხური დრამი դր. AMD ლუმა 100
 საბერძნეთი ევრო EUR ევროცენტი 100
 პანამა ბალბოა B/. PAB სენტესიმო 100
აშშ. დოლარი $ USD ცენტი 100
 პოლონეთი ზლოტი PLN გროში 100
 პორტუგალია ევრო EUR ევროცენტი 100
 რუსეთი რუსული რუბლი руб. RUB კაპიკი 100
 სერბეთი სერბული დინარი дин. ან din. RSD პარა 100
 სლოვაკეთი ევრო EUR ევროცენტი 100
 ესპანეთი ევრო EUR ევროცენტი 100
 შვედეთი შვედური კრონი kr SEK ერე 100
 შვეიცარია შვეიცარული ფრანკი Fr CHF რაპენი(სენტიმე) 100
 სირია სირიული ფუნტი £ or ل.س SYP პიასტრა 100
 ტაჯიკეთი სომონი ЅМ TJS დირამი 100
 უკრაინა გრივნა UAH კაპიკი 100
 ურუგვაი ურუგვაის პესო $ UYU სენტესიმო 100
 უზბეკეთი უზბეკური სომი Лв UZS ტიინი 100

 

 

 

 

 

[1] http://www.nbg.gov.ge/uploads/museum/firstcoins.pdf

   [2] დუნდუა გ., ქსე, ტ. 5, გვ. 597, თბ., 1980. მელიქიშვილი გ., საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ ო მ ი I, თბ., 1970, გვ. 280.

[3] http://www.resonancedaily.com/index.php?id_rub=6&id_artc=1404

     [4] მოსიაშვილი ვ., ჭელიძე მ., _ ნუმიზმატიკა და ბონისტიკა (სახელმძღვანელო) – თბილისი 2015. გვ.: 233.

 

Advertisements
Categories: ლექციები | დატოვე კომენტარი

ფულის მიმოქცევა და კრედიტი

 

თემა 1.

  1. მკვლევართა უმეტესობა იზიარებს შეხედულებას, რომ პირველი ფული იყო

ა. ჩინური იუანი

ბ. ბერძნული დრაჰმა

გ. ლიდიური სტატერი

დ. სპარსული დარიკი

  1. პირველი ბერძნული ოქროს მონეტები გამოუშვა

ა.  ალექსანდრე მაკედონელმა

ბ. მაკედონიის მეფემ ფილიპემ

გ. დემოსთენემ

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. 1913 წლიდან დოლარის წარმოებაზე, გავრცელებასა და აღრიცხვაზე პასუხისმგებელია

ა. აშშ-ს კონგრესი

ბ. აშშ-ს ფინანსთა სამინისტრო

გ. აშშ-ს მთავრობა

დ. აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემა

  1. ევრო უნაღდო მიმოქცევაში შემოღებულ იქნა

ა. 1978 წლის 1 იანვარს

ბ. 1999 წლის 1 იანვარს

გ. 2002 წლის 1 იანვარს

დ. 2008 წლის 1 იანვარს

  1. ევრო ნაღდ მიმოქცევაში შემოღებულ იქნა

ა. 1999 წლის 1 იანვარს

ბ. 2000 წლის 1 იანვარს

გ. 2002 წლის 1 იანვარს

დ. 2008 წლის 1 იანვარს

  1. პირველი ფულადი ნიშანი, რომელიც საქართველოს ტერიტორიაზე მიმოიქცეოდა, იყო

ა. მარჩილი

ბ. ბონი

გ. მანეთი

დ. კოლხური თეთრი

  1. კოლხური თეთრის ყველაზე პოპულარული ტიპია მონეტები

ა. ადამიანის და ხარის თავის გამოსახულებით

ბ. ადამიანისა და ლომის თავის გამოსახულებით

გ. მზისა და მთვარის გამოსახულებით

დ. ლომისა და მთვარის გამოსახულებით

  1. ქართულ მონეტებზე, რელიგიური სიმბოლო ჯვარი პირველად დაიტანა

ა. ფარანავაზმა

ბ. ვახტანგ გორგასალმა

გ. ერისმთავარმა სტეფანოზმა

დ. დავით აღმაშენებელმ

  1. პირველად ქართული წელთაღრიცხვა ქორონიკონი დაფიქსირებულია

ა. სტეფანოზ ერისმთავრის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე

ბ. ჯუანშერმ ერისმთავარის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე

გ. დავით კურაპალატის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე

დ. გიორგი მესამის ნუმიზმატიკურ ძეგლზე

  1. 1918-1921 წ.წ. საქართველოში სრულფასოვანი ეროვნული ვალუტის შემოღების მოსამზადებელი სამუშაოები 1918 წლიდან მიმდინარეობდა. ვალუტის ძირითად სახელადშეირჩა

ა. ლარი

ბ. მარჩილი

გ. რუბლი

დ. კუპონი

  1. ყოფილი სსრ კავშირის დაშლის და საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდგომ, დორებითი ფულადი ერთეული კუპონი მიმოქცევაში შემოვიდა

ა. 1191 წლიდან

ბ. 1993 წლიდან

გ. 1995 წლიდან

დ.1996 წლიდან

 

 

თემა 2.

 

  1. ეკონომიკურ მეცნიერებაში ცნობილია ფულის წარმოშობის ორი ძირითადი თეორია

ა. რაციონალისტური და რევოლუციური

ბ. ევოლიციური და მონეტარისტული

გ. რაციონალისტური და ევოლუციური

დ. ნომინალიტური და ირაციონალური

  1. ნებისმიერი ეკონომიკური სისტემის პირობებისათვის ფული ასრულებს სამ ძირითად ფუნქციას:

ა. გაცვლის საშუალება, გადაცვლის საშუალება, დაგროვების საშუალება

ბ. კონტროლის საშუალება, ღირებულების საზომი, სტიმულირების საშუალება

გ. გაცვლის საშუალება, ღირებულების საზომი, დაგროვების საშუალება

დ. სტიმულირების საშუალება, რეგულირების საშუალება, დაგროვების საშუალება

  1. ქაღალდის ფულის ასევე უწოდებენ

ა. ნომინალურ ფულს

ბ. სასაქონლო ფულს

გ. ბინოლურ ფულს

დ. დეკრეტულ ფულს

  1. როდესაც ფული რეალური ღირებულების ფორმას იღებს, მას ეწოდება

ა. დეკრეტული ფული

ბ. საქონლური ფული

გ. კრიპტო ვალუტას

დ. ხურდა ფული

  1. ფულადი მიმოქცევის აუცილებელ ატრიბუტს ხურდა ფული ან წვრილი მონეტა წარმოადგენს, რომელიც ცნობილია

ა. კრიპტო მონეტის სახელით

ბ. ელექტრონული ფულის სახელით

გ. დეკრეტული ფულის სახელით

დ. ბინოლური მონეტის სახელით

  1. ეკონომიკურ ლიტერატურაში, ფულის თეორიებიდან ცნობილია სამი ძირითადი მიმართულება:

ა. მეტალისტური, ნომინალისტური და რაოდენობრივი

ბ. მეტალისტური, ნომინალისტური და ევოლუციური

გ. რაოდენობრივი, ევოლუციური და რაციონალისტური

დ. ევოლუციური, რაციონალისტური და ნომინალისტური

  1. ფულს აიგივებდა ძვირფას ლითონებთან – ოქროსთან და ვრცხლთან და ეხმიანებოდა კაპიტალის თავდაპირველი დაგროვების ეპოქას

ა. ფულის მეტალისტური თეორია

ბ. ფულის რაციონალისტური თეორია

გ. ფულის რაოდენობრივი თეორია

დ. ფულის ნომინალისტური თეორია

  1. ფულის თეორია, რომელიც უარყოფს ფულის შინაგანი ღირებულების არსებობას, რომ გაამართლოს მონეტის გაყალბების შესაძლებლობა ხაზინის შემოსავლების გადიდების მიზნით, არის

ა. ფულის რაოდენობრივი თეორია

ბ. ფულის მეტალისტური თეორია

გ. ფულის ნომინალისტური თეორია

დ. ფულის რაციონალისტური თეორია

  1. ფულის თეორია, რომლის არსი მდგომარეობს ფულის ღირებულებისა და ფასების განსაზღვრის საფუძვლად მიმოქცევაში არსებული ფულის რაოდენობის წარმოჩენაში, არის

ა. ფულის რაოდენობრივი თეორია

ბ. ფულის ევოლუციური თეორია

გ. ფულის რაციონალისტური თეორია

დ. ფულის მეტალისტური თეორია

  1. ფულის რაოდენობრივი თეორიის განტოლების (ფიშერის ფორმულა) თანახმად მიმოქცევაში ფულის მასა ტოლია

ა. პროდუქციის ფასისა და პროდუქციის რაოდენობის (რეალური მშპ) ჯამი შეფარდებული ფულის მიმოქცევის სიჩქარესთან

ბ. პროდუქციის ფასისა და პროდუქციის რაოდენობის (რეალური მშპ) ნამრავლი შეფარდებული ფულის მიმოქცევის სიჩქარესთან

გ. პროდუქციის ნომინალური ღირებულებისა და პროდუქციის რაოდენობის (რეალური მშპ) ნამრავლი შეფარდებული ფულის მიმოქცევის სიჩქარესთან

დ. პროდუქციის ფასისა და პროდუქციის რაოდენობის (რეალური მშპ) განაყოფი გამრავლებული ფულის მიმოქცევის სიჩქარესთან

 

 

 

 

 

 

 

 

 

თემა 3.

  1. ფულის ნაღდ და უნაღდო ფორმებში უწყვეტად მოძრაობის პროცესს წარმოადგენს

ა. ფულადი ანგარიშწორება

ბ. ფულადი ბრუნვა

გ. ფულადი გარიგება

დ. ფულადი დაგროვება

  1. ნაღდი ფულადი ნიშნების (ბანკნოტების, სახაზინო ბილეთების, გადახურდავებადი მონეტების) მოძრაობის პროცესს წარმოადგენს

ა. ნაღდი ფულადი ბრუნვა

ბ. უნაღდო ფულადი ბრუნვა

გ. უნაღდო ანგარიშსწორება

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. ნაღდი-ფულადი ბრუნვის ორგანიზება ხორციელდება სახელმწიფოს მიერ

ა. ფინანსთა სამინისტორს სახით

ბ. კომერციული ბანკების სახით

გ. ცენტრალური ბანკის სახით

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, საბანკო დაწესებულებების ან სხვა საშუ­ალებებით გადამხდელის სახსრების მიმღებისათვის გადაცემის მიმ­დევ­რობით შესრულების პროცესი არის

ა. საკრედიტო სისტემა

ბ. ნაღდი ანგარიშსწორება

გ. ანგარიშსწორება

დ. უნაღდო ანგარიშსწორება

  1. საქონლისა და მომ­სახურების ღირებულების გადახდა ნაღდი ფულის მონაწილეობის გარეშე ბანკის მეშვეობით მყიდველის ანგარიშიდან მიმწოდებლის ანგარიშზე თანხის გადარიცხვის გზით, არის

ა. ნაღდი ანგარიშ­სწორება

ბ. უნაღდო ანგარიშ­სწორება

გ. უნაღდო მიმოქცევა

დ. ნაღდი მიმოქცევა

  1. საქართველოში მოქმედი „უნაღდო ანგარიშსწორების წესების” შესაბამისად, უნაღდო ანგარიშსწო­რებისას გამო­იყე­ნე­ბა:

ა. საგადახდო დავალება, საინკასო დავალება, დოკუმენტალური აკრედიტივი, დოკუმენტალური ინკასო, საბანკო პლასტიკური ბარათი, საანგარიშსწორებო ჩეკი

ბ. საგადახდო დავალება, საინკასო დავალება, საინკასო აკრედიტივი, დოკუმენტალური ინკასო, საბანკო ბარათი, საანგარიშსწორებო ჩეკი

გ. საინკასო დავალება, დოკუმენტალური აკრედიტივი, საანგარიშსწორებო ინკასო, საბანკო პლასტიკური ბარათი, საბუღალტრო ჩეკი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. საქართველოს კანონმდებლობით შე­სა­ბამისი უფლებებით აღჭურვილი მესამე მხარის მიერ ბანკისთვის დად­გენილი ფორმით მიცემული დავალება, გადამხდელის ანგარი­ში­დან მისი თანხმობის გარეშე ფულადი სახსრების უპირობო ჩამოწერაზე, არის

ა. საბანკო დავალება

ბ. აკრედიტივი

გ. დოკუმენტალური აკრედიტივი

დ. საინკასო დავალება

  1. ემიტენტი ბანკის მყარი ვალდებულება, საქონლის ან მომსახურების გამყიდველს გადაუხადოს განსაზღვრული ფულადი სახსრები საქონლის გაგზავნის ან მომსახურების გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტების დროულად და სათანადოდ წარ­მოდ­­გენისას, არის

ა. ინკასო

ბ. დოკუმენტალური ინკასო

გ. აკრედიტივი

დ. საანგარიშწორებო ჩეკი

  1. საქართველოს საბანკო სფეროს საგადახდო სისტემების ინ­ფრასტრუქ­ტურა მოიცავს ორ დამოუკიდებელ სეგმენტს:

ა. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ორგანიზებულ საგადახდო სისტემებს და  ფინანსთა სამინისტრო საგადახდო სისტემებს

ბ. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადახდო სისტემებს და  კერძო საგადახდო სისტემებს

გ. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ორგანიზებულ საგადახდო სისტემებს და  კერძო საგადახდო სისტემებს

დ. ყველკა პასუხი მცდარია

  1. საქართველოში მიმოქცევაში მთლიანი ფულადი მასის გასაანგარიშებლად გამოიყენება

ა. სამი ფულადი აგრეგატი

ბ. ოთხი ფულადი აგრეგატი

გ. სამი და/ან ოთხი ფულადი აგრეგატი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. საქართველოში მიმოქცევაში მთლიანი ფულადი მასის გასაანგარიშებლად გამოიყენება შემდეგი ფულადი აგრეგატები

ა. M1, M2, M3, M4

ბ. M0, M1, M2, M3

გ. M0, M1, M2

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. ბანკებს გარეთ არსებული ნაღდი ფული (მიმოქცევაში არსებული ეროვნული ვალუტა, კომერციული ბანკების სალაროებში ნაშთების გარეშე), არის ფულადი აგრეგატი

ა. M0

ბ. M1

გ. M2

დ. ყველა პასუხი მცდარია

 

 

 

 

 

 

 

 

თაემა 4.

 

  1. სახელმწიფოს მიერ ქვეყანაში დადგენილი ფულადი მიმოქცევის ორგანიზაციული ფორმა, რომელიც ისტორიულადაა ჩამოყალიბებული და დამკვიდრებული ეროვნული კანონმდებლობით, არის

ა. საკრედიტო სისტემა

ბ. ფულადი სისტემა

გ. საფინანსო სისტემა

დ. საგადასახადო სისტემა

  1. ფულადი სისტემის ტიპები დიდად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ ფული როგორი ფორმით ფუნქციონირებს: როგორც საქონელი – საყოველთაო ექვივალენტის, თუ ღირებულების ნიშნის ფორმით. აქედან გამომდინარე გამოყოფენ ფულად სისტემათა ორ ძირითად ტიპს:

ა. (1) ბიმეტალიზმის სისტემა, (2) საკრედიტო და ქაღალდის ფულის მიმოქცევის სისტემა

ბ. (1) ლითონური მიმოქცევის სისტემა, (2) საკრედიტო ფულის მიმოქცევის სისტემა

გ. (1) ბიმეტალიზმის სისტემა, (2) მონომეტალიზმის სისტემა

დ. (1) ლითონური მიმოქცევის სისტემა, (2) საკრედიტო და ქაღალდის ფულის მიმოქცევის სისტემა

  1. კანონმდებლობით დაწესებული ფასის ნიშანი, რომელიც გამოიყენება ყველა საქონლის ღირებულების საზომად და მათი ფასების გამოსახატავად, არის

ა. ფულის ერთეული

ბ. ფულის სახეები

გ. საგადასახდელო ერთეული

დ. საანგარიშსწორებო ერთეული

  1. ლითონური ფულადი სისტემისათვის დამახასიათებელია ორი ძირითადი ტიპი

ა. ბიმეტალიზმი და მონომეტალიზმი

ბ. რაციონალისტური და ევოლუციური

გ. ნომინალისტური და რაოდენობრივი

დ. მონეტარისტული და მეტალისტური

  1. ისეთ ფულად სისტემას, როცა საყოველთაო ეკვივალენტის როლში ორი ლითონი (ძირითადად ოქრო და ვერცხლი) გამოდის ეწოდება

ა. მონომეტალიზმის

ბ. ბიმეტალიზმის

გ. ტრიმეტალიზმი

დ. მონეტარიზმი

  1. არსებობს ბიმეტალიზმის სამი სხვადასხვა სისტემა:

ა. პარალელური ვალუტის სისტემა, ბინოლური ვალუტის სისტემა, კოჭლი ვალუტის სისტემა

ბ. პარიტეტული ვალუტის სისტემა, ოქრომონეტური ვალუტის სისტემა, მეტალისტური ვალუტის სისტემა

გ. დეკრეტული ვალუტის სისტემა, ორმაგი ვალუტის სისტემა, არასრულფასოვანი ვალუტის სისტემა

დ. პარალელური ვალუტის სისტემა, ორმაგი ვალუტის სისტემა, კოჭლი ვალუტის სისტემა

  1. მიმოქცევაში მყოფი ორივე ლითონის (ძირითადად ოქროსა და ვერცხლის) მონეტები ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მიმოიქცევა. ორივე ლითონის მონეტას თავისი ღირებულება გააჩნია

ა. პარალელური ვალუტის სისტემის დროს

ბ. პარირეტული ვალუტის სისტემის დროს

გ. ორმაგი ვალუტის სისტემის დროს

დ. კოჭლი ვალუტის სისტემის დროს

  1. ფულის ისეთი მიმოქცევა, როდესაც ოქროსა და ვერცხლს შორის ღირებულების თანაფარდობა სახელმწიფოს მიერაა დაწესებული, არის

ა. ორმაგი ვალუტის სისტემა

ბ. პარალელური ვალუტის სისტემა

გ. მონომეტალიზმიდ.

დ. ოქროდევიზური სისტემა

  1. განვითარებული საბაზრო ეკონომიკის პირობებში (XIXს.), როდესაც საერთაშორისო ვაჭრობამ დიდ მასშტაბებს მიაღწია, კიდევ უფრო გაძლიერდა ოქროს, როგორც მსოფლიო ფულის მნიშვნელობა, დაიწყო ოქროს მონომეტალიზმის სისტემის აღზევება. იგი პირველად შემოღებულ იქნა 1816 წელს

ა. საფრანგეთში

ბ. იტალიაში

გ. ინგლისში

დ. აშშ-ში

  1. ფულადი სისტემა, რომლის დროსაც საყოველთაო ექვივალენტის როლს ერთი რომელიმე ლითონი – ვერცხლი ან ოქრო ასრულებს, არის

ა. მონეტარიზმი

ბ. მონომეტალიზმი

გ. ბიმეტალიზმი

დ. ტრიმეტალიზმი

  1. ოქროს მონომეტალიზმის სამი სახე არსებობს:

ა. ოპარალელური ვალუტის, ოქრო-ზოდური, დეკრეტული

ბ. ორმაგი ვალუტის მონეტარული, ოქრო-დევიზური

გ. ოქრო-მონეტური, ოქრო-ზოდური, ოქრო-დევიზური

დ. მონეტარული, პარალელური ვალუტის, ორმაგი ვალუტის

  1. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ერთადერთ კანონიერ საგადამხდელო საშუალებად გამოცხადდა ახალი ქართული ეროვნული ვალუტა „ლარი”, გამოცხადდა

ა. 1993 წლის 1 აპრილს

ბ. 1993 წლის 2 ოქტომბერს

გ. 1995 წლის 1 აპრილს

დ. 1995 წლის 2 ოქტომბერს

 

 

 

 

 

 

თემა 5.

  1. ფასების საერთო დონის ცვლილება გამოიხატება

ა. ფასების მასშტაბით

ბ. ფასების ინდექსაციით

გ. ფასების ინდექსით

დ. ფასების ნომინალით

  1. ქვეყანაში ყველაზე ხშირად მოხმარებადი საქონლისა და მომსახურების ჩამონათვალი, რომელიც ასახავს ქვეყნის საშუალო მომხმარებლის ხარჯების სტრუქტურას და გამოიყენება სამომხმარებლო ფასების ინდექსის გაანგარიშებისთვის, არის

ა. სამომხმარებლო ფასების ინდექსი

ბ. სამომხმარებლო კალათა

გ. სამრეწველო კალათა

დ. სამომხმარებლო ფასების ინდექსი

  1. მწარმოებელთა მიერ წარმოებული პროდუქციის ფასების საშუალო დონის მაჩვენებელი საბაზო პერიოდთან შედარებითარის, არის

ა. სამომხმარებლო ფასების ინდექსი

ბ. სამრეწველო პროდუქციის მწარმოებელთა ფასების ინდექსი

გ. სამრეწველო პროდუქციის მწარმოებელთა ფასების დინამიკა

დ. ინფლაციის დონე

  1. ინფლაციის მაჩვენებეის, რომელშიც არ არის გათვალისწინებული სეზონური კომპონენტი და ყველაზე მეტად ცვალებადი ფასების მქონე პროდუქტები, არის

ა. დეფლატორი

ბ. დეფლაცია

გ. ფასების ინდექსი

დ.საბაზო ინფლაცია

  1. საერთაშორისო პრაქტიკაში, ფასების ზრდის სიდიდეზე დამოკიდებულებაში, მიღებულია ინფლაციის დაყოფა სამ სახეობად:

ა. მცოცავი, ჭენებადი, ჰიპერინფლაცია

ბ. მცოცავი, ზომიეერი, ჰიპერინფლაცია

გ. ზომიერი, დეფლაციური, იმპორტირებადი

დ. რეგიონალური, ჭენებადი, იმპორტირებადი

  1. სხვადასხვა ჯგუფის საქონლის ფასების ზრდის დაბალანსეულების მიხედვით ყოფენ ინფლაციის ორ სახეობას:

ა. ზომიერ და ჭენებად ინფლაციას

ბ. მცოცავ და ჰიპერინფლაციას

გ. დაბალანსებული და დაუბალანსებელ ინფლაციას

დ. პროგნოზირებად და არაპროგნოზირებად ინფლაციას

  1. ძლიერად გაუფასურებული ერთეულის ანულირების შესახებ გამოცხადებას და ახალი ვალუტის შემოღება, ითვალისწინებს

ა. რევალვაცია

ბ. დევალვაცია

გ. ნულიფიკაცია

დ. ინდექსაცია

  1. ფულადი ერთეულის ოქროს მოცულობის, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ – აშშ დოლარისადმი ოფიციალური სავალუტო კურსისა და მისი ოქროთი მოცულობის შემცირება, არის

ა. დეფლაცია

ბ. რევალვაცია

გ. დოლარიზაცია

დ. დევალვაცია

  1. ანტიინცლაციური პოლიტიკა, რომელიც ითვალისწინებს სახელმწიფო ხარჯების შემცირების, კრედიტზე საპროცენტო განაკვეთის ამაღლების, საგადასახადო პრესის გაძლიერების, ფულადი მასის შეზღუდვის და ა.შ. გზით, ფულად-საკრედიტო და საგადადახადო მექანიზმების მეშვეობით ფულადი მოთხოვნის შეზღუდვის მეთოდებს, არის

ა. დეფლაციური პოლიტიკა

ბ. დევალვაციური პოლიტიკა

გ. ნულიფიკაცია

დ. შემოსავლების პოლიტიკა

  1. ანტიინფლაციური პოლიტიკა, რომელიც ითვალისწინებს ფასებზე და შრომის ანაზღაურებაზე პარალელურ კონტროლს, მათი მთლიანად გაყინვის ან მათი ზრდის ზღვრების დადგენის გზით, არის

ა. საგადასახდელო პოლიტიკა

ბ. შემოსავლების პოლიტიკა

გ. დეფლაციური პოლიტიკა

დ. ფიაკალური პოლიტიკა

 

 

თემა 6.

 

  1. ცნება „კრედიტი“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „Creditum“, რაც ნიშნავს

ა. თხოვებას, ნასესხობას

ბ. სარგებელს, შემოსავალს

გ. სესხს, ვალს

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. კრედიტი, რომელსაც საწარმო-მიმწოდებელი აძლევს საწარმო-მყიდველს სარეალიზაციო საქონლის საფასურის გადახდის გადავადების გზით ან მყიდველი აძლევს გამყიდველს ავანსის სახით მიწოდებულ საქონელზე. შედეგად, მეურნე სუბიექტი შესაძლოა ერთდროულად გამოვიდეს როგორც კრედიტორი და მსესხებელი, არის

ა. საბანკო კრედიტი

ბ. კომერციული (სამეურნეო) კრედიტი

გ. სალომბარდო კრედიტი

დ. სამომხმარებლო კრედიტი

  1. კრედიტი, რომელსაც ბანკი აძლევს თავის კლიენტებს ფულადი ფორმით. კლიენტის როლში გამოდიან სამეურნეო და ფინანსური სტრუქტურები (იურიდიული პირები) და მოქალაქეები (ფიზიკური პირები), არის

ა. სინდიცირებული კრედიტი

ბ. იპოთეკური კრედიტი

გ. კომერციული კრედიტი

დ. საბანკო კრედიტი

  1. კრედიტი, რომელსაც აძლევენ მოსახლეობას სასაქონლო და ფულადი ფორმით სატრანსპორტო საშუალებების და პირადი მოხმარების საქონლის შესაძენად

ა. სამომხმარებლო კრედიტი

ბ. სამრეწველო კრედიტი

გ. კომერციული კრედიტი

დ. სახელმწიფო კრედიტი

  1. უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი გრძელვადიანი კრედიტი, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია უძრავი ქონების შეძენა, არის

ა. იპოთეკური კრედიტი

ბ. სამომხმარებლო კრედიტი

გ. სინდიცირებული კრედიტი

დ. კომერციული კრედიტი კრედიტი

  1. ფულადი სახსრები, რომელსაც სესხად აძლევენ სახელმწიფოს (ხელისუფლების ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოების სახით) ხარჯების დასაფარავად, ან რომელსაც გასცემს სახელმწიფო როგორც კრედიტორი (მეორე შემთხვევა ნაკლებადაა გავრცელებული)

ა. საერთაშორისო კრედიტი

ბ. სინდიცირებული კრედიტი

გ. სახელმწიფო კრედიტი

დ. საბანკო კრედიტი

  1. კრედიტი სასაქონლო და ფულადი ფორმით, რომელსაც ერთმანეთს აძლევენ სხვადასხვა ქვეყნების კომერციული პარტნიორები და სახელმწიფოები, არის

ა. სახელმწიფო კრედიტი

ბ. საერთაშორისო კრედიტი

გ. კომერციული კრედიტი

დ. იპოთეკური კრედიტი

  1. დაკრედიტების ძირითად ფუნქციებს შორის არ მოიზრება

ა. გადანაწილების ფუნქცია

ბ. მიმოქცევის საკრედიტო იარაღების შექმნის ფუნქცია

გ. ფისკალური ფუნქცია

დ. კვლავწარმოების პროცესის ავანსირების ფუნქცია

  1. დაკრედიტების ძირითადი პრინციპებია

ა. დაბრუნებითობის პრინციპი, სარგებლიანობის პრინციპი, ვადიანობის პრინციპი, უზრუნველყოფის პრინციპი, მიზნობრიობის პრინციპი

ბ. დაბრუნებითობის პრინციპი, მომგებიანობის პრინციპი, ვადიანობის პრინციპი, უზრუნველყოფის პრინციპი, შემოსავლიანობის პრინციპი

გ. დაბალანსებულობის პრინციპი, სარგებლიანობის პრინციპი, ეფექტიანობის პრინციპი, უზრუნველყოფის პრინციპი, მიზნობრიობის პრინციპი

დ. მიზნობრიობის პრინციპი, სარგებლიანობის პრინციპი, ვადიანობის პრინციპი, მონეტარული პრინციპი, ფისკალური პრინციპი

  1. საკრედიტო პროდუქტების ტრადიციულ კლასიფიკაცია, კრედიტის ვადიანობის მიხედვით გულისხმობს მათ დაყოფას

ა. მოკლევადიან, მოხერხებულვადიან და გრძელვადიან სესხებად

ბ. მიკროვადიან, საშუალოვადიან და უვადო სესხებად

გ. მოკლევადიან, საშუალოვადიან და გრძელვადიან სესხებად

დ. გრძელვადიან, მიკროვადიან, მცირევადიან სესხებად

 

თემა 7.

 

  1. ფინანსურ საკრედიტო დაწესე-ბულებათა კომპლექსი, რომელსაც სახელმწიფო იყენებს ეკონომიკის განვითარებისათვის, უზრუნველყოფს დროებით თავისუფალი ფულადი საშუალებების მობილიზაციას და მათ პრაქტიკულ გამოყენებას მეურნეობრივ საქმიანობაში, არის

ა. საბანკო სისტემა

ბ. საბიუჯეტო სისტემა

გ. საკრედიტო სისტემა

დ. ფისკალური სისტემა

  1. თანამედროვე საკრედიტო სისტემა მოიცავს საფინანსო-საკრედიტო ინსტიტუტების სამ ძირითად ჯგუფს:

ა. ცენტრალური ბანკი, საემისიო ბანკი, საბანკო სექტორი

ბ. ცენტრალური ბანკი, საბანკო სექტორი, სპეციალური არასაბანკო საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტები

გ. საემისიო ბანკი, საბანკო სექტორი, სადაზღვევო სექტორი

დ. საბანკო სექტორი, სადაზღვევო სექტორი, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები

  1. არასაბანკო საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტების შემადგენლობაში შედის:

ა. ცენტრალური ბანკი

ბ. კომერციული ბანკი

გ. მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები

დ. ეროვნული ბანკი

  1. არასაბანკო საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტების შემადგენლობაში არ შედის:

ა. საკრედიტო კავშირები

ბ. სადაზღვევო კომპანიები

გ. კომერციული ბანკები

დ. საკრედიტო კავშირები

  1. განვითარებული ქვეყნების საკრედიტო სისტემა, როგორც წესი არის

ა. ერთსაფეხურიანი (ერთიარუსიანი)

ბ. ორ საფეხურიანი (ორიარუსიანი)

გ. სამ საფეხურიანი (სამიარუსიანი)

დ. ოთხ საფეხურიანი (ოთხიარუსიანი)

  1. საკრედიტო სისტემის ზედა (პირველ) საფეხურზე დგას

ა. კომერციული ბანკი

ბ. ცენტრალური ბანკი

გ. საკრედიტო ორგანიზაცია

დ. სადაზღვევო კომპანია

  1. აშშ ცენტრალური ბანკის ფუნქციებს ასრულებს 1913 წ. შექმნილი

ა. აშშ-ს ფედერალური ბანკი

ბ. ფედერალურ სარეზერვო სისტემა

გ. აშშ-ს ნაციონალური ბანკი

დ. აშშ-ს გაერთიანებული კვაზისაზოგადოებრივი ბანკი

  1. აშშ საბანკო სისტემის ერთი მნიშვნელობანი თავისებურებაა ის, რომ იგი შედგება

ა. 12 ფედერალური სარეზერვო ბანკისგან

ბ. 20 ფედერალური სარეზერვო ბანკისგან

გ. 32 ფედერალური სარეზერვო ბანკისგან

დ. 50 ფედერალური სარეზერვო ბანკისგან

  1. საქართველოს საკრედიტო სისტემის სტრუქტურა XXI საუკუნის დასაწყისისათვის შემდეგნაირად გამოიყურებოდა:

ა. საქართველოს ეროვნული ბანკი, კომერციული ბანკები, საბანკო ჰოლდინგები

ბ. საქართველოს ნაციონალური ბანკი, სადაზღვევო კომპანიები, სპეციალიზებული საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტები.

გ. საქართველოს ეროვნული ბანკი, კომერციული ბანკები, სპეციალიზებული საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტები.

დ. საქართველოს სახელმწიფო ბანკი, კომერციული ბანკები, სპეციალიზებული საბანკო დაწესებულებები

  1. მსოფლიოში უძველესია

ა. შვეიცარიის საბანკო სისტემა

ბ. იტალიის საბანკო სისტემა

გ. ინგლისის საბანკო სისტემა

დ. აშშ-ს საბანკო სისტემა

 

 

 

თემა 8.

 

 

  1. ნებისმიერი განვითარებული ქვეყნის ფულადსაკრედიტო პოლიტიკის გამტარებლის როლში ოფიციალურად გამოდის, საფინანსო-საკრედიტო სისტემის ძირითად ელემენტს წარმოადგენს

ა. ფინანსთა სამინისტრო

ბ. საბანკო ჰოლდინგი

გ. კომერციული ბანკი

დ. ცენტრალური ბანკი

  1. მკვლევართა უმეტესობა იზიარებს აზრს, რომ პირველი ცენტრალური ბანკი იყო 1668 წელს დაფუძნებული

ა.  ინგლისის ცენტრალური ბანკი

ბ. აშშ-ს ფედერალური სარეზერვო სისტემა

გ. შვეციის ცენტრალური ბანკი `რიკსბანკი”

დ. ჩინეთის სახალხო ბანკი

  1. ცენტრალური საბანკო სისტემის განვითარებეაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო საფინანსო კონფერენცია, რომლის დროსაც აღინიშნა, რომ ქვეყნებში, სადაც ცენტრალური საემისიო ბანკები არ არსებობენ, უნდა შეიქმნას, ხოლო, სადაც შექმნილია გათავისუფლდნენ პოლიტიკური ზეწოლისაგან, ჩატარდა

ა. 1913 წელს აშშ-ში

ბ. 1920 წელს ბრიუსელში

გ.1944 წელს ბრეტონ-ვუდსში

დ. 1975 წელს კინგსტონში

  1. თანამედროვე პირობებში ცენტრალური ბანკის ძირითად ფუნქციებში არ შედის:

ა. ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის გატარება

გ. ფულად-საკრედიტო ინსტიტუტების რეფინანსირება

გ. სავალუტო პოლიტიკის განხორციელება

დ. საგადასახადო პოლიტიკის გატარება

  1. ეცბ-ის გენერალურ საბჭოში შედიან:

ა. ეცბ-ის პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტი, ასევე ევროპის კავშირის 25 წევრი ქვეყნის ცენტრალური ბანკების მმართველები

ბ. ეცბ-ის პრეზიდენტი, ეცბ-ის ვიცე-პრეზიდენტი, ასევე ევროსაბჭოს 25 წევრი ქვეყნის ცენტრალური ბანკების მმართველები

გ. ეცბ-ის პრეზიდენტი, ასევე ევროპის კავშირის 18 ძირითადი წევრი ქვეყნის ცენტრალური ბანკების მმართველები

დ. ეცბ-ის ვიცე-პრეზიდენტი, ასევე სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები

  1. ევროპის კავშირის ორგანიზაციის ხელშეკრულების შესაბამისად, ეცბ-ის ძირითად ამოცანებს არ განეკუთვნება:

ა. ევროზონაში მონეტარული პოლიტიკის განსაზღვრა და რეალიზაცია;

ბ. ევროპის მასშტაბით ანტიკორუფციული პოლიტიკის გატარება

გ. ევროზონის ქვეყნების ოფიციალური უცხოური რეზერვების შენახვა და მართვა (პორტფელის მართვა);

დ. საგადამხდელო სისტემების შეუფერხებელი მუშაობის უზრუნველყოფა ევროკავშირის მასშტაბით.

  1. თანამედროვე საქართველოს ეროვნული ბანკი შეიქმნა

ა. 1919 წელს

ბ. 1991 წელს

გ. 1995 წელს

დ. 2009 წელს

  1. როგორც მსოფლიო პრაქტიაკ მოწმობს, ქვეყნის საგადასახადო სისტემის ორგანიზაციაში ცენტრალური ბანკის სამ ძირითად ამოცანას წარმოადგენს:

ა. ფინანსური სისტემის სტაბილურობის მხარდაჭერა, ბიუჯეტის საგადასადადო შემოსავლებით უზრუნველყოფა, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის გატარება.

ბ. ფინანსური სისტემის სამართლებრივი მხარდაჭერა, საგადასახადო სისტემის ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, ფისკალური პოლიტიკის გატარება.

გ. ფინანსური სისტემის სტაბილურობის მხარდაჭერა, საგადასახადო სისტემის ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის გატარება.

დ. ფინანსური სისტემის კონტროლი, საგადასახადო სისტემის რეგულირება,  ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის გატარება.

  1. საქართველოში მონეტარული პოლიტიკის ფორმულირებასა და განხორციელებაზე პასუხისმგებელია

ა. საქართველოს პარლამენტი

ბ. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გ. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტი

დ. საქართველოს ეროვნული ბანკი

  1. საქართველოს ეროვნული ბანკი ანგარიშვალდებულია

ა. პრემიერ მინისტრის წინაშე

ბ. პრეზიდენტის წინაშე

გ. პარლამენტის წინაშე

დ. არ არის ანგარიშვალდებული არც ერთი სახელისუფლო ორგანოს წინაშე

  1. მონეტარული პოლიტიკის რეჟიმი, რომლის დროს წინასწარ განისაზღვრება ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი, რომელიც უნდა იქნას შენარჩუნებული საშუალოვადიან პერიოდში, არის

ა. ლარიზაცია

ბ. დედოლარიზაცია

გ. პროლონგაცია

დ. თარგეთირება

  1. ორგანული კანონის „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ და საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად საქართველოს ეროვნული ბანკი თავისი საქმიანობის განხორციელებისას

ა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაქვემდებარებაშია

ბ. საქართველოს პრემიერ მინისტრის დაქვემდებარებაშია

გ. საქართველოს პარლამენტის დაქვენდებარებაშია

დ. დამოუკიდებელია

  1. მონეტარული პოლიტიკის საპროცენტო განაკვეთისცვლილება ერთობლივ მოთხოვნაზე სხვადასხვა არხებით ზემოქმედებს. საქართველოში საპროცენტო განაკვეთების გადაცემა ეკონომიკაზე ხდება შემდეგი არხებით:

ა. საკრედიტო არხი, გაცვლითი კურსის არხი, საპროცენტო განაკვეთების არხი, მოლოდინის არხი

ბ. საკრედიტო არხი, გაცვლითი კურსის არხი, საპროცენტო განაკვეთების არხი, თარგეთირება

გ. ლარიზაცია, გაცვლითი კურსის არხი, საპროცენტო განაკვეთების არხი, მოლოდინის არხი

დ. სავალუტო არხი, გაცვლითი კურსის არხი, საპროცენტო განაკვეთები, მოლოდინის არხი

  1. ქვეყანაში ლარის გამოყენების წილს ყველა სხვა ვალუტასთან მიმართებაში, გვიჩვენებს

ა. დოლარიზაცია

ბ. ლარიზაცია

გ. თარგეთირება

დ. სტაგფლაცია

 

თემა 9.

 

  1. მკვლევართა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ პირველ ბანკად უნდა მივიჩნიოთ

ა. 1056 წელს ლიდიაში გახსნილი ჟირობანკი

ბ. 1400 წელს შექმნილი შვეიცარიის ბანკი

გ. 1407 წელს იტალიის ქალაქ გენუაში გახსნილი ბანკი

დ. 1668 წელს გახსნილი შვედეთის „რიკს ბანკი“

  1. მთლიანობაში შეიძლება აღვნიშნოთ, რომ ბანკები საწყის ეტაპზე ასრულებდნენ ოთხ ძირითად ფუნქციას:

ა. ოპერაციები ფასიანი ქაღალდებით, შუამავლობა საგადასახდელო ურთიერთობებში, ფისკალური პოლიტიკის გატარება, მონეტარული პოლიტიკის გატარება

ბ. შუამავლობა საკრედიტო ოპერაციებში, შუამავლობა საგადასახდელო ურთიერთობებში, დანაზოგებისა და ფულადი რესურსების მობილიზაცია, ბანკნოტების ემისია

გ. შუამავლობა საგადასახადო ოპერაციებში, ფისკალური პოლიტიკის გატარება, დანაზოგებისა და ფულადი რესურსების მობილიზაცია და მათი გადაქცევა კაპიტალად, მიმოქცევისათვის საკრედიტო იარაღების შექმნა და დანახარჯების შემცირება

დ. შუამავლობა საკრედიტო ოპერაციებში, შუამავლობა საგადასახდელო ურთიერთობებში, დანაზოგებისა და ფულადი რესურსების მობილიზაცია და მათი გადაქცევა კაპიტალად, მიმოქცევისათვის საკრედიტო იარაღების შექმნა და დანახარჯების შემცირება

  1. საქართველოში პირველი საკრედიტო დაწესებულება, ,,საქართველოს საზოგადოებრივი მზრუნველობის საგანგიოს” სახელწოდებით, დაარსდა

ა. 1801 წელს

ბ. 1810 წელს

გ. 1875 წელს

დ. 1918 წელს

  1. მკვლევართა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ პირველი ქართული ბანკი დაარსდა

ა. 1810 წელს

ბ. 1875 წელს

გ. 1919 წელს

დ. 1995 წელს

  1. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული იურიდიული პირი, რომელიც იღებს დეპოზიტებს და მათი გამოყენებით თავისი სახელით ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ საბანკო საქმიანობას, არის

ა. კომერციული ბანკი

ბ. მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია

გ. საკრედიტო კავშირი

დ. ყველა პასუხი მართებულია

  1. კომერციული ბანკი შეიძლება შეიქმნას

ა. სააქციო საზოგადოების და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით

ბ. კომანდიტური პასუხისმგებლობის საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით

გ. სოლიდარული პასუხისმგებლობის სამართლებრივი ფორმით

დ. სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით

  1. `კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ~ საქართველოს კანონით, აქციონერთა საერთო კრება ირჩევს ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს, რომელიც შედგება

ა. სულ მცირე 3 და არა უმეტეს 21 წევრისაგან (ამასთან წევრთა რაოდენობა უნდა იყოს კენტი)

ბ. სულ მცირე 5 და არა უმეტეს 21 წევრისაგან (ამასთან წევრთა რაოდენობა უნდა იყოს კენტი)

გ. სულ მცირე 5 და არა უმეტეს 23 წევრისაგან (ამასთან წევრთა რაოდენობა უნდა იყოს კენტი)

დ. სულ მცირე 7 და არა უმეტეს 25 წევრისაგან (ამასთან წევრთა რაოდენობა უნდა იყოს კენტი)

  1. კომერციული ბანკის ხელმძღვანელობა და მისი წარმომადგენლობა ევალებათ კომერციული ბანკის დირექტორებს. ისინი პასუხისმგებელი არიან ბანკის საქმეების მართვასა და მისი ფუნქციების შესრულებაზე. დირექტორატი შედგება 3 დირექ­ტორისაგან მაინც, რომელთაც ნიშნავს სამეთვალყურეო საბჭო არა უმეტეს 4 წლის ვადით, ამასთან

ა. მათი განმეორებით დანიშვნა შეზღუდულია ორჯერ არჩევის შესაძლებლობით

ბ. მათი განმეორებით დანიშვნა შეზღუდულია სამჯერ არჩევის შესაძლებლობით

გ. მათი განმეორებით დანიშვნა არ შეიძლება

დ. მათი განმეორებით დანიშვნა შეუზღუდავია

  1. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად კომერციული ბანკების შერწყმა, მიერთება ან გაყოფა შეიძლება

ა. მხოლოდ აქცინოერთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით

ბ. მხოლოდ ეროვნული ბანკის წერილობითი თანხმობის მიღების შემდეგ.

გ. მხოლოდ ფინანსთა სამინისტროს წერილობითი თანხმობით

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. კომერციული ბანკის ხელმძღვანელობა და მისი წარმომადგენლობა ევალებათ კომერციული ბანკის დირექტორებს. ისინი პასუხისმგებელი არიან ბანკის საქმეების მართვასა და მისი ფუნქციების შესრულებაზე. დირექტორატი შედგება 3 დირექ­ტორისაგან მაინც, რომელთაც ნიშნავს სამეთვალყურეო საბჭო არა უმეტეს

ა. 2 წლის ვადით

ბ. 3 წლის ვადით

გ. 4 წლის ვადით

დ. 5 წლის ვადით

 

 

თემა 10.

 

  1. ფიზიკური ან იურიდიული პირი (კერძო პირი ან ფირმა), რომელიც მოქმედებს მზღვეველის დავალებით და სახელით მისთვის მზღვეველის მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, არის

ა. სადაზღვევო ბროკერი

ბ. სადაზღვევო დილერი

გ. სადაზღვევო აგენტი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ახორციელებს დაზღვევის სფეროში საშუამავლო საქმიანობას, როგორც თავისი სამეწარმეო საქმიანობის სახეობას, არის

ა. მზღვეველი

ბ. სადაზღვევო ბროკერი

გ. დამზღვევი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. კანონი „დაზღვევის შესახებ“, რომელიც ქვეყანაში სადაზღვევო საქმიანობის მარეგულირებელი აქტია, განსაზღვრავს სადაზღვევო საქმიანობისა და ზედამხედველობის ძირითად საკითხებს, საქართველოს პარლამენტმა მიიღო

ა. 1993 წელს

ბ. 1995 წელს

გ. 1997 წელს

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. სადაზღვევო საქმიანობის ზედამხედველობისთვის, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური შეიქმნა

ა. 1997 წელს

ბ. 1999 წელს

გ. 2007 წელს

დ. 2013 წელს

  1. „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, 1997 წელს შეიქმნა დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური, რომელიც 2007 წელს შეუერთდა ფინანსური ზედამხედველობის სააგენტოს, ხოლო შემდეგ ეროვნულ ბანკს. შემდგომ დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურმა დამოუკიდებლად გააგრძელა ფუნქციონირება

ა. 2010 წლიდან

ბ. 2013 წლიდან

გ. 2016 წლიდან

დ.2017 წლიდან

  1. 2006 წლამდე დაზღვევის სახელმწიფო ზედმახედველობის სამსახური გასცემდა ლიცენზიებს ყოველი ცალკეული დაზღვევის სახეობის განსახორციელებლად. 2006 წლიდან გაიცემა ლიცენზიები

ა. სიცოცხლის დაზღვევის, არასიცოცხლის დაზღვევისა და გადაზღვევის განსახორციელებლად

ბ. სიცოცხლის დაზღვევის, არასიცოცხლის დაზღვევისა და ავტოდაზღვევის განსახორციელებლად

გ. სიცოცხლის დაზღვევის, ავტოდაზღვევის დაზღვევისა და გადაზღვევის განსახორციელებლად

დ. მესამე პირის პასუხისმგებლობის დაზღვევის, ავტოდაზღვევის დაზღვევისა და გადაზღვევის განსახორციელებლად

  1. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა სიცოცხლის და საპენსიო დაზღვევის განხორციელებისას შეადგენდა:

ა. 0.6 მლნ ლარს

ბ. 1.5 მლნ ლარს

გ. 2.2 მლნ ლარს

დ. 4 მლნ ლარს

  1. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა არასიცოცხლის დაზღვევის სახეობების დაზღვევის განხორციელებისას შეადგენდა:

ა. 0.5 მლნ ლარს

ბ. 1 მლნ ლარს

გ. 1.5 მლნ ლარს

დ. 2.0 მლნ ლარს

  1. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა გადაზღვევის განხორციელებისას (გადაზღვევის კომპანიებისთვის) შეადგენდა:

ა. 2.2 მლნ ლარს

ბ. 3.3 მლნ ლარს

გ. 4.2 მლნ ლარს

დ. 12 მლნ ლარს

  1. მიკროსაფინანსო სისტემამ, რომელმაც გასული მეოცე საუკუნის 70-იან წლებში განვითარება ჰპოვა მთელს მსოფლიოში. საფუძველიო ჩაუყარა

ა. ჯონ მეინარდ კეინსმა

ბ. მილტონ ფრიდმენმა

გ. მუჰამედ იანუსმა

დ. ირვინგ ფიშერმა

  1. საქართველოში მოქმედი მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების სამართლებრივი რეგულირების წყაროა კანონი “მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების შესახებ”, რომელიც ეროვნული ბანკის მიერ იქნა მიღებული

ა. 19966 წელს

ბ. 2006 წელს

გ. 2008 წელს

დ. 2010 წელს

 

 

 

თემა 11.

 

 

  1. მსოფლიო პრაქტიკაში, ფინანსური შუამავლების საბანკო ან არასაბანკო ხასიათისგან დამოკიდებულებით, ცნობილია ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სამი ძირითადი მოდელი:

ა. ანგლოსაქსური მოდელი, კონტინენტალური მოდელი, შერეული მოდელი

ბ. არასაკრედიტო მოდელი, საკრედიტო მოდელი, ჰიბრიდული მოდელი

გ. არასაბანკო მოდელი, საბანკო მოდელი, შერეული მოდელი

დ. ანგლოსაქსური მოდელი, კონტინენტალური მოდელი, ჰიბრიდული მოდელი

  1. ეკონომიკურ ლიტერატურაში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სხვადასხვა საკლასიფიკაციო ნიშნები არსებობს, ტერიტორიული ნიშნის მიხედვით განასხვავებენ

ა. საერთაშორისო, რეგიონალურ, ნაციონალურ, ეროვნულ ფასიანი ქაღალდების ბაზარს

ბ. ინტერნაციონალურ, რეგიონალურ, ნაციონალურ, გლობალურ ფასიანი ქაღალდების ბაზარს

გ. საერთაშორისო, რეგიონალურ, ნაციონალურ, ადგილობრი ფასიანი ქაღალდების ბაზარს

დ. გლობალურ, რეგიონალურ, ლოკალურ, ადგილობრი ფასიანი ქაღალდების ბაზარს

  1. ეკონომიკურ ლიტერატურაში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სხვადასხვა საკლასიფიკაციო ნიშნები არსებობს, ორგანიზებულობის ხარისხის მიხედვით განასხვავებენ

ა. სახელმწიფო და კერძო

ბ. ორგანიზებული, არაორგანიზებული

გ. საბანკო და არასაბანკო

დ. ლეგალური და არალეგალური

  1. სამეურნეო სუბიექტი, რომელიც გარიგებებში მონაწილეობს თავისი სახელითა და თავისივე ანგარიშით, არის

ა. ბროკერი

ბ. დილერი

გ. ჯობერი

დ. ემიტენტი

  1. ფასიანი ქაღალდი, გამოშვებული სააქციო საზოგადოების მიერ, რომელიც მის მფლობელს უფლებას აძლევს მიიღოს გარკვეული შემოსავალი (დივიდენდი) ემიტენტის მოგებიდან, არის

ა. ობლიგაცია

ბ. კონოსამენტი

გ. დივიდენტი

დ. აქცია

  1. აქციონერის უფლების რეალიზაციის წესის მიხედვით სააქციო საზოგადოების აქციები შეიძლება იყოს

ა. სახელობითი და წარმომდგენზე

ბ. სახელმწიფო და მუნიციპალური

გ. ჩვეულებრივი და პრივილეგირებული

დ. კერძო და კორპოპრაციული

  1. სასესხო ფასიანი ქაღალდი, რომელიც გამოშვებულია (ან უნდა იქნეს გამოშვებული) ემიტენტის მიერ და რომელიც ადასტურებს ემიტენტის ფინანსურ ვალდებულებას, საემისიო პირობების შესაბამისად გაუნაღდოს ობლიგაციონერს ნომინალური ღირებულება სარგებლით ან მის გარეშე.

ა. ობლიგაცია

ბ. აქცია

გ. ვარანტი

დ. ფიუჩერსი

  1. არის ფასიანი ქაღალდი, დოკუმენტი, რომლითაც მისი გამცემი პირი კისრულობს უპირობო ვალდებულებას გადაიხადოს მასში ნაჩვენები თანხა პირადად ან სხვა პირს ავალებს მის გადახდას, არის

ა. ოფციონი

ბ. კონოსამენტი

გ. ვარანტი

დ. თამასუქი

  1. გადამხდელის ხელმოწერა იმის თაობაზე, რომ მან თამასუქი მიიღო გადასახდელად დადგენილ ვადაში და თანახმაა გადაიხადოს, არის

ა. აქცეპტი

ბ. ინდოსამენტი

გ. ცესია

დ ავალი

  1. თამასუქის სახე, როდესაც თამასუქის გამცემი ავალებს სხვა პირს გადაუხადოს თამასუქში ნაჩვენები თანხა თამასუქში მითითებულ პირს, არის

ა. მარტივი თამასუქი

ბ. გადასაპირებელი თამასუქი

გ. სოლო თამასუქი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოთხოვნის უფლება ერთი პირიდან გადაეცემა მეორეს, რაც არის ბანკის ვალდებულება მასში განთავსებული დეპოზიტის გადახდაზე

ა. დეპოზიტური სერთიფიკატი

ბ. საშემნახველო სერთიფიკატი

გ. სოლო სერთიფიკატი

დ. ვალდებულებითი სერთიფიკატი

  1. დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოთხოვნის უფლება ერთი პირიდან გადაეცემა მეორეს, რაც არის ბანკის ვალდებულება მასში განთავსებული ანაბრის გადახდაზე

ა. ვალდებულებითი სერთიფიკატი

ბ. სოლო სერთიფიკატი

გ. საშემნახველო სერთიფიკატი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. გემის მფლობელის მიერ გაცემული ხელწერილი (დოკუმენტი), რომელიც ტვირთის მფლობელს (გამგზავნს) ეძლევა იმის დასადასტურებლად, რომ ტვირთი მიღებულია საზღვაო გზით გადასაზიდად (სხვა საბირჟო საქონელთან და კონტრაქტებთან ერთად კონოსამენტი შესაძლებელია გახდეს ბირჟაზე ვაჭრობის საგანი და იქცეს საქონელგანმანაწილებელ დოკუმენტად), არის

ა. კონოსამენტი

ბ. ოფციონი

გ. ვარანტი

დ. თამასუქი

  1. ფასიანი ქაღალდის სახით გაფორმებული ვალდებულება (წარმოებული ფასიანი ქაღალდი), რომელიც განსაზღვრულ ფასში პირველადი განთავსებისას ემიტენტების მიერ გაყიდული სხვა ფასიანი ქაღალდების (აქცია ან ობლიგაცია) ყიდვის საშუალებას იძლევა, არის

ა. ოფციონი

ბ. ფიუჩერსი

გ. ვარანტი

დ. კონოსამენტი

  1. განსაზღვრული ვადის შემდგომ მომავალში საბირჟო აქტივის ყიდვა-გაყიდვის სტანდარტული საბირჟო შეთანხმება, რომლის ფასიც გარიგების მხარეების მიერ განისაზღვრება გარიგების დადების დროს, არის

ა. ვარანტი

ბ. ფიუჩერსული კონტრაქტი

გ. ობლიგაცია

დ. თამასუქი

  1. ფასიანი ქაღალდი, კონტრაქტი, რომლის მყიდველი იძენს უფლებას განსაზღვრული პერიოდის განმავლობაში ფიქსირებულ ფასში იყიდოს ან გაყიდოს აქტივი ან უარი განაცხადოს გარიგებაზე, გამყიდველი კი ვალდებულებას იღებს კონტრაგენტის მოთხოვნით ფულადი პრემიის სანაცვლოდ აღნიშნული უფლების რეალიზაციის უზრუნველყოფაზე, არის

ა. ობლიგაცია

ბ. დეპოზიტური სერთიფიკატი

გ. საშემნახველო სერთიფიკატი

დ. ოფციონი

  1. ღირებულება, რომელიც აღნიშნულია ფასიანი ქაღალდის ბლანკზე, განისაზღვრება ემისიის პროცესში ფასიანი ქაღალდების მიმოქცევაში გაშვებისას დამფუძნებლების გადაწყვეტილებით (აქციონერები, ობლიგაციონერები), არის

ა. ნომინალური ღირებულება

ბ. საკონვერსიო ღირებულება

გ. საემისიო ღირებულება

დ. საბალანსო ღირებულება

  1. ფასიანი ქაღალდის გაყიდვის ფასი მისი პირველადი განთავსებისას. იგი შეიძლება იყოს ნომინალურ ღირებულებაზე მეტი, ნაკლები ან ტოლი, არის

ა. საბითუმო ღირებულება

ბ. დისკონტირებული ღირებულება

გ. ნომინალური ღირებულება

დ. საემისიო ღირებულება

  1. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების საფუძველზე, როგორც სააქციო საზოგადოების საკუთარი სახსრებით შექმნილი ქონების ღირებულების შეფარდება გამოშვებული აქციების რაოდენობასთან, არის

ა. საბალანსო ღირებულება

ბ. სალიკვიდაციოღირებულება

გ. სადაზღვევო ღირებულება

დ. კონვერსიული ღირებულება

  1. ღირებულება, რომლის მიხედვითაც ფასიანი ქაღალდები ირიცხება საწარმოს ბალანსზე მოცემულ მომენტში, განისაზღვრება როგორც ფაქტიური დანახარჯების თანხა ფასიანი ქაღალდების შეძენაზე ან გამოშვებაზე, არის

ა. სადილერო ღირებულება

ბ. საემისიო ღირებულება

გ. სააღრიცხვო ღირებულება

დ. სადაზღვევონ ღირებულება

  1. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ფულადი ნაკადების დისკონტირების საფუძველზე დისკონტირების კოეფიციენტისა და ინვესტირების ნორმის გამოყენებით, გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების სამომავლო ღირებულების პროგნოზირებისთვის, არის

ა. საყოვეთაო ღირებულება

ბ. დისკონტირებული ღირებულება.

გ. საჯარო ღირებულება

დ. საბროკერო ღირებულება

  1. გაცვლის ღირებულება, რომელიც გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების კონვერტაციისას, არის

ა. კონვერსიული (გაცვლითი) ღირებულება

ბ. საემისიო ღირებულება

გ. საკურსო ღირებულება

დ. სააღრიცხვო ღირებულება

  1. ღირებულება, რომელიც ასახავს კონკრეტულ მომენტში თანაფარდობას ფასიანი ქაღალდების მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის, განისაზღვრება როგორც თანაფარდობა მოცემულ მომენტში მიმდინარე ფასს, ანუ შეძენის შესაძლო ფასსა და ნომინალურ ფასს შორის, არის

ა. კონვერსიოლი ღირებულება

ბ. გაცვლითი ღირებულება

გ. საკურსო ღირებულება

დ. საბროკერო ღირებულება

  1. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება როგორც ღირებულება მიმდინარე მომენტში, რომელიც ასახავს ბაზრის ნამდვილ კონიუქტურას მოთხოვნასა და მიწოდებაზე სრული და სარწმუნო ინფორმაციის პირობებში, ასევე საჭიროა მარკეტინგის დროს. გამოიყენება ვაჭრობების, კონკურსების და თავისუფალი ბაზრის სხვა ფორმების დროს ან მოთხოვნის (მიწოდების) საშუალო ფასის განსაზღვრისას, არის

ა. საბაზრო ღირებულება

ბ. საერთასორისო ღირებულება

გ. საგირავნო ღირებულება

დ. ნომინალური ღირებულება

  1. ყველა მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების დაყვანილი ღირებულება, რომელსაც მიიღებს ფასიანი ქაღალდის მფლობელი შესაბამისი პერიოდის დროს, არის

ა. შიდა ღირებულება

ბ. სადაზღვევო ღირებულება

გ. საკონვერსიო ღირებულება

დ. საავანსო ღირებულება

  1. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ბირჟაზე, როგორც გარიგების საშუალო ფასი განსაზღვრულ პერიოდში, არის

ა. საემისიო ღირებულება

ბ. სალისტინგო ღირებულება

გ. საბირჟო ღირებულება

დ. საბალანსო ღირებულება

  1. ფასი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც ფასიანი ქაღალდის ღირებულების სადაზღვევო ანაზღაურების სიდიდე, არის

ა. ფუნდამენტური ღირებულება

ბ. სადაზღვევო ღირებულება

გ. სალისტინგო ღირებულება

დ. საბირჟო ღირებულება

  1. გირაოს უზრუნველყოფის შესაძლო ღირებულება ფასიანი ქაღალდის სწრაფი გაყიდვის დროს, არის

ა. საემისიო (გასაყიდი) ღირებულება

ბ. საგირავნო ღირებულება

გ. სააღრიცხვო ღირებულება

დ. სადილერო ღირებულება

  1. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება საწარმოთა ლიკვიდაციის დროს ფასიანი ქაღალდების გამოსასყიდად და დასაფარავად, გვიჩვენებს მატერიალური და არამატერიალური აქტივების ღირებულების რა ნაწილი (შესაძლო რეალიზაციის ფასებით) დარჩება კრედიტორებთან ანგარიშსწორების შემდეგ ერთ ფასიან ქაღალდზე გაანგარიშებით, არის

ა. საანგარიშსწორებო ღირებულება

ბ. საინდექსო ღირებულება

გ. ტექნიკური ღირებულება

დ. სალიკვიდაციო ღირებულება

 

 

 

 

 

თემა 12.

 

  1. ერთადერთი ორგანიზებული ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში, რომელიც ჩამოყალიბდა USAID-ის დახმარებით და მოქმედებს ამერიკელი ექსპერტების დახმარებით შემუშავებულ საკანონმდებლო ჩარჩოებში, პასუხობს ფასიანი ქაღალდებით ვაჭრობის საერთაშორისოდ დამკვიდრებული პრაქტიკის საბაზისო მოთხოვნებს, არის

ა. „თბილისის საფონდო ბირჟა“

ბ. „ამიერკავკასიის საფონდო ბირჟა“

გ. „საქართველოს საფონდო ბირჟა“

დ. „საერთაშორისო საფონდო ბირჟა“

  1. საქართველოს საფონდო ბირჟა, საქართველოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის პროფესიონალთა ბირთვის, მოწინავე ქართული ბანკების, საინვესტიციო და სადაზღვევო კომპანიების ინიციატივით დაფუძნდა

ა. 1993 წლის დასაწყისში

ბ. 1995 წლის დასაწყისში

გ. 1999 წლის დასაწყისში

დ. 2005 წლის დასაწყისში

  1. საქართველოს საფონდო ბირჟა მოქმედებს „მეწარმეთა შესახებ” და „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონების შესაბამისად, მისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმაა

ა. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება

ბ. სააქციო საზოგადოება

გ. სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოება

დ. კომანდიტური პასუხისმგებლობის საზოგადოება

  1. ბირჟის საწესდებო კაპიტალი შეადგენს

ა. 3 000 (სამი ათას) ლარს

ბ. 30 000 (ოცდაათ ათას) ლარს

გ. 3 000 (სამი ათას) აშშ დოლარს

გ. 30 000 (ოცდაათ ათას) აშშ დოლარს

  1. საქართველოს საფონდო ბირჟის საწესდებო კაპიტალი დაყოფილია 3 000 000 (სამ მილიონ) ცალ აქციად, რომელთაგან თითოეულის ნომინალური ღირებულება შეადგენს

ა. 0.01 ლარს

ბ. 0.1 ლარს

გ. 1 ლარს

დ. 10 ლარს

  1. ბირჟის მართვის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენს

ა. საქართველოს ეროვნული ბანკის ზედამხედველობის კომისია

ბ. დირექტორთა საბჭო

გ. საქაღტელოს ფინანსთა სამინისტროს მონიტორინგის სამსახური

დ. აქციონერთა საერთო კრება

  1. საქართველოს საფონდო ბირჟის სამეთვალყურეო საბჭო შედგება 12 წევრისგან, რომელთაც აქციონერთა საერთო კრება ირჩევს

ა. 1 წლის ვადით

ბ. 2 წლის ვადით

გ. 4 წლის ვადით

დ. განუსაზღვრელი ვადით

  1. საქართველოს საფონდო ბირჟის შემოსავლები იქმნება:

ა. საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციების გრანტებით, სახელმწიფო ბიუჯეტის ტრანსფერით

ბ. საერთაშორისო სავალო ვალდებულებების გაყიდვით, შიდა ვალის აღებით მიღებული სახსრებით

გ. საწევროებით, სახაზინო ვალდებულების და სახაზინო ობლიგაციების გაყიდვით, ლისტინგიდან შემოსავლებით

დ. საწევრო, საკომისიო და სხვა შენატანებისგან და გადასახდელებისგან; საქართველოს კანონმდებლობით ნებადართული სხვა წყაროებიდან.

  1. საქართველოს საფონდო ინდექსის გაანგარიშება ხდება

ა. აშშ დოლარებში

ბ. ქართულ ლარში

გ. SDR-ში

დ. ყველა მათგანში მოთხოვნის შესაბამისად

  1. საქართველოს საფონდო ბირჟაზე, თუ გარიგება საბროკერო კომპანიის მონაწილეობით დაიდო, იგი ვალდებულია (მარეგულირებელი ორგანოს და ბირჟის წესების შესაბამისად) მოახდინოს ფასიანი ქაღალდების რაოდენობისა და ფასის დაფიქსირება ბირჟაზე, გარიგების დადებიდან არაუგვიანეს

ა. მომდევნო სამუშაო დღის ბოლომდე

ბ. 10 დღისა

გ. 20 დღისა

დ. 25 დღისა

  1. ლისტინგში ფასიანი ქაღალდების დაშვებისას ემიტენტი/წევრი ბირჟის სასარგებლოდ იხდის გადასახდელებს, რომლის ოდენობა და გადახდის პერიოდულობა დგინდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დადგენილი წესით, A კატეგორიის ლისტინგის შემთხვევაში

ა. 250 ლარს

ბ. 2500 ლარს

გ.  5000 ლარს

დ. 10000 ლარს

  1. ლისტინგში ფასიანი ქაღალდების დაშვებისას ემიტენტი/წევრი ბირჟის სასარგებლოდ იხდის გადასახდელებს, რომლის ოდენობა და გადახდის პერიოდულობა დგინდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დადგენილი წესით, B კატეგორიის ლისტინგის შემთხვევაში

ა. 500 ლარს

ბ. 1000 ლარს

გ. 1500 ლარს

დ. 2000 ლარს

 

 

თემა 13.

 

 

  1. ოქროსსტანდარტი ოფიციალურადგაუქმდა

ა. 1944 წელს

ბ. 1945 წელს

ბ. 1971 წელს

დ. 1975 წელს

  1. უცხოური ვალუტისა და მისი საგადასახდელო დოკუმენტების ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების ეკონომიკურ და ორგანიზაციულ ურთიერთობათა მყარი სისტემა

ა. საფონდო საფონდო

ბ. სავალუტო ბაზარი

გ. სავალუტო სისტემა

დ. სავალუტო გარიგება

  1. არსებობს სავალუტო კურსების ხუთი ძირითადი სისტემა:

ა. რეგულირებადი მცურავი კურსები, მართვადი მცურავი კურსები, ფიქსირებული კურსები; სამიზნე კურსები; სავალუტო კურსების კომბინირებული სისტემა

ბ. თავისუფლად მცურავი კურსები, რეგრესული მცურავი კურსები, რეგულირებადი კურსები; თარგეთირების კურსები; სავალუტო კურსების ჰიბრიდული სისტემა

გ. თავისუფლად მცურავი კურსები, მართვადი მცურავი კურსები, თავისუფლად ფიქსირებული კურსები; სახელმწიფო კურსები; ცენტრალური საბანკო კურსი

დ. თავისუფლად მცურავი კურსები, მართვადი მცურავი კურსები, ფიქსირებული კურსები; სამიზნე კურსები; სავალუტო კურსების ჰიბრიდული სისტემა

  1. პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად გამოყენებადია სავალუტო კურსის განსაზღვრის სამი მოდელი:

ა. თავისუფლად მცურავი კურსები, ფიქსირებული კურსები, მართვადი კურსები

ბ. მართვადი მცურავი კურსები, ფიქსირებული კურსები; სამიზნე კურსები

გ. თავისუფლად მცურავი კურსები, მართვადი მცურავი კურსები, სავალუტო კურსების ჰიბრიდული სისტემა

დ. მართვადი მცურავი კურსები, ფიქსირებული კურსები; სავალუტო კურსების ჰიბრიდული სისტემა

  1. სახელმწიფო მკვეთრად აფიქსირებს ეროვნული ვალუტის გაცვლით კურსს განსაზღვრულ დონეზე, რითაც ვალდებულებას იღებს მისი სტაბილიზაციის შენარჩუნებაზე

ა. სამიზნე კურსის სისტემაში

ბ. ფიქსირებული კურსების სისტემაში

გ. მართვადი მცურავი კურსის სისტემაში

დ. სავალუტო კურსების ჰიბრიდულ სისტემაში

  1. ბაზრის მონაწილეთა აქტივობა შეზღუდულია, ხოლო მონოპოლისტად სავალუტო ოპერაციებზე გვევლინება მთავრობა

ა. ფიქსირებული კურსების სისტემაში

ბ. თავისუფალი მცურავი კურსების სისტემაში

გ. ჰიბრიდული კურსების სისტემაში

დ. მართვადი კურსების სისტემაში

  1. დღეისათვის ცნობილია სავალუტო გარიგების სამი ძირითადი ფორმა:

ა. საკასო გარიგება, საინკასო გარიგება, ვადიანი გარიგება

ბ. უვადო გარიგება, ვადიანი გარიგება და ფორვარდული გარიგება

გ. საკასო გარიგება, ვადიანი გარიგება და სვოპი

დ. საკასო გარიგება, სვოპ გარიგება და სპოტ გარიგება

  1. ოთხნიშნა კოდი, რომელიც ენიჭება ბანკს ბლუმბერგის სავაჭრო სისტემაში მისი იდენტიფიკაციის მიზნით, არის

ა. სადილერო კოდი

ბ. საბლუმბერგო კოდი

გ. სადილინგო კოდი

დ. სავალუტო კოდი

  1. ბლუმბერგის სისტემა არის

ა. სავაჭრო ელექტრონული სისტემა, რომლის საშუალებითაც ხდება გარიგებების დადება ლარში

ბ. საფინანსო სისტემა, რომლის საშუალებითაც ხდება ოპერაციების განხორციელება

გ. სავაჭრო სავალუტო სისტემა, რომლის საშუალებითაც ხდება გარიგებების აშშ დოლარში

დ. სავაჭრო ელექტრონული სისტემა, რომლის საშუალებითაც ხდება გარიგებების დადება

  1. ლარის ოფიციალური გაცვლითი კურსი წარმოადგენს

ა. წინა სავაჭრო დღეს, სავალუტო ბაზარზე, ფორექსის სავაჭრო სისტემაში დადებული გარიგებების საშუალო შეწონილ კურსს, რომელიც გამოიყენება საბუღალტრო აღრიცხვისთვის და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისათვის

ბ. მიმდინარე სავაჭრო დღეს, სავალუტო ბაზარზე, ბლუმბერგის სავაჭრო სისტემაში დადებული გარიგებების საშუალო შეწონილ კურსს, რომელიც გამოიყენება საბუღალტრო აღრიცხვისთვის და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისათვის

გ. წინა სავაჭრო დღეს, თბილისის სავალუტო ბაზარზე, დადებული გარიგებების საშუალო შეწონილ კურსს, რომელიც გამოიყენება საბუღალტრო აღრიცხვისთვის და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისათვის

დ. წინა სავაჭრო დღეს, სავალუტო ბაზარზე, ბლუმბერგის სავაჭრო სისტემაში დადებული გარიგებების საშუალო შეწონილ კურსს, რომელიც გამოიყენება საბუღალტრო აღრიცხვისთვის და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისათვის.

  1. მონაწილე ბანკს ანგარიშსწორების ვადის დარღვევისთვის ეკისრება ჯარიმა დადებული გარიგების თანხის

ა. 0.1%-ის ოდენობით ეროვნული ბანკის სასარგებლოდ

ბ. 0.1%-ის ოდენობით მეორე მხარის სასარგებლოდ

გ. 1%-ის ოდენობით მეორე მხარის სასარგებლოდ

დ. 1%-ის ოდენობით ეროვნული ბანკის სასარგებლოდ

  1. ანგარიშსწორების ვადის დარღვევის შემთხვევაში გარიგების გაუქმებისთვის მონაწილე ბანკს ეკისრება ჯარიმა მეორე მხარის სასარგებლოდ გარიგების თანხის

ა. 5%-ის ოდენობით

ბ. 0.5%-ის ოდენობით

გ. 1%-ის ოდენობით

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. ოფიციალური გაცვლითი კურსები ქვეყნდება საქართველოს ეროვნული ბანკის ვებგვერდზე არა უგვიანეს გაანგარიშების დღის

ა. 10:00 საათისა

ბ. 13:00 საათისა

გ. 17:00 საათისა

დ. ყველა პასუხი მცდარია

  1. ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის ინსტრუმენტი, რომლის მეშვეობითაც ეროვნული ბანკი წინასწარ განსაზღვრული ვადით, აუქციონის წესით ყიდულობს უცხოურ ვალუტას სპოტ კურსით, მისი ფორვარდული კურსით უკან გაყიდვის პირობით, არის

ა. სპოტ ოპერაცია

ბ. საკასო ოპერაცია

გ. ფორვარდული ოპერაცია

დ. სვოპ ოპერაცია

  1. აუქციონის ტიპი, როდესაც ყველა წარმატებული განაცხადი კმაყოფილდება წარმოდგენილი ფასით, არის

ა. თავისუფალი ფასის მეთოდი

ბ. მრავალი ვალუტის მეთოდი

გ. მრავალი ფასის მეთოდი

დ. ყველა პასუხი მცდარია

 

თემა 14.

 

 

  1. მაკროეკონომიკური სტატისტიკური ანგარიში, რომელიც სისტემური სახით ასახავს დროის განსაზღვრულ პერიოდში მოცემულ ეკონომიკასა და დანარჩენ მსოფლიოს შორის განხორციელებულ ეკონომიკურ ტრანზაქციებს (კვარტალი, წელი), არის

ა. წმინდა ექსპორტი

ბ. საბიუჯეტო სალდო

გ. საგადასახდელო ბალანსი

დ. საერთაშორისო ანგარიშსწორება

  1. სტრუქტურულად საგადასახდელო ბალანსი შედგება:

ა. მიმდინარე ანგარიშის, კაპიტალის ანგარიშისა და ფინანსური ანგარიშისაგან

ბ. მიმდინარე ანგარიშის და კაპიტალის ანგარიშისაგან

გ. კაპიტალის ანგარიშისა და ფინანსური ანგარიშისაგან

დ. პერსპექტიული ანგარიშის, კაპიტალის ანგარიშისა და ფინანსური ანგარიშისაგან

  1. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, საქონელითა და მომსახურებით ვაჭრობის ბალანსს, პირველადი შემოსავლებისა და მეორადი შემოსავალების ბალანსებს მოიცავს

ა. ფინანსური ანგარიში

ბ. მიმდინარე ანგარიში

ფ. სადებეტო ანგარიში

დ. კაპიტალის ანგარიში

  1. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, არამწარმოებლური არაფინანსური აქტივების შე ძენა/გაცემა და კაპიტალური ტრანსფერები აისახება

ა. კაპიტალის ანგარიშში

ბ. იმპორტის ანგარიშში

გ. ფინანსურ ანგარიშში

დ. საავანსო ანგარიშში

  1. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, პირდაპირ ინვესტიციებს, პორტფელის ინვესტიციებს, ფინანსურ წარმოებულებს, სხვა ინვესტიციებსა და სარეზერვო აქტივებს მოიცავს

ა. კაპიტალის ანგარიში

ბ. პერსპექტიული ანგარიში

გ. მიმდინარე ანგარიში

დ. ფინანსური ანგარიში

  1. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, მოცემული ეკონომიკის წმინდა დაკრედიტებას ან წმინდა სესხებას დანარჩენი მსოფლიოს მიმართ, წარმოადგენს

ა. მიმდინარე ანგარიშისა და კაპიტალის ანგარიშის ჯამი

ბ. მიმდინარე ანგარიშისა და ფინანსური ანგარიშის ჯამი

გ. ფინანსური ანგარიშისა და კაპიტალის ანგარიშის ჯამი

დ. ფინანსური ანგარიშისა და საინვესტიციო ანგარიშის ჯამი

  1. ეკონომიკური ერთეული ითვლება რეზი­დენტად, თუ

ა. მისი მუდმივი ადგილსამყოფელი არის ქვეყნის ეკონომიკურ ტერიტორიაზე სამ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში

ბ. მისი ეკონომიკური ინტერესის ცენტრი და მუდმივი ადგილსამყოფელი არის ქვეყნის ეკონომიკურ ტერიტორიაზე ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში

გ. მისი ეკონომიკური ინტერესის ცენტრი და მუდმივი ადგილსამყოფელი არის ქვეყნის ეკონომიკურ ტერიტორიაზე სამ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში

დ. მისი ეკონომიკური ინტერესის ცენტრი არის ქვეყნის ეკონომიკურ ტერიტორიაზე ორ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში

  1. დროის გარკვეულ მომენტში საგარეო ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ნაშთებს აჩვენებს, აერთიანებს არარეზიდენტებისადმი მოთხოვნებსა და მათ მიმართ სხვადასხვა სახის ვალდებულებებს ეკონომიკის შემდეგი სექტორების მიხედვით: ეროვნული ბანკი, დეპოზიტური კორპორაციები ეროვნული ბანკის გარდა, სამთავრობო სექტორი და სხვა სექტორები

ა. ქვეყნის საერთაშორისო რეიტინგი

ბ. ქვეყნის სავალუტო პოზიცია

გ. ქვეყნის საერთაშორისო საინვესტიციო პოზიცია

დ. ქვეყნის საერთაშორისო სტაბილურობის პოზიცია

  1. მონეტარული ხელისუფლების განკარგულებაში არსებული ფინანსური აქტივებია და გამოიყენება ქვეყნის საერთაშორისო ვალდებულებების შესასრულებლად, ეროვნული ვალუტის კურსის მხარდასაჭერად და საგადასახდელო ბალანსის რეგულირებისათვის, არის

ა. ფინანსური აქტივები

ბ. სავალუტო აქტივები

გ. საერთაშორისო აქტივები

დ. სარეზერვო აქტივები

  1. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად – ვალი, რომელიც გადასახდელია მოთხოვნისთანავე ან რომლის თავდაპირველი დაფარვის ვადა არ აღემატება ერთ წელს (ერთი წელი და ნაკლებია), მიეკუთვნება

ა. კაპიტალური საგარეო ვალს

ბ. მოკლევადიან საგარეო ვალს

გ. პერსპექტიულ საგარეო ვალს

დ. ყველა პასუხი მცდარია

 

 

 

 

 

 

 

 

 

თემა 15.

 

 

  1. ეკონომიკური ურთიერთობებია, რომლებიც ფულადი სახსრების ფონდების ფორმირებასა და გამოყენებასთან არის დაკავშირებული და რომელთა მონაწილეები, როგორც მინიმუმ, ორი სხვადასხვა სახელმწიფოს სუბიექტები, რეზიდენტები ან წარმომადგენლები არიან, არის

ა. რეგიონალური ფინანსები

ბ. თავისუფალი ფინანსები

გ. საერთაშორისო ფინანსები

დ. სახელმწიფოთაშორისი ფინანსები

  1. მსოფლიო ფინანსური რესურსები თავმოყრილია სამ ძირითად წყაროში:

ა. სახელმწიფოებში, მსოფლიო სავალუტო ბაზარზე, საერთაშორისო საფინანსო ფონდებში

ბ. არასამთავრობო ფინანსებში, მსოფლიო ფინანსურ ბაზარზე, საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებში

გ. მსოფლიო ფინანსურ ბაზარზე, საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებში, საერთაშორისო ფონდებში

დ. სახელმწიფოებში, მსოფლიო ფინანსურ ბაზარზე, საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებში და ფონდებში

  1. ბრეტონ-ვუდსის სავალუტო-საფინანსო კონფერენციაზე (1944 წ.) შეიქმნა ორი ინსტიტუტი

ა. საერთაშორისო ანგარიშწორების ბანკი და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი (მსოფლიო ბანკი)

ბ. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი (მსოფლიო ბანკი)

გ. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი და ერთა ლიგა

დ. რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი, მსოფლიო ბანკი

  1. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) შეიქმნა ბრეტონ-ვუდსის სავალუტო-საფინანსო კონფერენციზე

ა. 1944 წელს

ბ. 1960 წელს

გ. 1975 წელს

დ. 1985 წელს

  1. ტარიფებისა და ვაჭრობის ზოგადი შეთანხმება (GATT), რომელიც 1947 წელს ლიბერალური ეკონომიკური და საბაჟო პოლიტიკის მხარდასაჭერად შეიქმნა, 1995 წლიდან კი რეორგანიზებული იქნა და ეწოდება

ა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი

ბ. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი

გ. მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

დ. განვითარების საერთაშორისო ასოციაცია

  1. სსფ-ს შეთანხმების საფუძველზე, ქვოტის 25% გადახდილი უნდა იქნას სარეზერვო აქტივების სახით SDR-ით ან სარეზერვო ვალუტით, ხოლო 75 %

ა. ფონდის წევრი ქვეყნის ვალუტით

ბ. აშშ დოლარით

გ. ევროთი

დ. წმინდა ოქროთი

  1. SDR ღირებულების დაწესება ყოველწლიურად მიმდინარეობს ხუთი ვალუტის

ა. ევროს, რუსული რუბლის, გირვანქა სტერლინგისა, იუანისა და აშშ დოლარისგან შედგენილი კალათის გამოყენებით

ბ. იუანის, იენას, გირვანქა სტერლინგისა, ირანული რიალის და აშშ დოლარისგან შედგენილი კალათის გამოყენებით

გ. გერმანული მარკის, იენას, გირვანქა სტერლინგისა, რუსული რუბლის და აშშ დოლარისგან შედგენილი კალათის გამოყენებით

დ. ევროს, იენას, გირვანქა სტერლინგისა, იუანისა და აშშ დოლარისგან შედგენილი კალათის გამოყენებით

  1. 2018 წლის მდგომარეობით, 1 SDR-ს ღირებულება დაახლოებით

ა. 0.8 აშშ დოლარის ტოლია

ბ. 1 აშშ დოლარის ტოლია

გ. 1.4 აშშ დოლარის ტოლია

დ. 2.4 აშშ დოლარის ტოლია

  1. სსფ-ს პრაქტიკაში 1974 წლის სექტემბრიდან, მისი წევრი ქვეყნების დაფინანსებისთვის, რომელიც ითვალისწინებს მათი ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე უფრო დიდი მასშტაბებით დაკრედიტებას საგადასახდელო ბალანსის წონასწორობის დარღვევის აღსაკვეთად, თუ ის გამოწვეულია წარმოების სტრუქტურული დაუბალანსებლობით, შემოღებულ იქნა

ა. დამატებითი დაფინანსების მექანიზმი,

ბ. გაფართოებული დაფინანსების მექანიზმი,

გ. უარყოფითი სალდოს დაფინანსების მექანიზმი,

დ. დეფიციტის დაფინანსების მექანიზმი

  1. დღეისათვის მსოფლიო ბანკის ჯგუფში შედის შემდეგი ორგანიზა­ცი­ე­ბი:

ა. რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი, განვითარების საერთაშორისო ასოციაცია, საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი, მრავალმხრივი  ინვესტიციების გარანტიის სააგენტო, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი

ბ. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, განვითარების საერთაშორისო ასოციაცია, საერთაშორისო საფინანსო კორპორაცია, მრავალმხრივი  ინვესტიციების გარანტიის სააგენტო, გაერო

გ. რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი, განვითარების საერთაშორისო ასოციაცია, საერთაშორისო საფინანსო კორპორაცია, მრავალმხრივი  ინვესტიციების გარანტიის სააგენტო, საინვესტიციო დავების მოგვარების საერთაშორისო ცენტრი

დ. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, განვითარების საერთაშორისო ასოციაცია, საერთაშორისო საფინანსო კორპორაცია, მრავალმხრივი  ინვესტიციების გარანტიის სააგენტო, საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი

  1. რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი (ინგ. – International Bank for Reconstruction and Development – IBRD) წარმოადგენს მსოფლიო ბანკის ძირითად საკრედიტო დაწესებულებას. იგი გაეროს სპეციალიზებული სახელმწიფოთაშორისი საინვესტიციო ინსტი­ტუ­ტია, რომელიც შეიქმნა ბრე­ტონ-ვუდსის საერთაშორისო სავალუტო-საფინანსო კონფერენციის გა­დაწ­ყვეტილების შესაბამისად,

ა. 1915 წელს

ბ. 1940 წელს

გ. 1944 წელს

დ. 1985 წელს

  1. 2017 წლის მდგომარეობით, რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკის წევრია 189 ქვეყანა, თუმ­ცა მასში ლიდერის როლი განეკუთვნება 7 ქვეყანას:

ა. აშშ, იაპონია, დიდი ბრ­ი­­ტანეთი, გერმანია, საფრანგეთი, კანადა, იტალია

ბ. აშშ, ჩინეთი დიდი ბრ­ი­­ტანეთი, გერმანია, საფრანგეთი, კანადა, ესპანეთი

გ. აშშ, რუსეთი, დიდი ბრ­ი­­ტანეთი, გერმანია, საფრანგეთი, ჩინეთი, იტალია

დ. აშშ, იაპონია, დიდი ბრ­ი­­ტანეთი, გერმანია, რუსეთი, კანადა, ჩინეთი

  1. მსოფლიო ბანკთან საქართველო თანამშრომლობს

ა. 1992 წლიდან

ბ, 1994 წლიდან

გ. 2000 წლიდან

დ. 2002 წლიდან

  1. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი (იგი წარმოადგენს უძველეს საერთაშორისო ორგანიზაციას საერთაშორისო სავალუტო-საფინანსო თანამშრომლობის დარგში) შეიქმნა შვეიცარიასთან (რომლის ტერიტორიაზეც ფუნქციონირებს ბანკი) ექვსი სახემწიფოს მთავრობათაშორისი შეთანხმების კონვენციის საფუძველზე, ეს სახელმწიფოებია

ა. ესპანეთი, დიდი ბრიტანეთი, გერმანია, იტალია, საფრანგეთი, აშშ

ბ. აშშ დიდი ბრიტანეთი, გერმანია, იტალია, საფრანგეთი, იაპონია

გ. დიდი ბრიტანეთი, გერმანია, აშშ, ჩინეთი, იაპონია

დ. ბელგია, დიდი ბრიტანეთი, გერმანია, იტალია, საფრანგეთი, იაპონია

  1. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკის ძირითად მიზნებს არ განეკუთვნება:

ა. ცენტრალურ ბანკებს შორის თანამშრომლობის ხელშეწყობა;

ბ. საერთაშორისო საფინანსო ოპერაციებისთვის ხელსაყრელი პირობების უზრუნველყოფა;

გ. საგადასახდელო ბალანსის გამოსწორებაში მთავრობისთვის დახმარების გაწევა;

დ. თავისი წევრებისთვის საერთაშორისო ანგარიშსწორებათა ჩატარებაზე ნდობით აღჭურვილი პირის ან აგენტის როლის შესრულება.

  1. რეგიონალიურ საერთაშორისო დაფინანსო ორგანიზაციებს არ მიკეუთვნება:

ა. პარიზის კლუბი;

ბ. აზიის განვითარების ბანკი;

გ. ლონდონის კლუბი;

დ. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი

  1. ევროპის ცენტრალური ბანკი (ეცბ, ინგ. – European Central Bank) – ევროკავშირისა და ევროზონის ცენტრალური ბანკია, რომელიც დაფუძნდა

ა. 1998 წელს

ბ. 2000 წელს

გ. 2002 წელს

დ. 2008 წელს

  1. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (ინგ. – Europen Bank for Reconstruction and Development – EBRD), ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების მხარდაჭერის აღ­მო­ჩენის მიზნით, დირექტიული გეგმიანი მეურნეობიდან საბაზრო ეკონო­მიკაზე გადასვლის პროცესში, შეიქმნა

ა. 1985 წელს

ბ. 1991 წელს

გ. 1995 წელს

დ. 1998 წელს

  1. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი აფინანსებს ეკონომიკის მრავალ დარგს, მაგრამ არ აფინანსებს შემდეგ საქმიანობებს:

ა. კორპორაციული მართვის საიმედო სისტემის დანერგვას.

ბ. სამხედრო მრეწველობას;

გ. საფინანსო ორგანიზაციებისა და სამართლებრივი სისტემის განმტკი­ცე­ბას;

დ. სტრუქტურული და დარგობრივი რეფორმების განხორციელებას;

  1. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის უმაღლესი მმართველობის ორგანოა (რომელშიც თითოეული აქციონერი ნიშნავს თავის მმართველს, როგორც წესი, ფინანსთა მინისტრს)

ა. დირექტორიატი

ბ. აქციონერთა კრება

გ. მმართველთა საბჭო

დ. სამეთვალყურეო კომიტეტი

  1. აზიის განვითარების ბანკი (ინგ. – The Asian Development Bank – ADB), რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს ფილიპინების დედაქალაქ მანილაში, შეიქმნა აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების სოციალური და ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, მუშაობა დაიწყო

ა. 1966 წელს

ბ. 1976 წელს

გ. 1980 წელს

დ. 1990 წელს

 

Categories: ტესტები | დატოვე კომენტარი

Determining the factor of interaction of the risks in banking business and the establishment of the author’s formula for its quantitative calculation

The monograph reviews the existence of important interaction factors of  the risks , acting at the same time  in banking business and reflects author’s formulas for its quantitative calculation. It is mentioned that calculation formulas of economic standards  and limits of banking system simply summarize the risks acting at the same time and the important phenomenon of their impact on each other is not taken into consideration, as above mentioned issue  is envisaged in the formulation of the calculation of the annual pace of inflation and the importance of quarterly interest rate. The author offers to eliminate the disadvantages in  the formulas of calculation of banking standards which will strengthen the reliability of banking activities and improve the impact of risks.

We want to pay attention to author’s opinion ‘’ News  in nature, Economics, Finance, Banking  is not only well forgotten old, as it relates to history, but also the future of the unseen, unknown thing”.   It is also important to note that “the evil is not the risk itself, but the only risk that is wrongly assessed and managed.”

We can have a big talk and discussion  about the types of credit risk, its essence, classification, assessment methods and their reduction, but now our aim is to demonstrate how the credit risk analysis of the potential borrower is implemented and what special problem we have found out while evaluating it.

Typically, there are following types of risks: market risk, liquidity risk, operational risk, percentage risk, currency risk, business risk, settlement risk, legal risk, reputation risk, credit risk, world risk, regional risk, sector risk, customer risk, production risk, payment risk, project risk, provision risk and others.

The issues for effective management of the risks are raised in the first order, by the efforts of  banking activity in bank management, in order to protect clients’ interests and provide  financial stability of the bank.

The risks, acting at the same time, play the main role in the assessment process of the activity and financial position of the bank. Risk means-indefinition of future cash flows, the probability of total loss of loses or revenues presented in the depiction of value, compared to what is planned.

The supervisory authorities use mandatory economic regulations and limits to  regulate banking activity, including the purpose of restricting the impact of certain types of risks on it. At the same time, the norms of the risks, that determine their permissible limits have the greatest importance while considering the given problem. Let us consider practical examples:

  1. Formula for the general norm of the bank’s risk  (Nр) is presented in this way, we want to mention that, here the Bank’s allowable risk indicators (internal bank risks: structural, risk of banking customer, settlement, emission, criminal activities of the bank employees, active and passive operations and capital, i.e   balance, credit, interest, currency, refinancing, unbalanced liquidity, inadequate divertification of operations, i.e banking specialization risks)  are summarized in the calculation formulas  and an important factor of their influence is neglected, as the mentioned situation, monthly inflation rates are intended to influence each other  in  annual inflation rate calculation formulas  (2, с. 247-255):     

Nr = (R1 + R2+ … + Ri + … + Rn)  x E / K,

here:         Nr – is the bank’s permissible common risk level;

Ri – Bank’s risks;

i –  according to operations or risks considering weighted assets (i = 1, 2, … , n);

E – global risks (foreign risks);

K – bank’s capital.

The criterion level of the total risk is within 10 units:

  • N = (0 – 5) – is bank’s low risk level, that can be ignored for some time;
  • N = (5 – 10) – is average risk level, that requires diligent attention from banking institution;
  • N = 10 –  is high risk level, high benchmark can cause bankrupcy.
  1. Economic norm for commercial banks kk1 (Primary capital coefficient) – considers that the bank’s primary capital should be at least 8 percent of the weighted assets (3, 282), where the weighted  assets according to the risks are just assembled (summarized).

 

  1. Economic norm for commercial banks  kk2 (Supervisory Capital Coefficient) – considers  that the bank’s primary capital should be at least 12 percent of the weighted assets (3, 282), where the weighted  assets according to the risks are assembled (summarized) again.

 

As a result of deepening in above mentioned three examples-the formula for calculating the general norm of the bank’s risk, the structure of formulas of economic regulations (kk1 da kk2) established for commercial banks, the author of the given article mentions that the credit risk values  (R1 + R2+ … + Ri + … + Rn) given in the formulas and the results of the risk weighted assets  are simply summarized and the level of impact (phenomenon) directly on each other is not provided, as the mentioned inflation factor  is derived in annual pace calculation formula  [(1 + rთვ.)n – 1] x 100% (1, p. 48). For example, if monthly inflation is generally 9% during the year, then the annual inflation will not be equal to (9% x 12 months) = 108%, but considering the impact of the  monthly inflation values on each other, it will be:

[(1 + r  m.)n – 1] x 100% =  [(1 + 0,09)12 – 1  ] x 100% = (1,0912 – 1) x 100% =

= (2,813 – 1) x 100% = 1,813 x 100% = 181,3%

 

This means, that considering the impact of inflation rates of different months on each other during the year (rather than simply summarizing their values) the coefficient of real  meaning will be (181,3 : 108) = multiple of 1,6

Even so, the monthly inflation rate of 9% in the country is unrealistic, the author formulates the schedule for the calculation of real annual inflation and growth coefficients  considering the monthly inflation under the circumstances of 0,3-0.7  in Georgia and monthly inflations directly affectiong on each other (see Table 1).

 

Table 1. Information about the calculation of the real annual pace of inflation considering the impact of monthly inflations on each other

Monthly inflation % Annual inflation is

(rm.. x 12) =

Annual inflation is formulated

[(1 + rm.)12 -1] x 100%=

Growing ratios

Equal to:

Monthly inflation 0,3%  

(0,3 x 12) = 3,6%

[(1 + 0,3)12 -1] x 100% = 4,26%      K = 4,26/3,6 = 1,2
Monthly inflation   0,4%  

(0,4 x 12) = 4,8%

[(1 + 0,4)12 -1] x 100% =  6,01%      K = 6,01/4,8 = 1,3
Monthly inflation   0,5%  

(0,5 x 12) = 5,0%

[(1 + 0,5)12 -1] x 100% = 7,56%      K = 7,56/5,0 = 1,3
Monthly inflation   0,6%  

(0,6 x 12) = 7,2%

[(1 + 0,6)12 -1] x 100% = 10,12%      K = 10,2/7,2 = 1,4
Monthly inflation   0,7%  

(0,7 x 12) = 8,4%

[(1 + 0,7)12-1] x 100% = 12,52%      K = 12,52/8,4 = 1,5

 

The table shows that , the total size of different types of risks operating at the same time in the numerator of the formula should be increased at least 1,3 to 1,4 (multiple of 1,35), i.e 35 %  according to the formula of Calculation of General Bank Risk Norm (Nr), considering the factor of impact of jointly operating risks of the bank on each other and  the criterion level of admission will have the following look: 1) low level (Nr = 0 – 4) ; 2) an average level  (Nr = 4 – 7), 3) high level (7 and more) .

The author offers correct calculation formula, considering the allowing quality of the bank’s overall risk and interaction of different risks simultaneously acting according to the bank’s operations, on the basis of which the value in the numerator of the formula will be increased by 35%. The mentioned formula will have the following look:

 

Nr = [[(1 + ((R1 + R2 + … + Ri) / i))12 -1] x 100] x E / K,       (Version I)

here: Nr – the allowing quality of the bank’s overall risk, considering the impact of  jointly operating risks on each other;

Ri – Bank’s risks;  i – considering the operations or risk weighted assets              (i = 1, 2, … , n);

i – Total number of risks operating at the same time;

E – Global risks (foreign risks);

K – Bank’s capital

The calculation formula of the volume of interests for using credit can also be used as a proof argument of modification of the given formula. It is known that the payment of interest (for using credit) is permitted monthly  by individual entrepreneurs, and by legal entities – monthly or quarterly. Quarterly value from the monthly value of interest rate is calculated on the basis of the following formula:

 

J = [(1 + i / 12) x 3 – 1] x 4,

here: J – is annual interest rate during the quarterly payment of the interests;

i –  is annaul interest rate during monthly payment of the interests, divided into 100.

 

Let’s assume that monthly interest rate is equal to 2%, i.e = 0,02, then a payment for quarterly interest rate  is not equal to (2 x 3) = 6%, but:

 

J = [(1 + 0,02 / 12) x 3 – 1] x 4 = [(1 + 0,0017) x 3 – 1] x 4 =

= [(1 + 0,0017) x 3 – 1] x 4 = (3,0051 – 1) x 4 =

= 2,0051 x 4 = 8,02%.

 

Therefore, considering  the  impact of quarterly (3 months) monthly interest rates on each other,  growth coefficient will be equal to (8,02% : 6,0%) = 1,34. Thus, depending on the monthly rates of the interests, the formula of  bringing down its quarterly base confirmed,  according to the calculation formula  of the annual inflation rate,  the accuracy to increase monthly inflation by 35% and the identity of the result, i.e as a result of calculation, considering the impact of simultaneous risks on each other, its value must be increased from 1,3 to 1.4  (multiple of 1,35), i.e  increased by  35%. Therefore, the formula for calculating the general norm of the bank’s risk may have the following look:

 

            Nr = 1,35 x (R1 + R2+ … + Ri + … + Rn)  x E / K.           (Version II)

 

If the methodology and formula are adopted during the calculation of the bank’s real risk level offered by us, considering the impact of each of the risk factors, then the mentioned thing will be followed by adjusting existing methods, such as compulsory regulations established by the National Bank, as well as Cromonon V. According to the methodology of determining the solvency of bank-partners, according to alman or “Z analysis”, the methodology of predicting possible bankruptcy of the enterprise-borrower, etc. It is advisable to take into consideration the factor of the interaction of risks operating at the same time  in calculation formulas.

By considering the above, we can make the following conclusion:

  1. It is estimated that, the values of credit risks are simply assembled (summarized) in the numerator of the formula given in this article during the calculation of the general norm of the bank’s risk and the impact on each other is not provided, as such an important event, is confirmed in the calculation formulas of the annual inflation rate and adjusting the monthly interest rate to quarterly basis for using credit.
  2. An adjusted formula for calculation of the total risk availability of the bank’s risk is offered, where it is envisaged that the Bank’s operations have different impacts on each other at the same time, based on which the value of the risks is increased at least by 35 % in the numerator of the formula and the above mentioned issue should be followed by adjusting the existing methodology and standards.

 

     Nr = [[(1 + ((R1 + R2 + … + Ri) / i))12 -1] x 100] x E / K .  (Version I);

                     Nr = 1,35 x (R1 + R2+ … + Ri + … + Rn)  x E / K. (Version II).

Consequently, we, on the basis of the tales of the two paragraphs at the beginning of this monograph:  “detection of the existence of the present, but invisible  and unknown factor “ and “the evil is not the risk itself, but the only risk that is wrongly assessed and managed” and considering the  problems , can conclude that,  all the compulsory banking  standards, which calculation formulas only summarize the risks acting  at the same time and do not consider the interaction factor.   we consider the mentioned phenomenon, which will tightens  the existing compulsory standards at least by 35% and therefore risk of banks will become real and the financial position and sustainability of the banking business will be  regulated.

Categories: ეკონომიკური სტატიები | დატოვე კომენტარი

კრედიტი, როგორც განსაკუთრებული ფინანსური ინსტრუმენტი

ცნება „კრედიტი“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „Creditum“, რაც „სესხს, ვალს“ ნიშნავს. ამასთან, ეკონომისტების ნაწილი მის წარმოშობას უკავშირებს ტერმინს „Credo“, ანუ „მჯერა“, შესაბამისად, კრედიტს განმარტავენ, როგორც სავალო ვალდებულებას, რომელიც პირდაპირ არის დაკავშირებული ერთი სუბიექტის ნდობასთან მეორეს მიმართ, ვისაც გადაეცა გარკვეული ღირებულება. ეკონომიკურ ლიტერატურაში კრედიტი, უფრო ხშირად განისაზღვრება, როგორც ეკონომიკურ ურთიერთობათა სისტემა, რომელიც წარმოიშობა კრედიტორის მიერ მსესხებლისადმი დროებით სარგებლობაში ფულადი ან სხვა მატერიალური საშუალებების გადაცემის პროცესში დაბრუნებადობის, ვადიანობის და სარგებლიანობის პირობით. თუ სახსრების გადაცემა ხდება ვადიანობის ან დაბრუნებადობის პირობის გარეშე, მას ეწოდება დაფინანსება. Continue reading

Categories: ლექციები | დატოვე კომენტარი

ფინანსების საფუძვლები (ტესტი)

თემა 1.

1, ფინანსები – ეს არის ეკონომიკური ურთიერთობები, რომლებიც დაკავშირებულია

2,  ფინანსები ასრულებს შემდეგ ძირითად ფუნქციებს

3, 3. ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის განაწილების და გადანაწილების ეკონომიკურ ინსტრუმენტს წარმოადგენს

4,  მაკრო- და მიკროდონეზე ფულადი სახსრების შესაბამის ფონდებში განაწილებასა და მათ მიზნობრივი დანიშნულებით გახარჯვაზე კონტროლში ვლინდება ფინანსების

5,  ფინანსების თეორიაში განასხვავებენ ფინანსური კონტროლის შემდეგ სახეს:

6,  შიდასამეურნეო ფინანსური კონტროლი ხორციელდება

7, უწყებრივ ფინანსურ კონტროლს ატარებენ

8,  საერთო სახელმწიფოებრივ ფინანსურ კონტროლს ახორციელებენ

9,  საზოგადოებრივ ფინანსურ კონტროლს ასრულებენ

10, დამოუკიდებელ ფინანსურ კონტროლს ახორციელებენ

11, ფული, როგორც ეკონომიკური კატეგორია ასრულებს შემდეგ ძირითად ფუნქციებს:

12, 1920 წელს საქართველოს ხელისუფლების მიერ მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, 1921 წლიდან ბონის გაუქმებისა და ახალი მტკი­ცე ფულადი ერთეულის შემოღების შესახებ, რომელსაც ეწოდა:

, თემა 2

1, როგორც განვითარებული ქვეყნების გამოცდილება გვიჩვენებს, სახელმწიფოს ფინანსების მართვა არის:

2,  აშშ-ში, ფინანსური კონტროლის სპეციალიზებულ ორგანო, რომელიც ქვეყნის ბიუჯეტისა და ანგარიშგების შესახებ კანონის შესაბამისად არის შექმნილი,  დამოუკიდებელია მთავრობისგან და ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე, არის:

3, დიდ ბრიტანეთში, ფინანსური კონტროლის სპეციალიზებულ ორგანოს, წარნოადგენს

4,  საფრანგეთში, შეუცვლელი მაგისტრებისაგან შემდგარ სასამართლო ორგანოს წარმოადგენს და ყველა სახელმწიფო ორგანოების მიერ ბიუჯეტის (როგორც ცენტრალური, ასევე ადგილობრივი) შესრულებაზე კონტროლს ახორცილებს

5, საზოგადოებრივი ურთიერთობების მარეგულირებელი იურიდიული ნორმების ერთობლიობა, რომელიც სახელმწიფოს ფინანსური საქმიანობის თითოეულ პერიოდში მისი ამოცანებისა და ფუნქციების უწყვეტად განხორციელების უზრუნველყოფისთვის წარმოიშობა, შეიძლება განისაზღვროს, როგორც

6, რამდენადაც საფინანსო-სამართლებრივი ნორმები სახელმწიფოს მიერ მიღებული დადგენილე­ბებია, ამიტომ ფინანსური სამართალი მთლიანობაში ორი ნაწილისგან შედგება

7,  ფინანსური სამართლის ყველა წყაროს შორის ძირითადია

8, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემა­ვა­­ლი სახელმწიფო საქვეუწ­ყე­ბო დაწესებულებებია:

9, ფინანსთა სამინისტროს ძირითადი კომპეტენციები და უფლებამოსი­ლე­­ბე­ბია:

10,  საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ავტონო­მიუ­რი რესპუბლიკების სამინისტროებია:

, თემა 3.

1, ფინანსურ შუამავლებსა და ფინანსურ ბაზრებს შორის ყველა ურთიერთობა, რომლებიც დაკავშირებულია სახელმწიფოს, საოჯახო მეურნეობების, მთავრობების, კომერციული ფირმების ფულადი საშუალებების, უცხოური სესხებისა და ინვესტიციების ნაკადების განაწილებასთან არის

2, როგორც წესი, დაფინანსების ძირითადი წყაროებისა და ფინანსურ ბაზრებზე მიმოქცევაში არსებული ფასიანი ქაღალდების ტიპების მიხედვით განასხვავებენ ფინანსური სისტემების ორ მოდელს

3,  ინსტიტუტების ერთობლიობაა, რომელიც უზრუნველყოფს ფინანსური შუამავლებისა და ფინანსური ბაზრების ეფექტიან ფუნქციონირებას, ისეთი ელემენტების ჩათვლით, როგორებიცაა საგადახდო სისტემები, ინფორმაციისა  და  რეესტრების უზრუნველყოფის საკრედიტო ბიუროები, ასევე რეგულირებისა და ზედამხედველობის სისტემა, არის

4,  საქართველოს თანამედროვე საფინანსო სისტემა შედგება ფინანსურ ურ­­თი­ერთობათა შემდეგი ძირითადი რგოლებისგან:

5, ფინანსური ინსტიტუტები შეგვიძლია ორ კატეგორიად დავყოთ

6,  საერთაშორისო პრაქტიკაში მიღებული ტერმონოლოგიის თანახმად, ფინანსური ბაზარი ეს არის

7,  სამეურნეო სუბიექტი, რომელიც გარიგებებში მონაწილეობს თავისი სახელითა და თავისივე ანგარიშით არის

8,  ფასიანი ქაღალდი, გამოშვებული აქციონერული საზოგადოების მიერ, რომელიც მის მფლობელს უფლებას აძლევს მიიღოს გარკვეული შემოსავალი (დივიდენდი) მოგებიდან არის

9,  აქციონერის უფლების რეალიზაციის წესის მიხედვით სააქციო საზოგადოების აქციები შეიძლება იყოს

10,  საინვესტიციო მიმზიდველობის თვალსაზრისით განასხვავებენ შედეგი სახის აქციებს:

11,  სხვაობა მიწოდების მინიმალურ ფასსა და მოთხოვნის მაქსიმალურ ფასს შორის არის

12, ფასიანი ქაღალდების შემოსავლიანობის  შეფარდებითი მაჩვენებელი, რომელიც გაითვლება, როგორც პროცენტული თანაფარდობა გადახდილ დივიდენდსა და აქციის საბაზრო ფასს შორის

13,  სასესხო ფასიანი ქაღალდი, რომელიც გამოშვებულია (ან უნდა იქნეს გამოშვებული) ემიტენტის მიერ და რომელიც ადასტურებს ამ ემიტენტის ფინანსურ ვალდებულებას, საემისიო პირობების შესაბამისად გაუნაღდოს მფლობელს ნომინალური ღირებულება სარგებლით ან მის გარეშე, არის

14,  ფასიანი ქაღალდი, დოკუმენტი, რომლითაც მისი გამცემი პირი კისრულობს უპირობო ვალდებულებას გადაიხადოს მასში (ფასიან ქაღალდში) ნაჩვენები თანხა პირადად ან სხვა პირს ავალებს მის გადახდას არის

15,  გადამხდელის ხელმოწერა იმის თაობაზე, რომ მან თამასუქი მიიღო გადასახდელად დადგენილ ვადაში და თანახმაა გადაიხადოს, არის

16,  თამასუქზე (ასევე ზოგადად ფასიან ქაღალდეზე) წარწერა გადაცემის შესახებ, არის

17,  გემის მფლობელის მიერ გაცემული ხელწერილი (დოკუმენტი), რომელიც ტვირთის მფლობელს (გამგზავნს) ეძლევა იმის დასადასტურებლად, რომ ტვირთი მიღებულია საზღვაო გზით გადასაზიდაა.

18,  სერთიფიკატი, რომელიც უფლებას აძლევს მფლობელს შეიძინოს ფასიანი ქაღალდები დათქმულ ფასში დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში ან უვადოდ არის

19,  ვადიანი საბირჟო კონტრაქტი, რომლის ერთი მხარე იღებს ვალდებულებას შეისყიდოს, ხოლო მეორე – გაყიდოს ბაზისური აქტივების განსაზღვრული რაოდენობა დადგენილ ვადაში, ფიქსირებულ ფასად არის

20,  კონტრაქტი ორ მხარეს შორის, რომლითაც ერთი მხარე ყიდულობს, ხოლო მეორე მხარე ყიდის ფიქსირებულ ფასად, ამ კონტრაქტის პირობებით გათვალისწინებულ ვადაში აქტივების გარკვეული კატეგორიის შეძენის უფლებას (და არა ვალდებულებას) არის

21, სააქციო საზოგადოება “საქართველოს საფონდო ბირჟის”, საწესდებო კაპიტალი შეადგენს

22,  სააქციო საზოგადოება `საქართველოს საფონდო ბირჟის~, საწესდებო კაპიტალი დაყოფილია

, თემა 4.

1, ფასების ფორმირების პროცესი არსებული ეკონომიკური პირობების, მოქმედი საკანონმდებლო ნორმებისა და დამკვიდრებული პრაქტიკის გათვალისწინებით, არის

2, ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე ფასწარმოქმნის ამოცანებია:

3, გარკვეული საინვესტიციო ხარისხისა და მმართველობითი შესაძლებლობების ფულადი ეკვივალენტი, რომელიც დამოკიდებულია კონკრეტულ მიზნებზე და შეფასების მეთოდებზე, არის

4, ღირებულება, რომელიც აღნიშნულია ფასიანი ქაღალდის ბლანკზე, განისაზღვრება ემისიის პროცესში ფასიანი ქაღალდების მიმოქცევაში გაშვებისას დამფუძნებლების გადაწყვეტილებით, არის

5, ფასიანი ქაღალდის გაყიდვის ფასი მისი პირველადი განთავსებისას, რომელიც შეიძლება იყოს ნომინალურ ღირებულებაზე მეტი, ნაკლები ან მისი ტოლი, არის

6, ღირებულება, რომელიც – განისაზღვრება საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების საფუძველზე, როგორც სააქციო საზოგადოების საკუთარი სახსრებით შექმნილი ქონების ღირებულების შეფარდება გამოშვებული აქციების რაოდენობასთან, არის

7, ღირებულება, რომლის მიხედვითაც ფასიანი ქაღალდები ირიცხება საწარმოს ბალანსზე მოცემულ მომენტში, განისაზღვრება, როგორც ფაქტიური დანახარჯების თანხა ფასიანი ქაღალდების შეძენაზე ანდა გამოშვებაზე, არის

8, ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ბირჟაზე, როგორც გარიგების საშუალო ფასი განსაზღვრულ პერიოდში, არის

9,  ღირებულება, რომელიც ასახავს კონკრეტულ მომენტში თანაფარდობას ფასიანი ქაღალდების მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის. განისაზღვრება როგორც თანაფარდობა მოცემულ მომენტში მიმდინარე ფასსა ანუ შეძენის შესაძლო ფასსა და ნომინალურ ფასს შორის, არის

10, ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება, როგორც ღირებულება მიმდინარე მომენტში, რომელიც ასახავს ბაზრის ნამდვილ კონიუქტურას მოთხოვნასა და მიწოდებაზე სრული და სარწმუნო ინფორმაციის პირობებში. გამოიყენება ვაჭრობების, კონკურსების და თავისუფალი ბაზრის სხვა ფორმების დროს ანდა მოთხოვნის (მიწოდების) საშუალო ფასის განსაზღვრისას, არის

11, ყველა მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების დაყვანილი ღირებულებაა, რომელსაც მიიღებს ფასიანი ქაღალდის მფლობელი შესაბამისი პერიოდის დროს, არის

12, ფასწარმოქმნის მეთოდი (ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე), რომელიც ემყარება ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სტატისტიკურ ანალიზს საშუალო სიდიდეების გამოყენებით, ინდექსების, დისპერსიების (საშუალო სიდიდეებისგან აბსოლუტური გადახრა), ვარიაციის (საშუალო სიდიდეებისგან შეფარდებითი გადახრა), კორელაციური და რეგრესული ანალიზის გამოყენებას, არის

13,  მეთოდი, რომელიც წარმოადგენს ბაზრის კონიუქტურის დეტალურ ანალიზს, შინაგანი კავშირების და მოვლენების ურთიერთმიმართების შეცნობას განვითარების პროგრესული ტენდენციების და სრულყოფის შესაძლებლობების განსაზღვ¬რის მიზნით, არის

14, მეთოდი, რომლიც მდგომარეობს განსაზღვრული სახის ფასიანი ქაღალდის ბაზრის კონიუქტურის ცვლილების საერთო ტენდენციის განსაზღვრაში, არის

15, მოდელები, რომლებიც ავლენენ ღირებულების დონის დამოკიდებულებას ფასიანი ქაღალდების ბაზრის განსაზღვრულ კომპონენტებთან

16, იმიტაციური მოდელები აიგება ღირებულების სხვადასხვა დონის ვარიანტების არჩევის ფორმით ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ხელსაყრელი, არახელსაყრელი და საშუალო კონიუქტურის პირობებში სხვადასხვა ფაქტორების ერთიანობის დროს

17, ფასიანი ქაღალდების კურსის განმსაზღვრელი ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ ფასებზე და აქციების გამოშვების დონეზე არის

18, ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მდგომარეობის განმაზოგადებელი მაჩვენებელი, რომელიც გაითვლება როგორც საშუალო სიდიდე მასში შემავალი ფასიანი ქაღალდების საკურსო ღირებულების საფუძველზე, არის

19, ინდექსები ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე, რომლებიც გაითვლება სხვადასხვა დარგის კომპანიების აქციების ფასების საფუძველზე, არის

20, საფონდო ინდექსების გათვლის საფუძვლად აიღება სამი ძირითადი მეთოდი:

21, სიდიდეს, რომელიც წარმოადგენს ფასიანი ქაღალდის მიმდინარე ფასის ნამრავლს ამ ფასიანი ქაღალდების გამოშვებულ და განთავსებულ რაოდენობაზე ეწოდება

22,  საანგარიშო თარიღისთვის საქართველოს საფონდო ბირჟის GSX ინდექსი განისაზღვრება, როგორც

, თემა 5.

1, კონცეფცია, რომლის შესაბამისად ფინანსურ ბაზარზე მოგების ნორმის გათვალისწინებით ფულის ღირებულება დროის განმავლობაში იცვლება, რომლის სახით სასესხო პროცენტის ნორმა გამოდის, მოიხსნიება, როგორც

2, შემოსავლის თანხა, რომელიც დაირიცხება თითოეულ ინტერვალში კაპიტალის ძირითად თანხაზე, რომელთა მიხედვით გადახდების შემდეგი გაანგარიშებები არ ხორციელდება, არის

3, შემოსავლის თანხა, რომელიც თითოეულ ინტერვალში დაირიცხება და კი არ გადაიხდება, არამედ კაპიტალის ძირითად თანხას დაემატება (მიუერთდება) და შემდგომ საგადასახადო პერიოდში მოაქვს შემოსავალი, არის

4, ამჟამად ინვესტირებული ფულადი სახსრების თანხა, რომლებადაც ის გარდაიქმნება დროის გარკვეული პერიოდის შემდეგ განსაზღვრული პროცენტული განაკვეთის გათვალისწინებით, არის

5, მომავალი ფულადი სახსრების თანხა, რომელიც განსაზღვრული საპროცენტო განაკვეთის (პროცენტული განაკვეთის) გათვალისწინებით დროის ახლანდელი პერიოდისათვის არის დაყვანილ, არის

6, საწყის თანხაზე დარიცხული პროცენტის თანხის მიერთების (დამატების) გზით, ფულის ახლანდელი ღირებულების განსაზღვრულ პერიოდში, მომავალ ღირებულებასთან დაყვანის პროცესი, არის

7, ფულის მომავალი თანხიდან პროცენტების შესაბამისი თანხის ამოღების (შემცირების) გზით, ფულის სამომავლო ღირებულების, ახლანდელ ღირებულებამდე დაყვანის პროცესი, არის

8, არის დროის საერთო პერიოდი, რომლის განმავლობაში ხორციელდება ფულადი სახსრების ღირებულების ნაზარდის ან დისკონტირების პროცესი, არის

9, განპირობებული კონკრეტული დროითი ვადა (დარიცხვის საერთო პერიოდის განმავლობაში), რომლის ჩარჩოებში გამოიანგარიშება ცალკე პროცენტის თანხა მისი დადგენილი განაკვეთის მიხედვით (ხორციელდება პროცენტის ცალკე გადახდა), არის

10,  გადახდების გაანგარიშების ხერხი, რომლის დროსაც პროცენტების დარიცხვა თითოეული ინტერვალის დასაწყისში ხორციელდება (მეთოდი პრენუმერანდო ანუ ანტისიპატიური მეთოდი), არის

11, გადახდების გაანგარიშების ხერხი, რომლის დროსაც პროცენტის დარიცხვა თითოეული ინტერვალის ბოლოს ხორციელდება (მეთოდი პოსტნუმერანდო ანუ დისკურსიული მეთოდი), არის

12, გადახდების ნაკადი დაბანდებულ კაპიტალზე, რომელსაც პროცენტის დარიცხვის მკვეთრად შეზღუდული პერიოდი და ძირითადი თანხის დაბრუნების კონკრეტული ვადა გააჩნია, არის

13, ფულადი ნაკადი დაბანდებულ კაპიტალზე, რომელზეც პროცენტების დარიცხვის პერიოდი შეზღუდული არ არის და, შესაბამისად, ძირითადი თანხის დაბრუნების კონკრეტული ვადაც არ არის განსაზღვრული, არის

14, გადახდების ხანგრძლივი ნაკადი, რომელიც მთლიანი პერიოდის განმავლობაში პროცენტული განაკვეთების ერთნაირი დონით ხასიათდება, არის

, თემა 6.

1, სა­ქარ­თველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობ­რივი ხელისუფლებების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახ­დე­ლე­ბისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობა, რომელიც დამტკიცებულია სა­ქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგი­ლობ­რივი ხელისუფ­ლებების შესაბამისი ორგანოების მიერ, არის

2, საქართველოს სახელმწიფო, ავ­ტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური და ადგილობრივი თვით­მმარ­თველი ერთეულების კონსოლიდირებული ბიუჯეტი, არის

3, არის ცენტრალური, ავტონომიური რეს­პუბლიკების ერთიანი რესპუბლიკური და ადგილობრივი თვითმმარ­თვე­ლი ერთეულების ერთიანი მუნიციპალური ბიუჯეტების კონსოლი­დი­რე­ბული ბიუჯეტი, არის

4, საქართველოს პარლამენტის მიერ დამ­ტ­კი­ცებული, საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასა­წე­ვი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობა, არის

5, სახელმწიფო ბიუჯეტის და საჯარო სა­მარ­­თ­ლის იურიდიული პირებისა (რომლებიც შექმნილია/და­ფუძნებულია შესა­ბა­მისი კანონით, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით ან კანონის სა­ფუძველზე სახელმწიფო მმართველობის ორგანოს ადმინისტრაციული აქ­ტით), და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების (რომ­ლე­ბიც შექმნილია/ დაფუძნებულია საქართველოს კანონმდებლობით დადგე­ნილი წესით საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ორგანოს ან/და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირის მიერ) ბიუჯეტების კონ­სო­ლიდირებული ბიუჯეტი, არის

6, აფხაზეთის ან აჭა­რის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური და, შესაბამისად, მის შემადგენლობაში შემავალი ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების კონსოლიდირებული ბიუჯეტი, არის

7, ავტონომიური რესპუბლიკის ერთიანი რესპუბლიკური ბიუჯეტის და მის შემადგენ­ლობა­ში შემავალი თვითმმართველი ერთეულების ერთიანი მუნიციპალური ბიუ­ჯეტების კონსოლიდირებული ბიუჯეტი, არის

8, ავტონო­მი­ური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ დამტკიცებული, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდე­ლე­ბი­სა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობა, არის

9, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის და საჯარო სა­მარ­თლის იურიდიული პირებისა (რომლებიც შექმნილია/დაფუძნებულია ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოს ნორმა­ტიული აქტით) და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირე­ბის (რომლებიც შექმნი­ლია/დაფუძნებულია საქართველოს კანონმდებ­ლო­ბით დადგენილი წესით ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ორ­გა­ნოს ან/და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირის მიერ) ბიუ­ჯე­ტე­ბის კონსოლიდირებული ბიუჯეტი, არის

10, ადგი­ლო­ბ­რივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს (საკრებულოს) მიერ დამტკიცებული, ადგილობრივი ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასა­წე­ვი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობა, არის

11, ადგილობრივი თვითმმარ­თ­ვე­ლი ერთეულის ბიუჯეტის და საჯარო სამართლის იურიდიული პირე­ბი­სა (რომლებიც შექმნილია/დაფუძნებულია ადგილობრივი თვითმმართვე­ლო­ბის წარმომადგენლობითი ორგანოს – საკრებულოს ნორმატიული აქტით, საქართველოს ორგანული კანონით „ადგილობრივი თვითმმართვე­ლო­ბის კოდექსი“ განსაზღვრული წესით) და არასამეწარმეო (არაკომერ­ცი­უ­ლი) იურიდიული პირების (რომლებიც შექმნილია/დაფუძნებულია სა­ქარ­თველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით თვითმმართველი ერ­თე­ულის ხელისუფლების ორგანოს მიერ ან/და ექვემდებარება მის ან/და მის მიერ დაფუძნებული იურიდიული პირის კონტროლს) ბიუჯეტების კონ­სოლიდირებული ბიუჯეტი, არის

, თემა 7.

1, ქვეყნის საბიუჯეტო სისტემის ორ­გა­ნიზაციას, მის ცალკეულ რგოლებს შორის ურთიერთკავშირებს, საბიუ­ჯე­ტო სისტემაში შემავალი ბიუჯეტების ფუნქციონირების სამართლებრივ საფუძვლებს, ბიუჯეტების შემადგენლობასა და სტრუქტურას, საბიუჯეტო საშუალებების ფორმირებისა და გამოყენების პროცედურულ მხარეებს  განსაზღვრავს

2, სახელმწიფოს, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული წარმონაქმნების, საბიუჯეტო ურთიერთობებში დამოუკიდებელი სახელმწიფო დაწესებულებებისა და ფონდების ბიუ­ჯეტების ერთობლიობა, რომელიც დაფუძნებულია ეკონომიკურ ურ­თი­­ერ­თობებზე, სახელმწიფოებრივ მოწყობასა და სამართლებრივ ნორმებ­ზე, არის

3, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა სტრუქტურულად მოიცავს:

4, ინფორმაციას პროგრამების/ქვეპ­რო­გ­რამების, მათი მოსალოდნელი შედეგებისა და შესრულების შეფასების ინ­დიკატორების შესახებ, ასევე ინფორმაციას კაპიტალური პროექტების შე­სა­ხებ, მოიცავს

5, საინვესტიციო ხასიათის პროგრამული ბი­უჯეტი, რომელიც მიმართულია ინოვაციური და ინვესტიციური პროექ­ტე­ბის სარეალიზაციოდ, რომლის  მთავარი მიზანია ეკონომიკური განვითა­რე­ბა, რის გამოც მას ბევრ ქვეყანაში განვითარების ბიუჯეტს უწოდებენ, არის

6, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად, ბიუჯეტის შემოსულობებია საანგარიშო პერიოდში ბიუჯეტში მიღე­ბული ფულადი სახსრების ერთობლიობა, კერძოდ:

7, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად, ბიუჯეტის გადასახდელებია საანგარიშო პერიოდში ბიუჯეტიდან გა­სა­ცემი ფულადი სახსრების ერთობლიობა:, კერძოდ:

8, ბიუჯეტის შემოსავლებსა და ხარჯებს შორის სხვაობა არის ბიუჯეტის საოპერაციო სალდო, ხოლო ბიუ­ჯეტის საოპერაციო სალდოსა და არაფი­ნან­სური აქტივების ცვლილებას შო­რის სხვაობა – ბიუჯეტის მთლიანი სალდო. დადებითი მთლიანი სალდო არის

9, ბიუჯეტის შემოსავლებსა და ხარჯებს შორის სხვაობა არის ბიუჯეტის საოპერაციო სალდო, ხოლო ბიუ­ჯეტის საოპერაციო სალდოსა და არაფი­ნან­სური აქტივების ცვლილებას შო­რის სხვაობა – ბიუჯეტის მთლიანი სალდო. უარყოფითი მთლიანი სალდოა.

10, საბიუჯეტო წლის დაწყებამდე სახელმწიფო და ავტონომიური რესპუბ­ლიკების რესპუბ­ლი­კური ბიუჯეტების დაუმტკიცებლობის შემთხვე­ვაში, შესაბამისი ბიუ­ჯე­ტის დამტკიცებამდე სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის საქართველოს ფი­ნან­სთა მინისტრი, ხოლო ავტონომიური რესპუბლიკის რეს­პუბლიკური ბი­უ­ჯეტისთვის – შესა-ბამისი ავტონომიური რესპუბ­ლი­კის აღმასრულებელი ორგანო, უფლებამოსილია მხარჯავ დაწესებულე­ბებ­ზე ყოველთვიურად გასცეს თანხა

11, სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბ­ლი­კების რესპუბლიკური და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეუ­ლე­ბის ბიუჯეტები, აგრეთვე საბიუჯეტო კოდექსით გათვალისწინებული საჯა­რო სა­მარ­თლის იურიდიული პირებისა და არასამეწარმეო (არაკომერ­ცი­უ­ლი) იუ­რიდიული პირების ბიუჯეტები სრულდება

12, სახელ­მწი­ფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების, აგრეთვე საქართველოს სა­ბი­უ­ჯეტო კოდექსით გათვალისწინებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების შე­მო­სულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების სრულად და სწორად აღრიცხვის, გამჭვირვალობისა და ანგარიშგებისათვის, პაუხისმგებელია

, თემა 8.

  1. , საქართველოს საბიუჯეტო სისტემის მონაწილეთა საქ­მი­ანობა, რომელიც მოიცავს ბიუჯეტის პროექტის მომზადებას, წარდგენას, განხილვას, დამტკიცებას, დაზუსტებას, ბიუჯეტის შესრულებას, ანგარიშ­გე­ბასა და კონტროლს, არის
  2. , ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის პროექტის მომზადებისთვის, ბიუჯეტის შესრულებისა და ანგარიშგებისთვის პასუხისმგებელია:
  3. , სახელმწიფო ბიუჯეტში იქმნება
  4. , ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის  პროექტის განხილვასა და დამტკიცებაზე და ბიუჯეტის კონტროლზე უფლებამოსილია:
  5. , სახელმწიფოს ერთიანი, საქართველოს ნაერთი და ცენტრალური ბი­უ­ჯეტებისთვის ინფორმაციის მომზადებისათვის პასუხისმგბელია
  6. , სახელმწიფო ბიუჯეტში იქმნება საქართველოს რეგიონებში განსახორ­ცი­­ე­ლებელი პროექტების ფონდი, რომლის განკარგვა ხორციელდება
  7. , საგანგებო ან საომარ მდგო­მა­რეობასთან დაკავშირებულ ღონისძიებათა მიზნობრივი დაფინანსები­სთ­ვის, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ან მის რომე­ლი­მე ნაწილში საგან­გებო ან საომარი მდგომარეობის შემოღების შემთხვე­ვა­ში საქართველოს პარლამენტს შეუძლია დაამტკიცოს საქართველოს მთა­ვ­რობის მიერ წარდგენილი
  8. , სახელ­მწი­ფო ბიუჯეტის პროექტის მომზადებისა და წარდგენის პროცესს კოორ­დი­ნაციას უწევს და პასუხისმგებელია
  9. , ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის მომზადების მიზნით, საქართველოს მთა­ვ­რობა დადგენილებით განსაზღვრავს მხარჯავი დაწესებულებების, ავტო­ნო­მიუ­რი რესპუბლიკების ხელისუფლების ორგანოებისა და ადგილობ­რი­ვი ხე­ლი­­სუფლების ორგანოების (გარდა ავტონომიური რესპუბლიკების შემად­გენლობაში შემავალი ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეუ­ლებისა) მი­ერ წარსადგენი ინფორმაციის ნუსხას და წარდგენის ვადებს
  10. , საქართველოს მთავრობა საქართველოს პარლამენტს, სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს თანდართულ მასალებთან ერთად, წარუდგენს არაუგვიანეს
  11. , თუ საქართველოს პარლამენტი დეკემბრის მესამე პარასკევამდე ვერ მიიღებს სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტს, შესაძლებელია სახელ­მწიფო ბიუჯეტის პროექტის იმავე ვარიანტს ან საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს პარლამენტის წევრთა შემთანხმებელი კომისიის მიერ გა­დამუშავებულ პროექტს ხელახლა ეყაროს კენჭი 10 დღის ვადაში, მაგრამ არა­უგვიანეს
  12. , სახელმწიფო ბიუჯეტის დაუმტკიცებლობის შემთხვევაში საქარ­თვე­ლოს ფინანსთა მინისტრი უფლებამოსილია მხარჯავ დაწესებულე­ბებ­ზე ყოველთვიურად გასცეს თანხა

, თემა 9.

1, ავტონომიურ რესპუბლიკას აქვს საკუთარი დამოუკიდებელი რესპუბლიკური ბიუჯეტი, რომელიც არის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ დამტკიცებული, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით:

2, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკურ ბიუჯეტში  გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დასაფინანსებლად იქმნება სარეზერვო ფონდი, რომლის მოცულობა არ უნდა აღემატებოდეს წლიური ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებების მთლიანი ოდენობის:

3, წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანებების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდის ოდენობა განისაზღვრება:

4, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ან ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საგანგებო მდგომარეობის შემოღების შემთხვევაში ავტონომიური რესპუბლიკის წარმომადგენლობით ორგანოს შეუძლია დაამტკიცოს აღმასრულებელი ორგანოს მიერ წარმოდგენილი:

5, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის საკუთარ შემოსულობებს განეკუთვნება:

6, სპეციალური, მიზნობრივი და კაპიტალური ტრანსფერები და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა შემოსულობები განეკუთვნება ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის:

7, საკუთარ უფლებამოსილებათა განსახორციელებლად ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსური დახმარების სახით გადაეცემა:

8, სპეციალური ტრანსფერი გამოიყოფა:

9, სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკურ და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტებს შორის გაწეული ფინანსური დახმარებას ეწოდება:

10, კაპიტალური ტრანსფერი გამოიყოფა:

, თემა 10.

1, ქვეყნის ბიუჯეტის დეფიციტის დაფინანსების (აღმოფხვრის) წყაროებია:

2, ქვეყნის ყველა სავალო ვალდებულებების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფილია სახელმწიფოს მთელი აქტივებით, არის:

3, სახელმწიფო სავალო ვალდებულებების გამოშვებისა და განთავსების მომზადებასთან, სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებასთან, სახელმწიფო ვალის მომსახურებასთან და დაფარვასთან, სესხებისა და გარანტიების მიწოდებასთან დაკავშირებული ქმედებების ერთობლიობა გაიგება, როგორც:

4, იმ ძირითადი თანხების ერთობლიობას, რომლებიც წარმოიქმნება საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადებული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული შეუსრულებელი პირდაპირი ვალდებულებებით, აგრეთვე საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ეროვნულ ვალუტაში დენომინირებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების განთავსებიდან მიღებული თანხებით, ეწოდება:

5, იმ ძირითადი თანხების ერთობლიობას, რომლებიც წარმოიქმნა საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და მისი გარანტიით სხვა ორგანოების/დაწესებულებების მიერ დადებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული შეუსრულებელი პირდაპირი ვალდებულებებით, აგრეთვე საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ უცხოურ კონვერტირებად ვალუტაში დენომინირებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების განთავსებიდან მიღებული თანხებითა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ  საქართველოსთვის დამტკიცებული საფინანსო რესურსებიდან მიღებული თანხებით, ეოდება:

6, კაპიტალური სახელმწიფო ვალი არის :

7, მიმდინარე სახელმწიფო ვალი არის:

8, ადრე გამოშვებული სახელმწიფო სესხის ან სხვა ფასიანი ქაღალდების პირობების შეცვლას (პროცენტების შემცირება, გადასახადის გადახდის გადაწევა, ფასიანი ქაღალდების კლასის შეცვლა და სხვა) ეწოდება:

9, სახაზინო ვალდებულება არის:

10, ფინანსთა სამინისტროს მიერ გამოშვებულ საშუალოვადიან კუპონურ სახელმწიფო ფასიან ქაღალდს, ეწოდება:

, თემა 11.

1, ყველაზე ადრე საქონლურიდან ფულად მეურნეობაზე გადასვლა მოხდა:

2, აუცილებელი და ნატურალური გამოსაღები, რომელსაც იღებს სახელმწიფო ფიზიკური და იურიდიული პირებისაგან დადგენილი კანონმდებლობის ფარგლებში, ეწოდება:

3, საბაზრო ეკონომიკის პირობებში გადასახადები ასრულებს ორ ძირითად ფუნქციას:

4, სახელმწიფოს ფინანსური რესურსებით უზრუნველყოფაში, რომელიც აუცილებელია საერთო სახელმწიფობრივ მოთხოვნილებათა შესასრულებლად, ვლინდება გადასახადების:

5, გადასახადების მარეგულირებელი ფუნქცია ეკონომიკის რეგულირებისათვის გამოიყენებს:

6, იმ საგადასახადო მოდელს, რომლის შემთხვევაში დაწესებულია დაბალი საგადასახადო განაკვეთები და შედარებით მრავალფეროვანი საგადასახადო შეღავათები, რითაც გადასახადის გადამხდელებს შემოსავლების მნიშვნელოვანი ნაწილი საინვესტიციო საჭიროებისათვის რჩევა ეწოდება:

7, გადასახადი, რომელიც დგინდება მიწოდებული საქონლის (გაწეული მომსახურების) ფასზე დანამატის სახით და რომელსაც იხდის მომხმარებელი ამ გადასახადით გაზრდილი ფასით საქონლის (მომსახურების) შეძენისას, იწოდება, როგორც:

8, არაპირდაპირ გადასახადებს მიეკუთვნება:

9, პირდაპირ გადასახადებს მიეკუთვნება:

10, პროგრესული საგადასახადო სისტემის დროს:

11, რეგრესული საგადასახადო სისტემის დროს:

12, ისტორიულად საქართველოში საერთო საძოვრების გამოყენებისთვის დაწესებულ გადასახადს ეწოდებოდა:

13, დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში საგადასახადო კოდექსი საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული იქნა:

14, საქართველოს ახალი საგადასახადო კოდექსის თანახმად, საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს არ მიეკუთვნება:

15, საქართველოს ახალი საგადასახადო კოდექსის თანახმად, ადგილობრივ გადასახადს მიეკუთვნება:

16, ფიზიკური პირის მიერ დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება:

, თემა 12.

1, საწარმოს ფინანსების მიერ შესრულებული ფუნქციებიდან ძირითადია:

2, საწესდებო ფონდი ეს არის:

3, სარეზერვო ფონდი ეს არის:

5, სამეწარმეო საქმიანობის განმახორციელებელ სუბიექტთა ფინანსური რესურსები არის მათი:

6, კომერციული ბანკის ძირითად ფუნქციებს არ მიეკუთვნება:

7, ბანკის ყველა ფონდის და ბალანსის მიხედვით გაუნაწილებელი მოგების ჯამის ეწოდება:

8, კაპიტალს, რომელიც მიიღება ბრუტო კაპიტალისგან, რომელსაც აკლდება საკუთარ წყაროებზე გაწეული კაპიტალური ხასიათის ხარჯები, დაშვებული და პერსპექტიული ზარალი, გამოსყიდული საკუთარი აქციები და 30 დღეზე მეტი ხანგრძლივობის მქონე დებიტორული დავალიანება, ეწოდება:

9, სახსრები, რომლებსაც ბანკი იღებს სესხის სახით ან ფულის ბაზარზე თავისი სავალო ვალდებულებების გაყიდვის გზით, არის:

10, კომერციული ბანკების მოზიდული სახსრების ძირითადი ნაწილის, ე.ი. ბანკის კლიეტების კერძო და იურიდიული პირების მიერ გარკვეულ ანგარიშზე შეტანილი ფულადი სახსრები, რომლებსაც ისინი იყენებენ ანგარიშის რეჟიმისა და საბანკო კანონმდებლობის შესაბამისად, ეწოდება:

11, ეკონომიკური შინაარსის მიხედვით დეპოზიტები შეგვიძლია დავყოთ:

12, ურთიერთობები, რომლებიც მყარდება ფიზიკური და იურიდიული პირების პირადი და ქონებრივი ინტერესების დასაცავად, შენატანებით ფორმირებული ფულადი სახსრებისა და კანონმდებლობით დადგენილი სხვა წყაროების ხარჯზე, გარკვეული გარემოებების დადგომისას, ეწოდება:

13, იურიდიული ან ფიზიკური პირი, რომელმაც მზღვეველთან დადო დაზღვევის ხელშეკრულება და ვალდებულია სადაზღვევო პრემია გადაუხადოს მზღვეველს, ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად არის:

14, მზღვეველი ეს არის:

15, დაზღვეული ეს არის:

16, ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, რეგისტრირებულია საქართველოს ეროვნულ ბანკში და დამოუკიდებლად ახორციელებს დაზღევევის სფეროში საშუამავლო საქმიანობას, როგორც თავისი სამეწარმეო საქმიანობის სახეობას, ეწოდება:

17, დაზღვევა ხორციელდება:

, თემა 13.

1, არაკომერციული საქმიანობა ძირითადად განისაზღვრება:

2, ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით, არაკომერციული ორგანიზაციის ხარჯები შეიძლება დაჯგუფდეს შემდეგი სახით:

3, არაკომერციული ორგანიზაციების `მიმდინარე ხარჯების” კატეგორიას არ განეკუთვნება:

4, საქონლის შეძენა მარაგების შექმნის მიზნით, ძირითადი კაპიტალის შეძენა, ძირითადი კაპიტალის შექმნა, კაპიტალური რემონტი მიეკუთვნება არაკომერიული ორგანიზაციების ხარჯების შემდეგ ჯგუფს:

5, საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, არასამეწარმეო იურიდიული პირის მიერ მიღებული გრანტი:

6, არასამეწარმეო იურიდიული პირისთვის ქონების გადასახადთან მიმართებით საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს შემდეგ შეღავათებს:

7, საზოგადოებრივი ორგანიზაციების შექმნის, რეგისტრაციისა და საქმიანობის ძირითადი სამართლებრივი ბაზა საქართველოში არის:

8, არასამეწარმეო იურიდიული პირის სარეგისტრაციო მისაკრებელი შეადგენს:

9, საქველმოქმედო ორგანიზაციის სტატუსი უქმდება:

, თემა 14.

1, ეკონომიკური ურთიერთობები, რომლებიც ყალიბდება ფულადი სახსრების ფონდების შექმნისა და გამოყენებისას საოჯახო მეურნეობის წევრებისთვის ცხოვრების მატერიალური და სოციალური პირობების უზრუნველყოფის და მათი კვლავწარმოების მიზნით, არის:

2, საოჯახო მეურნეობათა ფინანსების კლასიფიცირება შესაძლებელია ორ ძირითად ჯგუფად:

3, ურთიერთობები, რომლებიც წარმოიქმნება თვითონ მონაწილეებს შორის ფულადი ფონდების ფორმირების გამო და გააჩნიათ სხვადასხვა მიზნობრივი დანიშნულება, არის:

4, შიდა ფინანსების მიზნებს შეიძლება წარმოადგენდეს:

5, ფულადი სახსრების და მატერიალური კეთილდღეობის ჯამი, რომლებიც მიიღეს ან აწარმოეს საოჯახო მეურნეობებმა დროის გარკვეულ მონაკვეთში, არის:

6, საზოგადოების ძირითადი მეურნეობრივი საყოფაცხოვრებო უჯრედი – ადამიანთა ერთობლიობა, რომელიც ექვემდებარება ერთ საცხოვრებელ ერთეულზე ერთობლივი ცხოვრების საერთო წესებს და ერთმანეთთან დაკავშირებულია საერთო ბიუჯეტით (მისი ნაწილით), ნათესაური ან/და არანათესაური ურთიერთობებით (შეიძლება შედგებოდეს ერთი პირისგანაც), არის:

7, ნომინალური შემოსავლები, ეს არის:

8, ერთობლივი შემოსავლები, ეს არის:

9, საოჯახო მეურნეობათა ფინანსური რესურსების სტრუქტურას ქმნიან ფულადი სახსრები, რომლებიც განკუთვნილია:

10, საკლასიფიკაციო ნიშნის მიხედვით ხარჯები შეიძლება დაიყოს შემდეგ სახეებად:

, თემა 15.

1, საბაზრო ურთიერთობების თეორიაში რისკის ცნება პირველად შემოიტანა:

2, შესაძლო შედეგების თავისებურებების მიხედვით, რისკები შეიძლება ორ დიდ კატეგორიად დავყოთ:

3, დასაშვები ზღვრების შესაბამისობასთან დამოკიდებულებაში ყველა ეკონომიკური რისკი შეიძლება ორ მსხვილ ჯგუფად დაიყოს:

4, ვალის ძირითადი თანხისა და მის სარგებელზე დარიცხული პროცენტების ვადაში და სრული მოცულობით დაუბრუნებლობის რისკი არის:

5, ვალუტის კურსის არასასურველი ცვლილების შედეგად წარმოქმნილი დანაკარგების რისკი არის:

6, საბაზრო საპროცენტო განაკვეთების ზრდის შემთხვევაში ფიქსირებულ შემოსავლიანი აქტივების (მაგალითად, ობლიგაციები) საბაზრო ღირებულების შემცირების რისკი არის:

7, საბაზრო საპროცენტო განაკვეთების შემცირებისა და ობლიგაციის დაფარვის შემთხვევაში მიღებული თანხის ხელმეორედ ინვესტირებისგან მისაღები შემოსავლის შემცირების რისკი არის:

8, თანამშრომლების ან გარეშე პირების მოტყუების, აგრეთვე კომპიუტერულ და ტელეკომუნიკაციურ სისტემებში შეცდომების შედეგად მიღებული დანაკარგების რისკი არის:

9, დაუმთავრებელი გარიგებებიდან სავაჭრო პორტფელის ინსტრუმენტების შესაძლო დანაკარგების მიღებასთან დაკავშირებული რისკი, რომელიც ანგარიშსწორების ჩატარების პერიოდში (დადგენილი ვადის ხუთი დღის გადაცილებით) საბაზრო ფასების არასასურველი ცვლილებების შედეგად შეიძლება წარმოიშვას, არის:

10, ბანკის მიერ თავისი ვალდებულებების უკვე შესრულების შედეგად მეორე მხარის მიერ, გარიგებების მიხედვით ვალდებულებების შეუსრულებლობის შედეგად მიღებული რისკი არის:

Categories: ტესტები | დატოვე კომენტარი

ფინანსური ინსტიტუტები და ბაზრები (ტესტი)

თემა 1.
1. ფინანსური ინსტრუმენტების, ბაზრების და ინსტიტუტების ერთობლიობა არის
2. როგორც წესი, დაფინანსების ძირითად წყაროებსა და ფინანსურ ბაზრებზე მიმოქცევადი ფასიანი ქაღალდების ტიპებზე დამოკიდებულებით განასხვავებენ ფინანსური სისტემების ორ ძირითად მოდელს
3. ინსტიტუტების ნაკრები, რომელიც  უზრუნველყოფს ფინანსური შუამავლებისა და ფინანსური ბაზრების ეფექტიან ფუნქციონირებას, ისეთი ელემენტების ჩათვლით, როგორიცაა საგადახდო სისტემები, ინფორმაციის საკრედიტო ბიურო, რეგულირების და ზედამხედველობის სისტემა, არის
4. ორგანიზაციები, რომელთა ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს მოსახლეობის და სამეურნეო სუბიექტების თავისუფალი ფულადი კაპიტალის აკუმულირება  საკუთარი ვალდებულებების სანაცვლოდ მათი შეძენის გზით და ამ კაპიტალის გაცემა პირებზე, რომლებიც განიცდიან მათ საჭიროებას
5. ფინანსური ბაზრის საერთო საბაზრო ფუნქციებს მიეკუთვნება:
6. საერთაშორისო პრაქტიკაში მიღებული ტერმინოლოგიის თანახმად, ფინანსური ბაზარი (ე.წ. „მარტივი სტრუქტურა“) ეს არის
7. ფინანსურ ბაზარზე გარიგებების გაფორმების პრინციპული ფორმების გათვალისწინებით მისი ძირითადი მონაწილეები იყოფა ორ ჯგუფად:
8. ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე ფინანსური ოპერაციების პირდაპირი მონაწილეებია
9. ფინანსური ბაზრის სუბიექტები, რომლებიც ფასიანი ქაღალდების გამოშვების ხარჯზე საჭირო ფინანსური რესურსების მოზიდვას ახორციელებენ, არიან
10. ფინანსური ბაზრის სუბიექტები, რომლებიც საკუთარ ფულად სახსრებს მოგების მიღების მიზნით სხვადასხვა სახის ფასიან ქაღალდებში აბანდებენ (პროცენტების, დივიდენდებისა და ფასიანი ქაღალდების საკურსო ღირებულების ნაზრდის სახით), არიან
თემა 2.
1. ოქროს სტანდარტი ოფიციალურად გაუქმდა
2. უცხოური ვალუტისა და მისი საგადასახდელო დოკუმენტების ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების ეკონომიკურ და ორგანიზაციულ ურთიერთობათა მყარი სისტემა
3. არსებობს სავალუტო კურსების ხუთი ძირითადი სისტემა:
4. პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად გამოყენებადია სავალუტო კურსის განსაზღვრის სამი მოდელი:
5. სახელმწიფო მკვეთრად აფიქსირებს ეროვნული ვალუტის გაცვლით კურსს განსაზღვრულ დონეზე, რითაც ვალდებულებას იღებს მისი სტაბილიზაციის შენარჩუნებაზე
6. ბაზრის მონაწილეთა აქტივობა შეზღუდულია, ხოლო მონოპოლისტად სავალუტო ოპერაციებზე გვევლინება მთავრობა
7. დღეისათვის ცნობილია სავალუტო გარიგების სამი ძირითადი ფორმა:
8. ოთხნიშნა კოდი, რომელიც ენიჭება ბანკს ბლუმბერგის სავაჭრო სისტემაში მისი იდენტიფიკაციის მიზნით, არის
9. ბლუმბერგის სისტემა არის
10. ლარის ოფიციალური გაცვლითი კურსი წარმოადგენს
11. მონაწილე ბანკს ანგარიშსწორების ვადის დარღვევისთვის ეკისრება ჯარიმა დადებული გარიგების თანხის
12. ანგარიშსწორების ვადის დარღვევის შემთხვევაში გარიგების გაუქმებისთვის მონაწილე ბანკს ეკისრება ჯარიმა მეორე მხარის სასარგებლოდ გარიგების თანხის
13. ოფიციალური გაცვლითი კურსები ქვეყნდება საქართველოს ეროვნული ბანკის ვებგვერდზე არა უგვიანეს გაანგარიშების დღის
14. ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის ინსტრუმენტი, რომლის მეშვეობითაც ეროვნული ბანკი წინასწარ განსაზღვრული ვადით, აუქციონის წესით ყიდულობს უცხოურ ვალუტას სპოტ კურსით, მისი ფორვარდული კურსით უკან გაყიდვის პირობით, არის
15. აუქციონის ტიპი, როდესაც ყველა წარმატებული განაცხადი კმაყოფილდება წარმოდგენილი ფასით, არის
თემა 3
1. კრედიტი, რომელსაც საწარმო-მიმწოდებელი აძლევს საწარმო-მყიდველს სარეალიზაციო საქონლის საფასურის გადახდის გადავადების გზით ან მყიდველი აძლევს გამყიდველს ავანსის სახით მიწოდებულ საქონელზე, არის
2. კრედიტი სასაქონლო და ფულადი ფორმით, რომელსაც ერთმანეთს აძლევენ სხვადასხვა ქვეყნების კომერციული პარტნიორები და სახელმწიფოები
3. ტრადიციული კვანძი სასესხო კაპიტალისა, სადაც მთავარ ინსტრუმენტად გვევლინება ფულადი კრედიტი და საკრედიტო ხელშეკრულება, მოიხსენიება როგორც
4. დაკრედიტების პრაქტიკაში უზრუნველყოფის სახით გამოიყენება:
5. იპოთეკური ბანკები ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნეში
6. განვითარებულ ქვეყნებში დღეისათვის სახეზე გვაქვს ორი ტიპის საინვესტიციო ბანკები
7. საქართველოში დღეისათვის სახეზე გვაქვს ორი საინვესტიციო ფონდი, რომლებიც ახორციელებენ ქვეყნის ეკონომიკის სხვადასხვა დარგების დაფინანსებას (ინვესტირებას):
8. სს „საპარტნიორო ფონდმა“, რომელიც არის სახელმწიფო საინვესტიციო ფონდი (რომელიც შეიქმნა სატრანსპორტო, ენერგეტიკის და ინფრასტრუქტურის სფეროში არსებული მსხვილი სახელმწიფო საწარმოების კონსოლიდაციის ბაზაზე), საქმიანობა დაიწყო
9. სს „საპარტნიორო ფონდის“ აქტივების პორტფელი შედგება შემდეგი სტრატეგიული მნიშვნელობის კომპანიებისგან:
10. „თანაინვესტირების ფონდი“ (GCF), რომელიც წარმოადგენს კერძო საინვესტიციო ფონდს, დაფუძნდა
თემა 4.
1. ფიზიკური ან იურიდიული პირი (კერძო პირი ან ფირმა), რომელიც მოქმედებს მზღვეველის დავალებით და სახელით მისთვის მზღვეველის მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, არის
2. ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ახორციელებს დაზღვევის სფეროში საშუამავლო საქმიანობას, როგორც თავისი სამეწარმეო საქმიანობის სახეობას, არის
3. კანონი „დაზღვევის შესახებ“, რომელიც ქვეყანაში სადაზღვევო საქმიანობის მარეგულირებელი აქტია, განსაზღვრავს სადაზღვევო საქმიანობისა და ზედამხედველობის ძირითად საკითხებს, საქართველოს პარლამენტმა მიიღო
4. სადაზღვევო საქმიანობის ზედამხედველობისთვის, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური შეიქმნა
5. „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, 1997 წელს შეიქმნა დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური, რომელიც 2007 წელს შეუერთდა ფინანსური ზედამხედველობის სააგენტოს, ხოლო შემდეგ ეროვნულ ბანკს. შემდგომ დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურმა დამოუკიდებლად გააგრძელა ფუნქციონირება
6. აგროდაზღვევის პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს სადაზღვევო კომპანიაში შესატანი სადაზღვევო პრემიის ნაწილი სუბსიდირდებას სახელმწიფოს მიერ, ხოლო დამზღვევს (გლეხს, ფერმერს) ეძლევა შესაძლებლობა დააზღვიოს მოსავალი თანადაფინანსებით, საქართველოში ამოქმედდა
7. 2006 წლამდე დაზღვევის სახელმწიფო ზედმახედველობის სამსახური გასცემდა ლიცენზიებს ყოველი ცალკეული დაზღვევის სახეობის განსახორციელებლად. 2006 წლიდან გაიცემა ლიცენზიები
8. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა სიცოცხლის და საპენსიო დაზღვევის განხორციელებისას შეადგენდა:
9. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა არასიცოცხლის დაზღვევის სახეობების დაზღვევის განხორციელებისას შეადგენდა:
10. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა გადაზღვევის განხორციელებისას (გადაზღვევის კომპანიებისთვის) შეადგენდა:
თემა 5.
1. მსოფლიო პრაქტიკაში, ფინანსური შუამავლების საბანკო ან არასაბანკო ხასიათისგან დამოკიდებულებით, ცნობილია ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სამი ძირითადი მოდელი:
2. ეკონომიკურ ლიტერატურაში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სხვადასხვა საკლასიფიკაციო ნიშნები არსებობს, ტერიტორიული ნიშნის მიხედვით განასხვავებენ
3. ეკონომიკურ ლიტერატურაში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სხვადასხვა საკლასიფიკაციო ნიშნები არსებობს, ორგანიზებულობის ხარისხის მიხედვით განასხვავებენ
4. სამეურნეო სუბიექტი, რომელიც გარიგებებში მონაწილეობს თავისი სახელითა და თავისივე ანგარიშით, არის
5. ფასიანი ქაღალდი, გამოშვებული სააქციო საზოგადოების მიერ, რომელიც მის მფლობელს უფლებას აძლევს მიიღოს გარკვეული შემოსავალი (დივიდენდი) ემიტენტის მოგებიდან, არის
6. აქციონერის უფლების რეალიზაციის წესის მიხედვით სააქციო საზოგადოების აქციები შეიძლება იყოს
7. სასესხო ფასიანი ქაღალდი, რომელიც გამოშვებულია (ან უნდა იქნეს გამოშვებული) ემიტენტის მიერ და რომელიც ადასტურებს ემიტენტის ფინანსურ ვალდებულებას, საემისიო პირობების შესაბამისად გაუნაღდოს ობლიგაციონერს ნომინალური ღირებულება სარგებლით ან მის გარეშე, არის
8. ფასიანი ქაღალდი, დოკუმენტი, რომლითაც მისი გამცემი პირი კისრულობს უპირობო ვალდებულებას გადაიხადოს მასში ნაჩვენები თანხა პირადად ან სხვა პირს ავალებს მის გადახდას, არის
9. გადამხდელის ხელმოწერა იმის თაობაზე, რომ მან თამასუქი მიიღო გადასახდელად დადგენილ ვადაში და თანახმაა გადაიხადოს, არის
10. თამასუქის სახე, როდესაც თამასუქის გამცემი ავალებს სხვა პირს გადაუხადოს თამასუქში ნაჩვენები თანხა თამასუქში მითითებულ პირს, არის
11. დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოთხოვნის უფლება ერთი პირიდან გადაეცემა მეორეს, რაც არის ბანკის ვალდებულება მასში  განთავსებული დეპოზიტის გადახდაზე
12. დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოთხოვნის უფლება ერთი პირიდან გადაეცემა მეორეს, რაც არის ბანკის ვალდებულება მასში განთავსებული ანაბრის გადახდაზე
თემა 6.
1. საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და მისი გარანტიით სხვა ორგანოების/დაწესებულებების მიერ დადებული ხელშეკრულებით აღებული, ეროვნული ვალუტით გამოსახული, აგრეთვე საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ეროვნულ ან უცხოურ კონვერტირებად ვალუტაში დენომინირებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების განთავსებიდან მიღებული და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ საქართველოსთვის დამტკიცებული საფინანსო რესურსებიდან მიღებული სახელმწიფო საშინაო და საგარეო ვალების ჯამური თანხა, არის
2. ყველა სახის სახელმწიფო ორგანოთა მიერ ინდივიდუალურად გამოშვებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ჯამი არის
3. საქართველოში, სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების შესაძენად აუქციონები ტარდება ბლუმბერგის ელექტრონული სავაჭრო სისტემის გამოყენებით. მათი შეძენა შეუძლია ნებისმიერ ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირს – აუქციონში მონაწილეობის მიღება შესაძლებელია
4. ფინანსური ინსტრუმენტი, რომელიც გამოშვებულია თანხების მოზიდვის მიზნით საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ, მოკლევადიანი, საშუალოვადიანი ან გრძელვადიანი, პროცენტიანი ან უპროცენტო სახით, გამოსახული ეროვნული ან კონვერტირებადი ვალუტით, არის
5. კანონი „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ მიუთითებს ქართული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გრადაციას მათი ვადიანობის მიხედვით, რომლის თანახმად გრძელვადიან პერიოდად ითვლება
6. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, სახელმწიფო ობლიგაციების ემიტენტია
7. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, სახაზინო ვალდებულების გამოშვება ხდება
8. მეთოდი, რომლის დროსაც აუქციონში (სახელმწიფო ობლიგაციების შესყიდვისას) გამარჯვებული მყიდველი დაკმაყოფილდება განაცხადში მის მიერ მითითებული ფასით, არის
9. საქართველოსში, სახელმწიფო ობილაციების ნომინალური ფასი (2017 წლის მდგომარეობით) შეადგენს
10. საქართველოსში სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდიდან მიღებული შემოსავალი (2017 წლის მდგომარეობით)
11. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ გამოშვებული ერთ წლამდე ვადიანობის დისკონტური ფასიანი ქაღალდი, რომელიც იყიდება დისკონტით, ანუ ნომინალზე დაბალ ფასად
12. ფინანსთა სამინისტროს მიერ გამოშვებული საშუალოვადიანი კუპონური სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდი, რომლის გამოშვება ხდება 1-დან 10 წლამდე დაფარვის ვადით, კუპონის 6 თვეში ერთხელ გადახდით (2017 წლის მდგომარეობით), არის
13. საქართველოს კანონი „სახელმწიფო ვალის შესახებ”, ძალაში შევიდა
14. საქართველოს სახელმწიფომ 500 მლნ აშშ დოლარის ოდენობის სადებიუტო ევროობლიგაციები განათავსა ლონდონის საფონდო ბირჟაზე
თემა 7.
1. ფასების ფორმირების პროცესი (ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე), არსებული ეკონომიკური პირობების, მოქმედი საკანონმდებლო ნორმებისა და დამკვიდრებული პრაქტიკის გათვალისწინებით, არის
2. გარკვეული საინვესტიციო ხარისხისა და მმართველობითი შესაძლებლობების ფულადი ეკვივალენტი, რომელიც დამოკიდებულია კონკრეტულ მიზნებსა და შეფასების მეთოდებზე, არის
3. ღირებულება, რომელიც აღნიშნულია ფასიანი ქაღალდის ბლანკზე, განისაზღვრება ემისიის პროცესში ფასიანი ქაღალდების მიმოქცევაში გაშვებისას დამფუძნებლების გადაწყვეტილებით (აქციონერები, ობლიგაციონერები), არის
4. ფასიანი ქაღალდის გაყიდვის ფასი მისი პირველადი განთავსებისას. იგი შეიძლება იყოს ნომინალურ ღირებულებაზე მეტი, ნაკლები ან ტოლი, არის
5. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების საფუძველზე, როგორც სააქციო საზოგადოების საკუთარი სახსრებით შექმნილი ქონების ღირებულების შეფარდება გამოშვებული აქციების რაოდენობასთან, არის
6. ღირებულება, რომლის მიხედვითაც ფასიანი ქაღალდები ირიცხება საწარმოს ბალანსზე მოცემულ მომენტში, განისაზღვრება როგორც ფაქტიური დანახარჯების თანხა ფასიანი ქაღალდების შეძენაზე ან გამოშვებაზე, არის
7. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ფულადი ნაკადების დისკონტირების საფუძველზე დისკონტირების კოეფიციენტისა და ინვესტირების ნორმის გამოყენებით,  გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების სამომავლო ღირებულების პროგნოზირებისთვის, არის
8. გაცვლის ღირებულება, რომელიც გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების კონვერტაციისას, არის
9. ღირებულება, რომელიც ასახავს კონკრეტულ მომენტში თანაფარდობას ფასიანი ქაღალდების მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის, განისაზღვრება როგორც თანაფარდობა მოცემულ მომენტში მიმდინარე ფასს, ანუ შეძენის შესაძლო ფასსა და ნომინალურ ფასს შორის, არის
10. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება როგორც ღირებულება მიმდინარე მომენტში, რომელიც ასახავს ბაზრის ნამდვილ კონიუქტურას მოთხოვნასა და მიწოდებაზე სრული და სარწმუნო ინფორმაციის პირობებში, ასევე საჭიროა მარკეტინგის დროს. გამოიყენება ვაჭრობების, კონკურსების და თავისუფალი ბაზრის სხვა ფორმების დროს ან მოთხოვნის (მიწოდების) საშუალო ფასის განსაზღვრისას, არის
11. ყველა მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების დაყვანილი ღირებულება, რომელსაც მიიღებს ფასიანი ქაღალდის მფლობელი შესაბამისი პერიოდის დროს, არის
12. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ბირჟაზე, როგორც გარიგების საშუალო ფასი განსაზღვრულ პერიოდში, არის
13. ფასი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც ფასიანი ქაღალდის ღირებულების სადაზღვევო ანაზღაურების სიდიდე, არის
14. გირაოს უზრუნველყოფის შესაძლო ღირებულება ფასიანი ქაღალდის სწრაფი გაყიდვის დროს, არის
15. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება საწარმოთა ლიკვიდაციის დროს ფასიანი ქაღალდების გამოსასყიდად და დასაფარავად, გვიჩვენებს მატერიალური და არამატერიალური აქტივების ღირებულების რა ნაწილი (შესაძლო რეალიზაციის ფასებით) დარჩება კრედიტორებთან ანგარიშსწორების შემდეგ ერთ ფასიან ქაღალდზე გაანგარიშებით, არის
16. მეთოდი, რომელიც წარმოადგენს ბაზრის კონიუნქტურის დეტალურ ანალიზს, შინაგანი კავშირების და მოვლენების ურთიერთმიმართების შეცნობას, განვითარების პროგრესული ტენდენციების და სრულყოფის შესაძლებლობების განსაზღვრის მიზნით, არის
17. მეთოდი, რომელიც მდგომარეობს განსაზღვრული სახის ფასიანი ქაღალდის ბაზრის კონიუქტურის ცვლილების საერთო ტენდენციის განსაზღვრაში, არის
18. ფაქტორები, რომლებიც ზემოქმედებას ახდენენ მთელ საფონდო ბაზარზე, ახასიათებენ ეკონომიკის საერთო მდგომარეობას, არის
19. მაკროეკონომიკური ტენდენციების შესწავლა, რომელიც გავლენას ახდენს ფასების მოძრაობაზე, მათი გავლენა ფასიანი ქაღალდების ღირებულების დინამიკაზე, ემიტენტების საქმიანობის და ფასიან ქაღალდებზე ფასების ცვლილების მიზეზების შესწავლა, ფასიანი ქაღალდების სამომავლო შემოსავლიანობის პროგნოზირება ფასების მოძრაობის ტენდენციების საფუძველზე, რომლის საფუძველზე პროგნოზირდება აქციების კურსების მოძრაობის სავარაუდო მიმართულება, არის
20. საწარმოს მუშაობის მნიშვნელოვანი ხარისხობრივი მაჩვენებელი, რომელშიც განზოგადოებულია შემოსავლების, დანახარჯების, საქონლის ბრუნვადობის, ძირითადი საშუალებების გამოყენების, სამუშაო ძალის, საკუთარი და ნასესხები კაპიტალის მდგომარეობა, არის
21. მონაცემების შესწავლა ფასებზე წარსულში და ტენდენციების გამოვლენა ფასების დინამიკის განსაზღვრისთვის, მათი ციკლურობის დადგენა მიმდინარე და მომავალ პერიოდში, ტრენდების დადგენა, არის
22. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მდგომარეობის განმაზოგადებელი მაჩვენებელი, რომელიც გაითვლება როგორც საშუალო სიდიდე მასში შემავალი ფასიანი ქაღალდების საკურსო ღირებულების საფუძველზე, არის
თემა 8.
1. ორმხრივი ან მრავალმხრივი შეთანხმებები, რომელთა ფასი წარმოადგენს მათ საფუძველში ჩადებული სიდიდის  წარმოებულს, არის
2. წარმოებულ ფინანსურ ინსტრუმენტებს ასევე უწოდებენ
3. ორ მხარეს შორის მყიდველსა და გამყიდველს  შორის (დროის კონკრეტულ მომენტში განხორციელებული) დადებული გარესაბირჟო გარიგება, რომლის თანახმად გამყიდველი იღებს ვალდებულებას წინასწარ შეთანხმებულ (გარიგების დადებისას შეთანხმებულ) ფასად მიაწოდოს მყიდველს   განსაზღვრული საქონელი, განსაზღვრულ ვადებში და განსაზღვრულ ადგილზე, არის
4. ერთი ქვეყნის ვალუტის ფასი გამოსახული სხვა ქვეყნის ვალუტაში, რომელიც დადგენილია გარიგების დადების მომენტში (იმ პირობით, რომ   ბანკი-კონტრაგენტები განახორციელებენ ვალუტების გაცვლას გარიგების დადებიდან მეორე სამუშაო საბანკო დღეს), არის
5. განსაზღვრული ვადის შემდგომ მომავალში  საბირჟო აქტივის ყიდვა-გაყიდვის სტანდარტული საბირჟო შეთანხმება, რომლის ფასიც გარიგების მხარეების მიერ განისაზღვრება გარიგების დადების დროს, არის
6. ღია პოზიციის ლიკვიდაციის მეთოდი უკუგარიგების მეშვეობით, გარიგება, რომელიც ახორციელებს ადრე გახსნილი პოზიციის დახურვას, არის
7. ფინანსური ფიუჩერსები კლასიფიცირდება ოთხი ძირითადი ჯგუფის მიხედვით:
8. ფასიანი ქაღალდი, კონტრაქტი, რომლის მყიდველი იძენს უფლებას განსაზღვრული პერიოდის განმავლობაში ფიქსირებულ ფასში იყიდოს ან გაყიდოს აქტივი ან უარი განაცხადოს გარიგებაზე, გამყიდველი კი ვალდებულებას იღებს კონტრაგენტის მოთხოვნით ფულადი პრემიის სანაცვლოდ აღნიშნული უფლების რეალიზაციის უზრუნველყოფაზე, არის
9. ოფციონის მყიდველი ოფციონის გამყიდველს უხდის ოფციონურ პრემიას -ოფციონის შეძენის ფასს. პრემია შედგება ორი შემადგენელისგან – შიდა ღირებულებისგან  (intrinsic value), რომელიც დამოკიდებულია საბაზისო აქტივის ფასსა და სტრაიკ ფასზე, და
10. სავაჭრო-საფინანსო გაცვლითი სახის ოპერაცია, რომელიც გულისხმობს აქტივების გადაცვლას, სადაც გარიგების დადებას ფასიანი ქაღალდების, ვალუტის ყიდვაზე (გაყიდვაზე) თან ახლავს უკუგარიგების დადება ანუ იგივე საქონლის განსაზღვრული ვადის შემდგომ გაყიდვის (ყიდვის) ოპერაცია, არის
11. საშუალო შეწონილი კრედიტების რეფინანსირების განაკვეთი, რომლის დადგენა ხორციელდება ლონდონის ბანკთაშორისი ბირჟის მიერ, არის
12. ფასიანი ქაღალდის სახით გაფორმებული ვალდებულება (წარმოებული ფასიანი ქაღალდი), რომელიც განსაზღვრულ ფასში პირველადი განთავსებისას  ემიტენტების მიერ გაყიდული სხვა ფასიანი ქაღალდების (აქცია ან ობლიგაცია)    ყიდვის საშუალებას იძლევა, არის
თემა 9.
1. ერთი ფიზიკური ან იურიდიული პირის საკუთრებაში არსებული ფასიანი ქაღალდები თამასუქის ჩათვლით (რაც შეეხება საინვესტიციო პორტფელს, ის მოიცავს სხვადასხვა სახეობის აქტივებს – ფასიანი ქაღალდები, უძრავი ქონება, საქონელი, დეპოზიტები და ა.შ.), არის
2. შემადგენლობის მიხედვით ფასიანი ქაღალდების პორტფელი შეიძლება იყოს:
3. ფულადი სახსრების პირველადი სიდიდის ცვლილების შესაძლებლობის მიხედვით, რომლებიც ჩადებულია პორტფელში, გამოყოფენ ფასიანი ქაღლადების პორტფელის შემდეგ სახეებს:
4. ტერიტორიული ნიშნის მიხედვით განასხვავებენ:
5. დარგობრივი კუთვნილების მიხედვით ფასიანი ქაღალდების პორტფელები შეიძლება იყოს
6. პორტფელის განსაზღვრული სტრუქტურის შექმნის პროცესი, ე.ი. სხვადასხვა სახის ფასიანი ქაღალდების კომბინაციის შედგენა განსაზღვრული მიზნით, არსი
7. ფასიანი ქაღალდების პორტფელის ჩამოყალიბების ძირითადი  პრინციპებია:
8. მსოფლიო პრაქტიკაში გათვალისწინებულია პოტენციური ინვესტორების  ტიპების შემდეგი კლასიფიკაცია:
9. ვადიანი კონტრაქტების და გარიგებების დადების სისტემა, რომელიც ითვალისწინებს მომავალში ფასების სავარაუდო ცვლილებას, კურსების ცვლილებას და მიზნად ისახავს ამ ცვლილებების არასასურველი შედეგების თავიდან აცილებას, არის
10. გულისხმობს კარგად დივერსიფიცირებული პორტფელის შექმნას რისკის წინასწარ განსაზღვრული დონით და პორტფელის ხანგრძლივი შენარჩუნებით უცვლელ მდგომარეობაში, გულისხმობს
11. ფასიანი ქაღალდების პორტფელის მართვის პასიური ფორმა ხორციელდება  შემდეგი ძირითადი მეთოდების დახმარებით:
თემა 10
1. ადეკვატურობის ინფორმაციის მიღების და მათ საფუძველზე შესრულებული ანალიზის ხარისხის უზრუნველსაყოფად გამოიყენებული სარეიტინგო სისტემა, რომელიც ეფუძნება კვარტალური ანგარიშგების მონაცემებს, ასევე ბანკის შესახებ სხვა ხელმისაწვდომ ინფორ­მაციას, ადგილზე ჩატარებული შემოწმების ანგარიშებში ასახული ინფორმაციის ჩათვლით, არის
2. CAEL-ის სარეიტინგო სისტემის კომპონენტებია
3. ვალი, რომელსაც სხვა დეპოზიტებსა და სესხებთან შედარებით აქვს გადახდის (დაფარვის) უფრო დაბალი პრიორიტეტი, ანუ ხელშეკრულების საფუძველზე მხარეები თანხმდებიან, რომ ბანკის მძიმე ფინანსური მდგომარეობის, გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში, სუბორდინირებული ვალის კრედიტორის მოთხოვნების დაკმაყოფილება მოხდება მხოლოდ ყველა სხვა კრედიტორთა მოთხოვნების სრულად დაკმაყოფილების შემდეგ, არის
4. აქტივებზე უკუგების კოეფიციენტის აბრევიტურაა
5. ROE – კაპიტალზე უკუგების კოეფიციენტი.
6. ანალიტიკოსი (დოკუმენტალური ზედამხედველობის განყოფილების ანალი­ტიკოსი) ვალდებულია ანალიზის შედეგებით დასკვნა მოამზადოს, ფინანსური ანგარიშგების მიღებიდან
7. როგორც სადაზღვევო სისტემის ზედამხედველობის საერთაშორისო გამოცდილება მოწმობს დაზღვევის ზედამხედველობის ორგანოს ძირითადი ფუნქციებია:
8. ზედამხედველობის ორგანო უფლებამოსილია გააუქმოს ლიცენზია. გაუქმების იურიდიული შედეგია ის, რომ სადაზღვევო კომპანიას აღარ აქვს უფლება გააფორმოს ახალი კონტრაქტი. ლიცენზიის გაუქმება შესაძლებელია ქვემოთ მოცემული შემთხვევების არსებობისას:
9. საქართველოში მოქმედი მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების სამართლებრივი რეგულირების წყაროა კანონი „მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების შესახებ”, რომელიც  ეროვნული ბანკის მიერ მიღებული იქნა
10. საქართველოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების განვითარებისა და მხარდაჭერის ასოციაცია – დაფუძნდა
თემა 11
1. მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ფინანსური ბაზრების რეგულირება, როგორც წესი, ხორციელდება ორი სხვადასხვა მოდელის ფარგლებში. პირველი მოდელი გულისხმობს რეგულირებას, ძირითადად, სახელისუფლებო ორგანოებით და ზედამხედველობის, კონტროლის, ოპერაციების განხორციელების წესების დადგენის უფლებამოსილებათა მხოლოდ მცირე ნაწილი გადაეცემა ბაზრის პროფესიონალი  მონაწილეების გაერთიანებებს. მეორე მოდელი გულისხმობს
2. საფონდო ბაზარზე საქმიანობის განსაკუთრებული ხასიათის გათვალისწინებით, მარეგულირებელი ორგანო საკუთარ თავზე იღებს ბაზარზე ურთიერთობების ორგანიზების ფუნქციას. ხშირ შემთხვევაში, ეს გულისხმობს ორგანიზაციების ან ფიზიკური პირების  საფონდო ბაზარზე საქმიანობისთვის დაშვების მკაცრ სისტემას. ამერიკის შეერთებულ შტატებში ასეთ ორგანოს წარმოადგენს
3. ფინანსური ბაზრის რეგულირების მსოფლიო პრაქტიკაში საერთო ტენდენციას წარმოადგენს
4. თუ ვეცდებით გადასაჭრელი ამოცანების თვალსაზრისით დავალაგოთ მსოფლიო საფინანსო ბაზრის მარეგულირებელი ინსტიტუტების სისტემა, მივიღებთ შემდეგ სურათს: პირველი დონე – ჯგუფი 20 და ფინანსური სტაბილურობის საბჭო, მეორე დონე – საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები, მესამე დონე
5. 2008 წლის ნოემბრის (ვაშინგტონი) G20-ის ლიდერების დეკლარაციაში ფინანსური ბაზრების და მსოფლიო ეკონომიკის შესახებ –  Declaration of the Summit on Financial Markets and the World Economy – განისაზღვრა მსოფლიო ფინანსური ბაზრის რეგულირების სისტემის რეფორმირების ძირითადი პრინციპები:
6. ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები G20-ის ფარგლებში (ფინანსთა მინისტრების და ცენტრალური ბანკების ხელმძღვანელების, ხოლო სახელმწიფო მეთაურთა ერთობლივი განცხადება შეიცავს საერთაშორისო ფინანსური არქიტექტურის და რეგულირების სისტემის დეტალურ გეგმას, რომლებიც შემდგომ, ძირითადად, მხოლოდ კონკრეტდება) მიღებულ იქნა
7. მსოფლიო ფინანსური სისტემის რეფორმირების ყველაზე ზოგადი პრინციპები (რის გამოც, ერთი შეხედვით, ისინი ატარებენ დეკლარაციულ ხასიათს) ყალიბდება და რეალურად ინერგება პრაქტიკაში (მაგრამ მათ უკან, პირველ რიგში, დგას მთელი რიგი საერთაშორისო ორგანიზაციების და ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების გაწეული სამუშაო)
8. ორგანო, რომელიც უშუალოდ ამზადებს მასალებს G20-თვის, აანალიზებს მისი გადაწყვეტილებების განხორციელების შედეგებს, ასევე კოორდინაციას უწევს ყველა ეროვნული და საერთაშორისო მონაწილის საქმიანობას, არის
9. იერარქიაში მეორე ორგანოს, რომელიც წყვეტს მსოფლიო ფინანსური სისტემის განვითარებისა და რეფორმირების საერთო საკითხებს, წარმოადგენს ფინანსური სტაბილურობის საბჭო (Financial Stability Board) – FSB. რომელიც დაარსდა, როგორც ფინანსური სტაბილურობის ფორუმი (Financial Stability Forum) გერმანიის ფედერაციული ბანკის პრეზიდენტის ჰანც ტიტმაიერის ინიციატივით
10. G20-ის გადაწყვეტილებების პრაქტიკაში განხორციელების კონტროლი  ევალება, პირველ რიგში,
თემა 12.
1. ერთადერთი ორგანიზებული ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში, რომელიც ჩამოყალიბდა USAID-ის დახმარებით და მოქმედებს ამერიკელი ექსპერტების დახმარებით შემუშავებულ საკანონმდებლო ჩარჩოებში, პასუხობს ფასიანი ქაღალდებით ვაჭრობის საერთაშორისოდ დამკვიდრებული პრაქტიკის საბაზისო მოთხოვნებს, არის
2. საქართველოს საფონდო ბირჟა, საქართველოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის პროფესიონალთა ბირთვის, მოწინავე ქართული ბანკების, საინვესტიციო და სადაზღვევო კომპანიების ინიციატივით დაფუძნდა
3. საქართველოს საფონდო ბირჟა მოქმედებს „მეწარმეთა შესახებ” და „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონების შესაბამისად, მისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმაა
4. ბირჟის საწესდებო კაპიტალი შეადგენს
5. საქართველოს საფონდო ბირჟის საწესდებო კაპიტალი დაყოფილია 3 000 000 (სამ მილიონ) ცალ აქციად, რომელთაგან თითოეულის ნომინალური ღირებულება შეადგენს
6. ბირჟის მართვის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენს
7. საქართველოს საფონდო ბირჟის სამეთვალყურეო საბჭო შედგება 12 წევრისგან, რომელთაც აქციონერთა საერთო კრება ირჩევს
8. საქართველოს საფონდო ბირჟის შემოსავლები იქმნება:
9. საქართველოს საფონდო ინდექსის გაანგარიშება ხდება
10. საქართველოს საფონდო ბირჟაზე, თუ გარიგება საბროკერო კომპანიის მონაწილეობით დაიდო, იგი ვალდებულია (მარეგულირებელი ორგანოს და ბირჟის წესების შესაბამისად) მოახდინოს ფასიანი ქაღალდების რაოდენობისა და ფასის დაფიქსირება ბირჟაზე, გარიგების დადებიდან არაუგვიანეს
11. ლისტინგში ფასიანი ქაღალდების დაშვებისას ემიტენტი/წევრი ბირჟის სასარგებლოდ იხდის გადასახდელებს, რომლის ოდენობა და გადახდის პერიოდულობა დგინდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დადგენილი წესით, A კატეგორიის ლისტინგის შემთხვევაში
12. ლისტინგში ფასიანი ქაღალდების დაშვებისას ემიტენტი/წევრი ბირჟის სასარგებლოდ იხდის გადასახდელებს, რომლის ოდენობა და გადახდის პერიოდულობა დგინდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დადგენილი წესით, B კატეგორიის  ლისტინგის შემთხვევაში
თემა 13
1. ძვირფას ლითონებსა და ოქროში კოტირებად ფასიან ქაღალდებზე (ოქროს სერტიფიკატები, ობლიგაციები, ფიუჩერსები) დადებული გარიგებების მონაწილეებს შორის ეკონომიკური ურთიერთობების სფეროს წარმოადგენს
2. ძვირფასი ლითონების (ზოდების, მონეტების, საიუვილერო ნაკეთობების სახით) ბრუნვიდან ამოღება, შენახვა არა შემოსავლის მიღების მიზნით, არამედ მომავალში მისი ღირებულების ზრდის შემთხვევაში მოგების მიღების მიზნით, რომელიც თანამედროვე პირობებში განპირობებულია კაპიტალების ინფლაციისაგან დაზღვევის მიზნით სახელმწიფოს ოქროს რეზერვის შექმნაში, არის
3. ამერიკული დოლარის საერთოევროპული ბაზარი, რომელიც გამოირჩევა მაღალი მობილობით და ოპერატიულობით, ხასიათდება ევროვნული მთავრობებისა  და სახელმწიფო რეგულირების  მხრიდან ნაკლები კონტროლით, უფრო მისაღები საპროცენტო განაკვეთებით, შედგება რამდენიმე ასეული შუამავალი ბანკებისგან, რომლებიც მდებარეობენ ევროპის უმსხვილეს ფინანსურ ცენტრებში, მოიხსენიება როგორც
4. ძვირფასი ლითონების საერთაშორისო ბაზარზე გამოპყენებადი წონის საზომის ერთეული, რომელსაც იყენებენ ბანკები და იუველირები, ე.წ. (ოქროს ტროას უნცია), უდრის
5. ფიუჩერსული და ოფციონური ვადიანი გარიგებები ფიზიკური ოქროს მიწოდების გარეშე, რომლებსაც ახორციელებენ ბანკები საბირჟო ბაზარზე, მოიხსენიება, როგორც გარიგებები
6. ძვირფასი ლითონების ბაზარზე ვაჭრობა  ძირითადად მიმდინარეობს (მათ ასევე უწოდებენ საბანკო ლითონებს)
7. მსოფლიოში ძვირფასი ლითონების ბაზრები ფუნქციონირებს 24 საათის განმავლობაში. კალენდარული დღეღამის პერიოდში იგი მუშაობას იწყებს
8. ჩატარებული ოპერაციების მოცულობაზე, ნაირსახეობაზე და რეჟიმზე დამოკიდებულით გამოიყოფა ძვირფასი ლითონების ბაზრების შემდეგი სახეობები:
9. ოქროს არალეგალური ვაჭრობა, რომელიც ფუნქციონირებს  მკაცრი რეგულირების ან სახელმწიფოებრივი   ვეტოს პირობებში, ხორციელდება
10. ოქროსა  და სხვა ქიმიური ელემენტების შენადნობი, რომლის შემადგენლობა დადგენილია ნორმატიუ­­ლი საბუთით, არის
11. ლითონის სიწმინდე 1000 ლიგატურულ წონაში  უნდა იყოს  ქიმიურად წმინდა ოქროს არანაკლებ 995 წილისა.  ზოდზე აუცილებელი ნიშნების სახით უნდა დაიტანონ: სერიული ნომერი, სინჯი, დამამზადებლისა და სინჯების ზედამხედველობის ორგანოს  დაღი და წონა სიზუსტით ტროას უნციის
12. ძვირფასი ლითონების საერთაშორისო ბაზარზე ოპერაციებს განხორციელებელი მონაწილის –  საწარმოო მომხმარებლების ჯგუფში შედის სამრეწველო და საიუველირო წარმოება, ასევე ოქროს გაკეთილშობილების წარმოება
13. ოქრო გამოიყენება ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორში, შესაბამისად ოქროს ბაზრის საკვანძო მომხმარებლებში შედიან სამრეწველო მომხმარებლები, რომლებიც ინტენსიურად და სტაბილურად ახორციელებენ ოქროს შესყიდვებს და იყენებენ სხვადასხვა დარგში. გამოყოფენ ოქროს მომხმარებლების სამ ძირითად ჯგუფს: საიუველირო წარმოება, ელექტრონული წარმოება და
14. ლონდონის ოქროს ფიქსინგის სისტემა – LGF – შეიქმნა
თემა 14.
1. ეკონომიკური ურთიერთობებია, რომლებიც ფულადი სახსრების ფონდების ფორმირებასა და გამოყენებასთან არის დაკავშირებული და რომელთა მონაწილეები, როგორც მინიმუმ, ორი სხვადასხვა სახელმწიფოს სუბიექტები, რეზიდენტები ან წარმომადგენლები არიან, არის
2. მსოფლიო ფინანსური რესურსები თავმოყრილია სამ ძირითად წყაროში:
3. ბრეტონ-ვუდსის სავალუტო-საფინანსო კონფერენციაზე (1944 წ.) შეიქმნა ორი ინსტიტუტი
4. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) შეიქმნა ბრეტონ-ვუდსის სავალუტო-საფინანსო კონფერენციზე
5. ტარიფებისა და ვაჭრობის ზოგადი შეთანხმება (GATT), რომელიც 1947 წელს ლიბერალური ეკონომიკური და საბაჟო პოლიტიკის მხარდასაჭერად შეიქმნა, 1995 წლიდან კი რეორგანიზებული იქნა და ეწოდება
6. სსფ-ს შეთანხმების საფუძველზე, ქვოტის 25% გადახდილი უნდა იქნას სარეზერვო აქტივების სახით SDR-ით ან სარეზერვო ვალუტით, ხოლო 75 %
7. SDR ღირებულების დაწესება ყოველწლიურად მიმდინარეობს ხუთი ვალუტის
8. 2018 წლის მდგომარეობით, 1 SDR-ს ღირებულება  დაახლოებით
9. სსფ-ს პრაქტიკაში 1974 წლის სექტემბრიდან, მისი წევრი ქვეყნების დაფინანსებისთვის, რომელიც ითვალისწინებს მათი ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე უფრო დიდი მასშტაბებით დაკრედიტებას საგადასახდელო ბალანსის წონასწორობის დარღვევის აღსაკვეთად, თუ ის გამოწვეულია წარმოების სტრუქტურული დაუბალანსებლობით, შემოღებულ იქნა
10. დღეისათვის მსოფლიო ბანკის ჯგუფში შედის შემდეგი ორგანიზა­ცი­ე­ბი:
თემა 15.
რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი (ინგ. – International Bank for Reconstruction and Development – IBRD) წარმოადგენს მსოფლიო ბანკის ძირითად საკრედიტო დაწესებულებას. იგი გაეროს სპეციალიზებული სახელმწიფოთაშორისი საინვესტიციო ინსტი­ტუ­ტია, რომელიც შეიქმნა ბრე­ტონ-ვუდსის საერთაშორისო სავალუტო-საფინანსო კონფერენციის გა­დაწ­ყვეტილების შესაბამისად,
2017 წლის მდგომარეობით, რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკის წევრია 189 ქვეყანა, თუმ­ცა მასში ლიდერის როლი განეკუთვნება 7 ქვეყანას:
მსოფლიო ბანკთან საქართველო თანამშრომლობს
საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი (იგი წარმოადგენს უძველეს საერთაშორისო ორგანიზაციას საერთაშორისო სავალუტო-საფინანსო თანამშრომლობის დარგში) შეიქმნა შვეიცარიასთან (რომლის ტერიტორიაზეც ფუნქციონირებს ბანკი)  ექვსი სახემწიფოს მთავრობათაშორისი შეთანხმების კონვენციის საფუძველზე, ეს სახელმწიფოებია
საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკის ძირითად მიზნებს არ განეკუთვნება:
რეგიონალიურ საერთაშორისო დაფინანსო ორგანიზაციებს არ მიკეუთვნება:
ევროპის ცენტრალური ბანკი (ეცბ, ინგ. – European Central Bank) – ევროკავშირისა და ევროზონის ცენტრალური ბანკია, რომელიც დაფუძნდა
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (ინგ. – Europen Bank for Reconstruction and Development – EBRD), ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების მხარდაჭერის აღ­მო­ჩენის მიზნით, დირექტიული გეგმიანი მეურნეობიდან საბაზრო ეკონო­მიკაზე გადასვლის პროცესში, შეიქმნა
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი აფინანსებს ეკონომიკის მრავალ დარგს, მაგრამ არ აფინანსებს შემდეგ საქმიანობებს:
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის უმაღლესი მმართველობის ორგანოა (რომელშიც თითოეული აქციონერი ნიშნავს თავის მმართველს, როგორც წესი, ფინანსთა მინისტრს)
აზიის განვითარების ბანკი (ინგ. – The Asian Development Bank – ADB), რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს ფილიპინების დედაქალაქ მანილაში, შეიქმნა აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების სოციალური და ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობის მიზნით,  მუშაობა დაიწყო
Categories: ტესტები | დატოვე კომენტარი

ფულის მიმოქცევა და კრედიტი (ტესტი)

ფულის მიმოქცევა და კრედიტი. ფინალური
თემა 1.
1. მკვლევართა უმეტესობა იზიარებს შეხედულებას, რომ პირველი ფული იყო
2. პირველი ბერძნული ოქროს მონეტები გამოუშვა
3. 1913 წლიდან დოლარის წარმოებაზე, გავრცელებასა და აღრიცხვაზე პასუხისმგებელია
4. ევრო უნაღდო მიმოქცევაში შემოღებულ იქნა
5. ევრო ნაღდ მიმოქცევაში შემოღებულ იქნა
6. პირველი ფულადი ნიშანი, რომელიც საქართველოს ტერიტორიაზე მიმოიქცეოდა, იყო
7. კოლხური თეთრის ყველაზე პოპულარული ტიპია მონეტები
8. ქართულ მონეტებზე, რელიგიური სიმბოლო ჯვარი პირველად დაიტანა
9. პირველად ქართული წელთაღრიცხვა ქორონიკონი დაფიქსირებულია
10. 1918-1921 წ.წ. საქართველოში სრულფასოვანი ეროვნული ვალუტის შემოღების მოსამზადებელი სამუშაოები 1918 წლიდან მიმდინარეობდა. ვალუტის ძირითად სახელადშეირჩა
11. ყოფილი სსრ კავშირის დაშლის და საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდგომ, დორებითი ფულადი ერთეული კუპონი მიმოქცევაში შემოვიდა
თემა 2.
1. ეკონომიკურ მეცნიერებაში ცნობილია ფულის წარმოშობის ორი ძირითადი თეორია
2. ნებისმიერი ეკონომიკური სისტემის პირობებისათვის ფული ასრულებს სამ ძირითად ფუნქციას:
3. ქაღალდის ფულის ასევე უწოდებენ
4. როდესაც ფული რეალური ღირებულების ფორმას იღებს, მას ეწოდება
5. ფულადი მიმოქცევის აუცილებელ ატრიბუტს ხურდა ფული ან წვრილი მონეტა წარმოადგენს, რომელიც ცნობილია
6. ეკონომიკურ ლიტერატურაში, ფულის თეორიებიდან ცნობილია სამი ძირითადი მიმართულება:
7. ფულს აიგივებდა ძვირფას ლითონებთან – ოქროსთან და ვრცხლთან და ეხმიანებოდა კაპიტალის თავდაპირველი დაგროვების ეპოქას
8. ფულის თეორია, რომელიც უარყოფს ფულის შინაგანი ღირებულების არსებობას, რომ გაამართლოს მონეტის გაყალბების შესაძლებლობა ხაზინის შემოსავლების გადიდების მიზნით, არის
9. ფულის თეორია, რომლის არსი მდგომარეობს ფულის ღირებულებისა და ფასების განსაზღვრის საფუძვლად მიმოქცევაში არსებული ფულის რაოდენობის წარმოჩენაში, არის
10. ფულის რაოდენობრივი თეორიის განტოლების (ფიშერის ფორმულა) თანახმად მიმოქცევაში ფულის მასა ტოლია
თემა 3.
1. ფულის ნაღდ და უნაღდო ფორმებში უწყვეტად მოძრაობის პროცესს წარმოადგენს
2. ნაღდი ფულადი ნიშნების (ბანკნოტების, სახაზინო ბილეთების, გადახურდავებადი მონეტების) მოძრაობის პროცესს წარმოადგენს
3. ნაღდი-ფულადი ბრუნვის ორგანიზება ხორციელდება სახელმწიფოს მიერ
4. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, საბანკო დაწესებულებების ან სხვა საშუ­ალებებით გადამხდელის სახსრების მიმღებისათვის გადაცემის მიმ­დევ­რობით შესრულების პროცესი არის
5. საქონლისა და მომ­სახურების ღირებულების გადახდა ნაღდი ფულის მონაწილეობის გარეშე ბანკის მეშვეობით მყიდველის ანგარიშიდან მიმწოდებლის ანგარიშზე თანხის გადარიცხვის გზით, არის
6. საქართველოში მოქმედი „უნაღდო ანგარიშსწორების წესების” შესაბამისად, უნაღდო ანგარიშსწო­რებისას გამო­იყე­ნე­ბა:
7. საქართველოს კანონმდებლობით შე­სა­ბამისი უფლებებით აღჭურვილი მესამე მხარის მიერ ბანკისთვის დად­გენილი ფორმით მიცემული დავალება, გადამხდელის ანგარი­ში­დან მისი თანხმობის გარეშე ფულადი სახსრების უპირობო ჩამოწერაზე, არის
8. ემიტენტი ბანკის მყარი ვალდებულება, საქონლის ან მომსახურების გამყიდველს გადაუხადოს განსაზღვრული ფულადი სახსრები საქონლის გაგზავნის ან მომსახურების გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტების დროულად და სათანადოდ წარ­მოდ­­გენისას, არის
9. საქართველოს საბანკო სფეროს საგადახდო სისტემების ინ­ფრასტრუქ­ტურა მოიცავს ორ დამოუკიდებელ სეგმენტს:
10. საქართველოში მიმოქცევაში მთლიანი ფულადი მასის გასაანგარიშებლად გამოიყენება
11. საქართველოში მიმოქცევაში მთლიანი ფულადი მასის გასაანგარიშებლად გამოიყენება შემდეგი ფულადი აგრეგატები
12. ბანკებს გარეთ არსებული ნაღდი ფული (მიმოქცევაში არსებული ეროვნული ვალუტა, კომერციული ბანკების სალაროებში ნაშთების გარეშე), არის ფულადი აგრეგატი
თემა 4.
1. სახელმწიფოს მიერ ქვეყანაში დადგენილი ფულადი მიმოქცევის ორგანიზაციული ფორმა, რომელიც ისტორიულადაა ჩამოყალიბებული და დამკვიდრებული ეროვნული კანონმდებლობით, არის
2. ფულადი სისტემის ტიპები დიდად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ ფული როგორი ფორმით ფუნქციონირებს: როგორც საქონელი – საყოველთაო ექვივალენტის, თუ ღირებულების ნიშნის ფორმით. აქედან გამომდინარე გამოყოფენ ფულად სისტემათა ორ ძირითად ტიპს:
3. კანონმდებლობით დაწესებული ფასის ნიშანი, რომელიც გამოიყენება ყველა საქონლის ღირებულების საზომად და მათი ფასების გამოსახატავად, არის
4. ლითონური ფულადი სისტემისათვის დამახასიათებელია ორი ძირითადი ტიპი
5. ისეთ ფულად სისტემას, როცა საყოველთაო ეკვივალენტის როლში ორი ლითონი (ძირითადად ოქრო და ვერცხლი) გამოდის ეწოდება
6. არსებობს ბიმეტალიზმის სამი სხვადასხვა სისტემა:
7. მიმოქცევაში მყოფი ორივე ლითონის (ძირითადად ოქროსა და ვერცხლის) მონეტები ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მიმოიქცევა. ორივე ლითონის მონეტას თავისი ღირებულება გააჩნია
8. ფულის ისეთი მიმოქცევა, როდესაც ოქროსა და ვერცხლს შორის ღირებულების თანაფარდობა სახელმწიფოს მიერაა დაწესებული, არის
9. განვითარებული საბაზრო ეკონომიკის პირობებში (XIXს.), როდესაც საერთაშორისო ვაჭრობამ დიდ მასშტაბებს მიაღწია, კიდევ უფრო გაძლიერდა ოქროს, როგორც მსოფლიო ფულის მნიშვნელობა, დაიწყო ოქროს მონომეტალიზმის სისტემის აღზევება. იგი პირველად შემოღებულ იქნა 1816 წელს
10. ფულადი სისტემა, რომლის დროსაც საყოველთაო ექვივალენტის როლს ერთი რომელიმე ლითონი – ვერცხლი ან ოქრო ასრულებს, არის
11. ოქროს მონომეტალიზმის სამი სახე არსებობს:
12. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ერთადერთ კანონიერ საგადამხდელო საშუალებად გამოცხადდა ახალი ქართული ეროვნული ვალუტა „ლარი”, გამოცხადდა
თემა 5.
1.    ფასების საერთო დონის ცვლილება გამოიხატება
2. ქვეყანაში ყველაზე ხშირად მოხმარებადი საქონლისა და მომსახურების ჩამონათვალი, რომელიც ასახავს ქვეყნის საშუალო მომხმარებლის ხარჯების სტრუქტურას და გამოიყენება სამომხმარებლო ფასების ინდექსის გაანგარიშებისთვის, არის
3. მწარმოებელთა მიერ წარმოებული პროდუქციის ფასების საშუალო დონის მაჩვენებელი საბაზო პერიოდთან შედარებითარის, არის
4. ინფლაციის მაჩვენებეის, რომელშიც არ არის გათვალისწინებული სეზონური კომპონენტი და ყველაზე მეტად ცვალებადი ფასების მქონე პროდუქტები, არის
5. საერთაშორისო პრაქტიკაში, ფასების ზრდის სიდიდეზე დამოკიდებულებაში, მიღებულია ინფლაციის დაყოფა სამ სახეობად:
6. სხვადასხვა ჯგუფის საქონლის ფასების ზრდის დაბალანსეულების მიხედვით ყოფენ ინფლაციის ორ სახეობას:
7. ძლიერად გაუფასურებული ერთეულის ანულირების შესახებ გამოცხადებას და ახალი ვალუტის შემოღება, ითვალისწინებს
8. ფულადი ერთეულის ოქროს მოცულობის, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ – აშშ დოლარისადმი ოფიციალური სავალუტო კურსისა და მისი ოქროთი მოცულობის შემცირება, არის
9. ანტიინცლაციური პოლიტიკა, რომელიც ითვალისწინებს სახელმწიფო ხარჯების შემცირების, კრედიტზე საპროცენტო განაკვეთის ამაღლების, საგადასახადო პრესის გაძლიერების, ფულადი მასის შეზღუდვის და ა.შ. გზით, ფულად-საკრედიტო და საგადადახადო მექანიზმების მეშვეობით ფულადი მოთხოვნის შეზღუდვის მეთოდებს, არის
10. ანტიინფლაციური პოლიტიკა, რომელიც ითვალისწინებს ფასებზე და შრომის ანაზღაურებაზე პარალელურ კონტროლს, მათი მთლიანად გაყინვის ან მათი ზრდის ზღვრების დადგენის გზით, არის
თემა 6.
1. ცნება „კრედიტი“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „Creditum“, რაც ნიშნავს
2. კრედიტი, რომელსაც საწარმო-მიმწოდებელი აძლევს საწარმო-მყიდველს სარეალიზაციო საქონლის საფასურის გადახდის გადავადების გზით ან მყიდველი აძლევს გამყიდველს ავანსის სახით მიწოდებულ საქონელზე. შედეგად, მეურნე სუბიექტი შესაძლოა ერთდროულად გამოვიდეს როგორც კრედიტორი და მსესხებელი, არის
3. კრედიტი, რომელსაც ბანკი აძლევს თავის კლიენტებს ფულადი ფორმით. კლიენტის როლში გამოდიან სამეურნეო და ფინანსური სტრუქტურები (იურიდიული პირები) და მოქალაქეები (ფიზიკური პირები), არის
4. კრედიტი, რომელსაც აძლევენ მოსახლეობას სასაქონლო და ფულადი ფორმით სატრანსპორტო საშუალებების და პირადი მოხმარების საქონლის შესაძენად
5. უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი გრძელვადიანი კრედიტი, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია უძრავი ქონების შეძენა, არის
6. ფულადი სახსრები, რომელსაც სესხად აძლევენ სახელმწიფოს (ხელისუფლების ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოების სახით) ხარჯების დასაფარავად, ან რომელსაც გასცემს სახელმწიფო როგორც კრედიტორი (მეორე შემთხვევა ნაკლებადაა გავრცელებული)
7. კრედიტი სასაქონლო და ფულადი ფორმით, რომელსაც ერთმანეთს აძლევენ სხვადასხვა ქვეყნების კომერციული პარტნიორები და სახელმწიფოები, არის
8. დაკრედიტების ძირითად ფუნქციებს შორის არ მოიზრება
9. დაკრედიტების ძირითადი პრინციპებია
10. საკრედიტო პროდუქტების ტრადიციულ კლასიფიკაცია, კრედიტის ვადიანობის მიხედვით  გულისხმობს მათ დაყოფას
თემა 7.
1. ფინანსურ საკრედიტო დაწესე-ბულებათა კომპლექსი, რომელსაც სახელმწიფო იყენებს ეკონომიკის განვითარებისათვის, უზრუნველყოფს დროებით თავისუფალი ფულადი საშუალებების მობილიზაციას და მათ პრაქტიკულ გამოყენებას მეურნეობრივ საქმიანობაში, არის
2. თანამედროვე საკრედიტო სისტემა მოიცავს საფინანსო-საკრედიტო ინსტიტუტების სამ ძირითად ჯგუფს:
3. არასაბანკო საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტების შემადგენლობაში შედის:
4. არასაბანკო საკრედიტო-საფინანსო ინსტიტუტების შემადგენლობაში არ შედის:
5. განვითარებული ქვეყნების საკრედიტო სისტემა, როგორც წესი არის
6. საკრედიტო სისტემის ზედა (პირველ) საფეხურზე დგას
7. აშშ ცენტრალური ბანკის ფუნქციებს ასრულებს 1913 წ. შექმნილი
8.    აშშ საბანკო სისტემის ერთი მნიშვნელობანი თავისებურებაა ის, რომ იგი შედგება
9. საქართველოს საკრედიტო სისტემის სტრუქტურა XXI საუკუნის დასაწყისისათვის შემდეგნაირად გამოიყურებოდა:
10. მსოფლიოში უძველესია
თემა 8.
1. ნებისმიერი განვითარებული ქვეყნის ფულადსაკრედიტო პოლიტიკის გამტარებლის როლში ოფიციალურად გამოდის, საფინანსო-საკრედიტო სისტემის ძირითად ელემენტს წარმოადგენს
2. მკვლევართა უმეტესობა იზიარებს აზრს, რომ პირველი ცენტრალური ბანკი იყო 1668 წელს დაფუძნებული
3.  ცენტრალური საბანკო სისტემის განვითარებეაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო საფინანსო კონფერენცია, რომლის დროსაც აღინიშნა, რომ ქვეყნებში, სადაც ცენტრალური საემისიო ბანკები არ არსებობენ, უნდა შეიქმნას, ხოლო, სადაც შექმნილია გათავისუფლდნენ პოლიტიკური ზეწოლისაგან, ჩატარდა
4. თანამედროვე პირობებში ცენტრალური ბანკის ძირითად ფუნქციებში არ შედის:
5. ეცბ-ის გენერალურ საბჭოში შედიან:
6. ევროპის კავშირის ორგანიზაციის ხელშეკრულების შესაბამისად, ეცბ-ის ძირითად ამოცანებს არ განეკუთვნება:
7. თანამედროვე საქართველოს ეროვნული ბანკი შეიქმნა
8. როგორც მსოფლიო პრაქტიაკ მოწმობს, ქვეყნის საგადასახადო სისტემის ორგანიზაციაში ცენტრალური ბანკის სამ ძირითად ამოცანას წარმოადგენს:
9. საქართველოში მონეტარული პოლიტიკის ფორმულირებასა და განხორციელებაზე პასუხისმგებელია
10. საქართველოს ეროვნული ბანკი ანგარიშვალდებულია
11. მონეტარული პოლიტიკის რეჟიმი, რომლის დროს წინასწარ განისაზღვრება ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი, რომელიც უნდა იქნას შენარჩუნებული საშუალოვადიან პერიოდში, არის
12. ორგანული კანონის „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ და საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად საქართველოს ეროვნული ბანკი თავისი საქმიანობის განხორციელებისას
13. მონეტარული პოლიტიკის საპროცენტო განაკვეთის ცვლილება ერთობლივ მოთხოვნაზე სხვადასხვა არხებით ზემოქმედებს. საქართველოში საპროცენტო განაკვეთების გადაცემა ეკონომიკაზე ხდება შემდეგი არხებით:
14. ქვეყანაში ლარის გამოყენების წილს ყველა სხვა ვალუტასთან მიმართებაში, გვიჩვენებს
თემა 9.
1. მკვლევართა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ პირველ ბანკად უნდა მივიჩნიოთ
2. მთლიანობაში შეიძლება აღვნიშნოთ, რომ ბანკები საწყის ეტაპზე ასრულებდნენ ოთხ ძირითად ფუნქციას:
3. საქართველოში პირველი საკრედიტო დაწესებულება, ,,საქართველოს საზოგადოებრივი მზრუნველობის საგანგიოს” სახელწოდებით, დაარსდა
4. მკვლევართა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ პირველი ქართული ბანკი დაარსდა
5. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული იურიდიული პირი, რომელიც იღებს დეპოზიტებს და მათი გამოყენებით თავისი სახელით ახორციელებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ საბანკო საქმიანობას, არის
6. კომერციული ბანკი შეიძლება შეიქმნას
7. `კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ~ საქართველოს კანონით, აქციონერთა საერთო კრება ირჩევს ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს, რომელიც შედგება
8. კომერციული ბანკის ხელმძღვანელობა და მისი წარმომადგენლობა ევალებათ კომერციული ბანკის დირექტორებს. ისინი პასუხისმგებელი არიან ბანკის საქმეების მართვასა და მისი ფუნქციების შესრულებაზე. დირექტორატი შედგება 3 დირექ­ტორისაგან მაინც, რომელთაც ნიშნავს სამეთვალყურეო საბჭო არა უმეტეს 4 წლის ვადით, ამასთან
9. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად კომერციული ბანკების შერწყმა, მიერთება ან გაყოფა შეიძლება
10. კომერციული ბანკის ხელმძღვანელობა და მისი წარმომადგენლობა ევალებათ კომერციული ბანკის დირექტორებს. ისინი პასუხისმგებელი არიან ბანკის საქმეების მართვასა და მისი ფუნქციების შესრულებაზე. დირექტორატი შედგება 3 დირექ­ტორისაგან მაინც, რომელთაც ნიშნავს სამეთვალყურეო საბჭო არა უმეტეს
თემა 10.
1. ფიზიკური ან იურიდიული პირი (კერძო პირი ან ფირმა), რომელიც მოქმედებს მზღვეველის დავალებით და სახელით მისთვის მზღვეველის მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, არის
2. ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ახორციელებს დაზღვევის სფეროში საშუამავლო საქმიანობას, როგორც თავისი სამეწარმეო საქმიანობის სახეობას, არის
3. კანონი „დაზღვევის შესახებ“, რომელიც ქვეყანაში სადაზღვევო საქმიანობის მარეგულირებელი აქტია, განსაზღვრავს სადაზღვევო საქმიანობისა და ზედამხედველობის ძირითად საკითხებს, საქართველოს პარლამენტმა მიიღო
4. სადაზღვევო საქმიანობის ზედამხედველობისთვის, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური შეიქმნა
5. „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, 1997 წელს შეიქმნა დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური, რომელიც 2007 წელს შეუერთდა ფინანსური ზედამხედველობის სააგენტოს, ხოლო შემდეგ ეროვნულ ბანკს. შემდგომ დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურმა დამოუკიდებლად გააგრძელა ფუნქციონირება
6. 2006 წლამდე დაზღვევის სახელმწიფო ზედმახედველობის სამსახური გასცემდა ლიცენზიებს ყოველი ცალკეული დაზღვევის სახეობის განსახორციელებლად. 2006 წლიდან გაიცემა ლიცენზიები
7. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა სიცოცხლის და საპენსიო დაზღვევის განხორციელებისას შეადგენდა:
8. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა არასიცოცხლის დაზღვევის სახეობების დაზღვევის განხორციელებისას შეადგენდა:
9. იმისათვის რომ სადაზღვევო კომპანიამ მიიღოს დაზღვევის საქმიანობის განხორციელების ლიცენზია (საქართველოში), მას უნდა გააჩნდეს გარკვეული ოდენობის კაპიტალი. 2017 წლისთვის მინიმალური კაპიტალის ოდენობა გადაზღვევის განხორციელებისას (გადაზღვევის კომპანიებისთვის) შეადგენდა:
10. მიკროსაფინანსო სისტემამ, რომელმაც გასული მეოცე საუკუნის 70-იან წლებში განვითარება ჰპოვა მთელს მსოფლიოში. საფუძველიო ჩაუყარა
11. საქართველოში მოქმედი მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების სამართლებრივი რეგულირების წყაროა კანონი “მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების შესახებ”, რომელიც  ეროვნული ბანკის მიერ იქნა მიღებული
თემა 11.
1. მსოფლიო პრაქტიკაში, ფინანსური შუამავლების საბანკო ან არასაბანკო ხასიათისგან დამოკიდებულებით, ცნობილია ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სამი ძირითადი მოდელი:
2. ეკონომიკურ ლიტერატურაში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სხვადასხვა საკლასიფიკაციო ნიშნები არსებობს, ტერიტორიული ნიშნის მიხედვით განასხვავებენ
3. ეკონომიკურ ლიტერატურაში ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სხვადასხვა საკლასიფიკაციო ნიშნები არსებობს, ორგანიზებულობის ხარისხის მიხედვით განასხვავებენ
4. სამეურნეო სუბიექტი, რომელიც გარიგებებში მონაწილეობს თავისი სახელითა და თავისივე ანგარიშით, არის
5. ფასიანი ქაღალდი, გამოშვებული სააქციო საზოგადოების მიერ, რომელიც მის მფლობელს უფლებას აძლევს მიიღოს გარკვეული შემოსავალი (დივიდენდი) ემიტენტის მოგებიდან, არის
6. აქციონერის უფლების რეალიზაციის წესის მიხედვით სააქციო საზოგადოების აქციები შეიძლება იყოს
7. სასესხო ფასიანი ქაღალდი, რომელიც გამოშვებულია (ან უნდა იქნეს გამოშვებული) ემიტენტის მიერ და რომელიც ადასტურებს ემიტენტის ფინანსურ ვალდებულებას, საემისიო პირობების შესაბამისად გაუნაღდოს ობლიგაციონერს ნომინალური ღირებულება სარგებლით ან მის გარეშე.
8. არის ფასიანი ქაღალდი, დოკუმენტი, რომლითაც მისი გამცემი პირი კისრულობს უპირობო ვალდებულებას გადაიხადოს მასში ნაჩვენები თანხა პირადად ან სხვა პირს ავალებს მის გადახდას, არის
9. გადამხდელის ხელმოწერა იმის თაობაზე, რომ მან თამასუქი მიიღო გადასახდელად დადგენილ ვადაში და თანახმაა გადაიხადოს, არის
10. თამასუქის სახე, როდესაც თამასუქის გამცემი ავალებს სხვა პირს გადაუხადოს თამასუქში ნაჩვენები თანხა თამასუქში მითითებულ პირს, არის
11. დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოთხოვნის უფლება ერთი პირიდან გადაეცემა მეორეს, რაც არის ბანკის ვალდებულება მასში  განთავსებული დეპოზიტის გადახდაზე
12. დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოთხოვნის უფლება ერთი პირიდან გადაეცემა მეორეს, რაც არის ბანკის ვალდებულება მასში განთავსებული ანაბრის გადახდაზე
13. გემის მფლობელის მიერ გაცემული ხელწერილი (დოკუმენტი), რომელიც ტვირთის მფლობელს (გამგზავნს) ეძლევა იმის დასადასტურებლად, რომ ტვირთი მიღებულია საზღვაო გზით გადასაზიდად (სხვა საბირჟო საქონელთან და კონტრაქტებთან ერთად კონოსამენტი შესაძლებელია გახდეს ბირჟაზე ვაჭრობის საგანი და იქცეს საქონელგანმანაწილებელ დოკუმენტად), არის
14. ფასიანი ქაღალდის სახით გაფორმებული ვალდებულება (წარმოებული ფასიანი ქაღალდი), რომელიც განსაზღვრულ ფასში პირველადი განთავსებისას  ემიტენტების მიერ გაყიდული სხვა ფასიანი ქაღალდების (აქცია ან ობლიგაცია)    ყიდვის საშუალებას იძლევა, არის
15. განსაზღვრული ვადის შემდგომ მომავალში  საბირჟო აქტივის ყიდვა-გაყიდვის სტანდარტული საბირჟო შეთანხმება, რომლის ფასიც გარიგების მხარეების მიერ განისაზღვრება გარიგების დადების დროს, არის
16. ფასიანი ქაღალდი, კონტრაქტი, რომლის მყიდველი იძენს უფლებას განსაზღვრული პერიოდის განმავლობაში ფიქსირებულ ფასში იყიდოს ან გაყიდოს აქტივი ან უარი განაცხადოს გარიგებაზე, გამყიდველი კი ვალდებულებას იღებს კონტრაგენტის მოთხოვნით ფულადი პრემიის სანაცვლოდ აღნიშნული უფლების რეალიზაციის უზრუნველყოფაზე, არის
17. ღირებულება, რომელიც აღნიშნულია ფასიანი ქაღალდის ბლანკზე, განისაზღვრება ემისიის პროცესში ფასიანი ქაღალდების მიმოქცევაში გაშვებისას დამფუძნებლების გადაწყვეტილებით (აქციონერები, ობლიგაციონერები), არის
18. ფასიანი ქაღალდის გაყიდვის ფასი მისი პირველადი განთავსებისას. იგი შეიძლება იყოს ნომინალურ ღირებულებაზე მეტი, ნაკლები ან ტოლი, არის
19. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების საფუძველზე, როგორც სააქციო საზოგადოების საკუთარი სახსრებით შექმნილი ქონების ღირებულების შეფარდება გამოშვებული აქციების რაოდენობასთან, არის
20. ღირებულება, რომლის მიხედვითაც ფასიანი ქაღალდები ირიცხება საწარმოს ბალანსზე მოცემულ მომენტში, განისაზღვრება როგორც ფაქტიური დანახარჯების თანხა ფასიანი ქაღალდების შეძენაზე ან გამოშვებაზე, არის
21. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ფულადი ნაკადების დისკონტირების საფუძველზე დისკონტირების კოეფიციენტისა და ინვესტირების ნორმის გამოყენებით,  გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების სამომავლო ღირებულების პროგნოზირებისთვის, არის
22. გაცვლის ღირებულება, რომელიც გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების კონვერტაციისას, არის
23. ღირებულება, რომელიც ასახავს კონკრეტულ მომენტში თანაფარდობას ფასიანი ქაღალდების მიწოდებასა და მოთხოვნას შორის, განისაზღვრება როგორც თანაფარდობა მოცემულ მომენტში მიმდინარე ფასს, ანუ შეძენის შესაძლო ფასსა და ნომინალურ ფასს შორის, არის
24. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება როგორც ღირებულება მიმდინარე მომენტში, რომელიც ასახავს ბაზრის ნამდვილ კონიუქტურას მოთხოვნასა და მიწოდებაზე სრული და სარწმუნო ინფორმაციის პირობებში, ასევე საჭიროა მარკეტინგის დროს. გამოიყენება ვაჭრობების, კონკურსების და თავისუფალი ბაზრის სხვა ფორმების დროს ან მოთხოვნის (მიწოდების) საშუალო ფასის განსაზღვრისას, არის
25. ყველა მომავალი ფულადი სახსრების ნაკადების დაყვანილი ღირებულება, რომელსაც მიიღებს ფასიანი ქაღალდის მფლობელი შესაბამისი პერიოდის დროს, არის
26. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება ბირჟაზე, როგორც გარიგების საშუალო ფასი განსაზღვრულ პერიოდში, არის
27. ფასი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც ფასიანი ქაღალდის ღირებულების სადაზღვევო ანაზღაურების სიდიდე, არის
28. გირაოს უზრუნველყოფის შესაძლო ღირებულება ფასიანი ქაღალდის სწრაფი გაყიდვის დროს, არის
29. ღირებულება, რომელიც განისაზღვრება საწარმოთა ლიკვიდაციის დროს ფასიანი ქაღალდების გამოსასყიდად და დასაფარავად, გვიჩვენებს მატერიალური და არამატერიალური აქტივების ღირებულების რა ნაწილი (შესაძლო რეალიზაციის ფასებით) დარჩება კრედიტორებთან ანგარიშსწორების შემდეგ ერთ ფასიან ქაღალდზე გაანგარიშებით, არის
თემა 12.
1. ერთადერთი ორგანიზებული ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში, რომელიც ჩამოყალიბდა USAID-ის დახმარებით და მოქმედებს ამერიკელი ექსპერტების დახმარებით შემუშავებულ საკანონმდებლო ჩარჩოებში, პასუხობს ფასიანი ქაღალდებით ვაჭრობის საერთაშორისოდ დამკვიდრებული პრაქტიკის საბაზისო მოთხოვნებს, არის
2. საქართველოს საფონდო ბირჟა, საქართველოს ფასიანი ქაღალდების ბაზრის პროფესიონალთა ბირთვის, მოწინავე ქართული ბანკების, საინვესტიციო და სადაზღვევო კომპანიების ინიციატივით დაფუძნდა
3. საქართველოს საფონდო ბირჟა მოქმედებს „მეწარმეთა შესახებ” და „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონების შესაბამისად, მისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმაა
4. ბირჟის საწესდებო კაპიტალი შეადგენს
5. საქართველოს საფონდო ბირჟის საწესდებო კაპიტალი დაყოფილია 3 000 000 (სამ მილიონ) ცალ აქციად, რომელთაგან თითოეულის ნომინალური ღირებულება შეადგენს
6. ბირჟის მართვის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენს
7. საქართველოს საფონდო ბირჟის სამეთვალყურეო საბჭო შედგება 12 წევრისგან, რომელთაც აქციონერთა საერთო კრება ირჩევს
8. საქართველოს საფონდო ბირჟის შემოსავლები იქმნება:
9. საქართველოს საფონდო ინდექსის გაანგარიშება ხდება
10. საქართველოს საფონდო ბირჟაზე, თუ გარიგება საბროკერო კომპანიის მონაწილეობით დაიდო, იგი ვალდებულია (მარეგულირებელი ორგანოს და ბირჟის წესების შესაბამისად) მოახდინოს ფასიანი ქაღალდების რაოდენობისა და ფასის დაფიქსირება ბირჟაზე, გარიგების დადებიდან არაუგვიანეს
11. ლისტინგში ფასიანი ქაღალდების დაშვებისას ემიტენტი/წევრი ბირჟის სასარგებლოდ იხდის გადასახდელებს, რომლის ოდენობა და გადახდის პერიოდულობა დგინდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დადგენილი წესით, A კატეგორიის ლისტინგის შემთხვევაში
12. ლისტინგში ფასიანი ქაღალდების დაშვებისას ემიტენტი/წევრი ბირჟის სასარგებლოდ იხდის გადასახდელებს, რომლის ოდენობა და გადახდის პერიოდულობა დგინდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დადგენილი წესით, B კატეგორიის  ლისტინგის შემთხვევაში
თემა 13.
1. ოქროს სტანდარტი ოფიციალურად გაუქმდა
2. უცხოური ვალუტისა და მისი საგადასახდელო დოკუმენტების ყიდვა-გაყიდვის ოპერაციების ეკონომიკურ და ორგანიზაციულ ურთიერთობათა მყარი სისტემა
3. არსებობს სავალუტო კურსების ხუთი ძირითადი სისტემა:
4. პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად გამოყენებადია სავალუტო კურსის განსაზღვრის სამი მოდელი:
5. სახელმწიფო მკვეთრად აფიქსირებს ეროვნული ვალუტის გაცვლით კურსს განსაზღვრულ დონეზე, რითაც ვალდებულებას იღებს მისი სტაბილიზაციის შენარჩუნებაზე
6. ბაზრის მონაწილეთა აქტივობა შეზღუდულია, ხოლო მონოპოლისტად სავალუტო ოპერაციებზე გვევლინება მთავრობა
7. დღეისათვის ცნობილია სავალუტო გარიგების სამი ძირითადი ფორმა:
8. ოთხნიშნა კოდი, რომელიც ენიჭება ბანკს ბლუმბერგის სავაჭრო სისტემაში მისი იდენტიფიკაციის მიზნით, არის
9. ბლუმბერგის სისტემა არის
10. ლარის ოფიციალური გაცვლითი კურსი წარმოადგენს
11. მონაწილე ბანკს ანგარიშსწორების ვადის დარღვევისთვის ეკისრება ჯარიმა დადებული გარიგების თანხის
12. ანგარიშსწორების ვადის დარღვევის შემთხვევაში გარიგების გაუქმებისთვის მონაწილე ბანკს ეკისრება ჯარიმა მეორე მხარის სასარგებლოდ გარიგების თანხის
13. ოფიციალური გაცვლითი კურსები ქვეყნდება საქართველოს ეროვნული ბანკის ვებგვერდზე არა უგვიანეს გაანგარიშების დღის
14. ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის ინსტრუმენტი, რომლის მეშვეობითაც ეროვნული ბანკი წინასწარ განსაზღვრული ვადით, აუქციონის წესით ყიდულობს უცხოურ ვალუტას სპოტ კურსით, მისი ფორვარდული კურსით უკან გაყიდვის პირობით, არის
15. აუქციონის ტიპი, როდესაც ყველა წარმატებული განაცხადი კმაყოფილდება წარმოდგენილი ფასით, არის
თემა 14.
1. მაკროეკონომიკური სტატისტიკური ანგარიში, რომელიც სისტემური სახით ასახავს დროის განსაზღვრულ პერიოდში მოცემულ ეკონომიკასა და დანარჩენ მსოფლიოს შორის განხორციელებულ ეკონომიკურ ტრანზაქციებს (კვარტალი, წელი), არის
2. სტრუქტურულად საგადასახდელო ბალანსი შედგება:
3. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, საქონელითა და მომსახურებით ვაჭრობის ბალანსს, პირველადი შემოსავლებისა და მეორადი შემოსავალების ბალანსებს მოიცავს
4. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, არამწარმოებლური არაფინანსური აქტივების შე ძენა/გაცემა და კაპიტალური ტრანსფერები აისახება
5. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, პირდაპირ ინვესტიციებს, პორტფელის ინვესტიციებს, ფინანსურ წარმოებულებს, სხვა ინვესტიციებსა და სარეზერვო აქტივებს მოიცავს
6. საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად, მოცემული ეკონომიკის წმინდა დაკრედიტებას ან წმინდა სესხებას დანარჩენი მსოფლიოს მიმართ, წარმოადგენს
7. ეკონომიკური ერთეული ითვლება რეზი­დენტად, თუ
8. დროის გარკვეულ მომენტში საგარეო ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ნაშთებს აჩვენებს, აერთიანებს არარეზიდენტებისადმი მოთხოვნებსა და მათ მიმართ სხვადასხვა სახის ვალდებულებებს ეკონომიკის შემდეგი სექტორების მიხედვით: ეროვნული ბანკი, დეპოზიტური კორპორაციები ეროვნული ბანკის გარდა, სამთავრობო სექტორი და სხვა სექტორები
9. მონეტარული ხელისუფლების განკარგულებაში არსებული ფინანსური აქტივებია და გამოიყენება ქვეყნის საერთაშორისო ვალდებულებების შესასრულებლად, ეროვნული ვალუტის კურსის მხარდასაჭერად და საგადასახდელო ბალანსის რეგულირებისათვის, არის
10.  საგადასახდელო ბალანსის შესაბამისად – ვალი, რომელიც გადასახდელია მოთხოვნისთანავე ან რომლის თავდაპირველი დაფარვის ვადა არ აღემატება ერთ წელს (ერთი წელი და ნაკლებია), მიეკუთვნება
თემა 15.
1. ეკონომიკური ურთიერთობებია, რომლებიც ფულადი სახსრების ფონდების ფორმირებასა და გამოყენებასთან არის დაკავშირებული და რომელთა მონაწილეები, როგორც მინიმუმ, ორი სხვადასხვა სახელმწიფოს სუბიექტები, რეზიდენტები ან წარმომადგენლები არიან, არის
2. მსოფლიო ფინანსური რესურსები თავმოყრილია სამ ძირითად წყაროში:
3. ბრეტონ-ვუდსის სავალუტო-საფინანსო კონფერენციაზე (1944 წ.) შეიქმნა ორი ინსტიტუტი
4. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (სსფ) შეიქმნა ბრეტონ-ვუდსის სავალუტო-საფინანსო კონფერენციზე
5. ტარიფებისა და ვაჭრობის ზოგადი შეთანხმება (GATT), რომელიც 1947 წელს ლიბერალური ეკონომიკური და საბაჟო პოლიტიკის მხარდასაჭერად შეიქმნა, 1995 წლიდან კი რეორგანიზებული იქნა და ეწოდება
6. სსფ-ს შეთანხმების საფუძველზე, ქვოტის 25% გადახდილი უნდა იქნას სარეზერვო აქტივების სახით SDR-ით ან სარეზერვო ვალუტით, ხოლო 75 %
7. SDR ღირებულების დაწესება ყოველწლიურად მიმდინარეობს ხუთი ვალუტის
8. 2018 წლის მდგომარეობით, 1 SDR-ს ღირებულება  დაახლოებით
9. სსფ-ს პრაქტიკაში 1974 წლის სექტემბრიდან, მისი წევრი ქვეყნების დაფინანსებისთვის, რომელიც ითვალისწინებს მათი ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე უფრო დიდი მასშტაბებით დაკრედიტებას საგადასახდელო ბალანსის წონასწორობის დარღვევის აღსაკვეთად, თუ ის გამოწვეულია წარმოების სტრუქტურული დაუბალანსებლობით, შემოღებულ იქნა
10. დღეისათვის მსოფლიო ბანკის ჯგუფში შედის შემდეგი ორგანიზა­ცი­ე­ბი:
11. რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკი (ინგ. – International Bank for Reconstruction and Development – IBRD) წარმოადგენს მსოფლიო ბანკის ძირითად საკრედიტო დაწესებულებას. იგი გაეროს სპეციალიზებული სახელმწიფოთაშორისი საინვესტიციო ინსტი­ტუ­ტია, რომელიც შეიქმნა ბრე­ტონ-ვუდსის საერთაშორისო სავალუტო-საფინანსო კონფერენციის გა­დაწ­ყვეტილების შესაბამისად,
12. 2017 წლის მდგომარეობით, რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკის წევრია 189 ქვეყანა, თუმ­ცა მასში ლიდერის როლი განეკუთვნება 7 ქვეყანას:
13. მსოფლიო ბანკთან საქართველო თანამშრომლობს
14. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი (იგი წარმოადგენს უძველეს საერთაშორისო ორგანიზაციას საერთაშორისო სავალუტო-საფინანსო თანამშრომლობის დარგში) შეიქმნა შვეიცარიასთან (რომლის ტერიტორიაზეც ფუნქციონირებს ბანკი)  ექვსი სახემწიფოს მთავრობათაშორისი შეთანხმების კონვენციის საფუძველზე, ეს სახელმწიფოებია
15. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკის ძირითად მიზნებს არ განეკუთვნება:
16. რეგიონალიურ საერთაშორისო დაფინანსო ორგანიზაციებს არ მიკეუთვნება:
17. ევროპის ცენტრალური ბანკი (ეცბ, ინგ. – European Central Bank) – ევროკავშირისა და ევროზონის ცენტრალური ბანკია, რომელიც დაფუძნდა
18. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (ინგ. – Europen Bank for Reconstruction and Development – EBRD), ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების მხარდაჭერის აღ­მო­ჩენის მიზნით, დირექტიული გეგმიანი მეურნეობიდან საბაზრო ეკონო­მიკაზე გადასვლის პროცესში, შეიქმნა
19. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი აფინანსებს ეკონომიკის მრავალ დარგს, მაგრამ არ აფინანსებს შემდეგ საქმიანობებს:
20. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის უმაღლესი მმართველობის ორგანოა (რომელშიც თითოეული აქციონერი ნიშნავს თავის მმართველს, როგორც წესი, ფინანსთა მინისტრს)
21. აზიის განვითარების ბანკი (ინგ. – The Asian Development Bank – ADB), რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს ფილიპინების დედაქალაქ მანილაში, შეიქმნა აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის ქვეყნების სოციალური და ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობის მიზნით,  მუშაობა დაიწყო
Categories: ტესტები | დატოვე კომენტარი

ფულის მიმოქცევა და კრედიტი

მოსიაშვილი ვ., მამაცაშვილი ე., ახალკაცი ნ., – ფულის მიმოქცევა და კრედიტი. თბილისი 2017. 588  გვ.

 

წინამდებარე სახელმძღვანელოში ლოგიკური თანამიმ-დევრობითაა განხილული ეკონომიკის ისეთი აქტუალური საკითხები, როგორიცაა: ფულის წარმოშობის ისტორია, არსი და ფუნქციები; ფულის ბრუნვა; ფულადი სისტემები; ინფლაცია: არსი, მიზეზები, სტაბილიზაციის მიმართულებები; კრედიტი: ფუნქციები, ფორმები, დაკრედიტების ძირითადი პრინციპები; საკრედიტო სისტემა; ცენტრალური ბანკები, საბანკო სექტორი; არასაბანკო საკრედიტო ინსტიტუტები; ფასიანი ქაღალდების ბაზარი; ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში; სავალუტო ბაზარი; საგადასახდელო ბალანსი; საერთაშორისო ფინანსები და საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები.

შინაარსის ადვილად აღქმის მიზნით თითოეული თემა დაყოფილია საკითხებად, თითოეული თემის ბოლოს მოტანილია კითხვები თვითკონტროლისათვის შეძენილი ცოდნის შესაფასებლად. წიგნი განკუთვნილია ბაკალავრიატის, მაგისტრატურის და დოქტორანტურის კურსის მსმენელთათვის, პროფესორ-მასწავლებლებისათვის. იგი აგრეთვე დიდ დახმარებას გაუწევს ეკონომიკის აღნიშნული საკითხების შესწავლით დაინტერესებულ სხვა პირებსაც.

 

რედაქტორები:                                                                პროფესორი გ. ცაავა

პროფესორი რ. ბურდიაშვილი

რეცენზენტები:                                            პროფესორი ზურაბ ლიპარტია

პროფესორი მ.ნარსია

პროფესორი მ. ჭელიძე

 

 

 

გამომცემლობა „დანი“.

 

შინაარსი

 

წინსიტყვაობა

თემა I. ფულის წარმოშობის ისტორია

1.1 პირველი ფულის ნიშნები მსოფლიოში

1.2.  მსოფლიოს ეკონომიკურად ძლიერი ქვეყნების ვალუტები

1.3. ქართული ფულის წარმოშობა და განვითარების რეტროსპექტივა

1.4 ზოგიერთი ქვეყნის სავალუტო ერთეულის დასახელებების  შესახებ

თემა II.  ფულის არსი, თვისებები და ფუნქციები

2.1 რა არის ფული?

2.2. ფულის ფუნქციები და თვისებები

2.3.  ფულის სახეები

2.4 ფულის თეორიები

თემა III.  ფულის ბრუნვა

3.1. ფულადი ბრუნვა, შინაარსი და სტრუქტურა

3.2. ფულის  ნაღდი  ბრუნვის ორგანიზაცია

  1. 3. უნაღდო ანგარიშსწორებების ორგანიზაციის პრინციპები

3.4. უნაღდო ანგარიშსწორებების ფორმები

3.2 ფულის მასა და ფულის მიმოქცევის სიჩქარე

თემა IV. ფულადი სისტემები

4.1 ფულად სისტემათა ტიპები

4.2 საქართველოს ფულადი სისტემა

თემა V. ინფლაცია: არსი, მიზეზები, სტაბილიზაციის მიმართულებები

5.1 ინფლაციის არსი, განმსაზღვერელი ფაქტორები და სახეები

5.2. ფულადი მიმოქცევის სტაბილიზაციის ფორმები და მეთოდები ინფლაციურ პრცესებში

5.3 ინფლაციის შედეგები

5.4. ინფლაციური პროცესის თავისებურებები საქართველოში

თავი VI. კრედიტი: ფუნქციები, ფორმები, დაკრედიტების ძირითადი პრინციპები

6.1. .კრედიტის არსი და მნიშვნელობა ეკონომიკაში

6.2. კრედიტის ძირითადი ფორმები

6.3. კრედიტის ფუნქციები და დაკრედიტების ძირითადი პრინციპები

კითხვები თვითკონტროლისათვის

თემა VII.  საკრედიტო სისტემა

7.1 საკრედიტო სისტემის სტრუქტურა

  1. 2 საქართველოს თანამედროვე საკრედიტო სისტემა

თემა VIII. ცენტრალური ბანკი

8.1. ცენტრალური ბანკის წარმოშობის წინაპირობები

8.2. ცენტრალური ბანკის ფუნქციები

8.3. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკა

8.3.1. საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ

8.3.2. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკა

თემა IX. საბანკო სექტორი

9.1. საბანკო საქმიანობის წარმოშობა და განვითარება

9.2. საბანკო საქმიანობის წარმოშობა და განვითარება საქართველოში

9.3. ბანკის ცნება, ტიპები და ძირითადი ფუნქციები

9.4. კომერციული ბანკის საქმიანობის პრინციპები და მმართველობითი სტრუქტურა საქართველოში

თემა X. არასაბანკო საკრედიტო ინსტიტუტები

10.1. სადაზღვევო სისტემა

10.1.1. სადაზღვევო ბაზარი და მისი სტრუქტურა

10.1. 2. სადაზღვევო ბაზარი საქართველოში

10.2. მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები

თავი XI. ფასიანი ქაღალდების ბაზარი

11.1. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ამოცანები და ფუნქციები

11.2. ფასიანი ქაღალდების ძირითადი სახეები

11.3. ფასწარმოქმნა ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე

თავი XII. ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში

12.1. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის წარმოშობის წინაპირობები საქართველოში

12.2. საქართველოს საფონდო ბირჟა

თავი XIII. სავალუტო ბაზარი

13.1. სავალუტო ბაზრის განვითარების რეტროსპექტივა

13.2. გარიგებათა სახეები სავალუტო ბაზარზე

13.3. საერთაშორისო სავალუტო ბაზარი – FOღEX

13.4. უცხოური ვალუტების მიმართ ლარის გაცვლითი კურსის განსაზღვრის წესი საქართველოში

თემა XIV. საგადასახდელო ბალანსი

14.1. საგადასახდელო ბალანსის მეთოდოლოგიური სტანდარტები

14.2.  საინვესტიციო პოზიციის მეთოდოლოგიური სტანდარტები

14.3 საგარეო ვალის მეთოდოლო¬ გიური სტანდარტები

თემა XV. საერთაშორისო ფინანსები და საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები

15.1. საერთაშორისო ფინანსების არსი და როლი მსოფლიო ეკონომიკაში

15.2. მსოფლიო ფინანსური ბაზრის განზოგადებული სტრუქტურა და მონაწილეების კლასიფიკაცია

15.3. საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები

15.3.1. საერთაშორისო ორგანიზაციების ზოგადი დახასიათება

15.3.2. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი

15.3.3. მსოფლიო ბანკი

15.3.4. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი

15.4. რეგიონალური საფინანსო ორგანიზაციები

15.4.1. ევროპის ცენტრალური ბანკი

15.4.2. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი

15.4.3. პარიზის კლუბი – მისია და მიზნები

15.4.4. ლონდონის კლუბი

15.4.5. აზიის განვითარების ბანკი

გამოყენებული ლიტერატურა

Categories: Uncategorized | დატოვე კომენტარი

ფული, ფულის მიმოქცევა და კრედიტი

სასწავლო-პრაქტიკულ სახელმძღვანელოში „ფული, ფულის მიმოქცევა და კრედიტი“  განხილულია ფულის არსი, წარმოშობა, ძირითადი ფუნქციები, სახეობები, ფულადი მასა და ბაზა, ფულის როლი კვლავწარმოების პროცესში, ფულის ემისია და ფულის მიმოქცევა, უნაღდო და ნაღდი ფულადი ბრუნვები, ფულადი ამგარიშსწორებების ფორმრბი. გაშუქებულია ინფლაციის არსი, სახეობები, კლასიფიკაცია და განსაზღვრის პრაქტიკუმი. შესწავლილია სავალუტო სისტემა და ვალუტის კურსის განსაზღვრის პრაქტიკუმი.  მიმოხილულია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებისა და საქართველოს ფულადი ერთეულები.

ჩამოყალიბებულია საქართველოს საბანკო სისტემის განვითარების ისტორიული რეტროსპექტივა, ბანკის ძირითადი პასიური და აქტიური ოპერაციები, ბანკის მსესხებელი იურუდიული და ფუ=იზიკური პირების კრედიტუნარიანობის შეფასების ტექნოლოგიები, სასესხო დავალიანების დაფარვის გაანგარიშების პრაქტუკუმი, ბანკის ფინანსური მომსახურების ლიზინგული, ფაქტორინგული, ფორფეიტინგული და სატრასტო ოპერაციები. მიმოხილულია საერთაშორისო პრობლემებით დასაქმებული ორგანიზაციები,

სასწავლო-პრაქტიკული სახელმძღვანელო „ფული, ფულის მიმოქცევა და კრედიტი“ განკუთვნილია ეკონომიკური სპეციალობის ბაკალავრიატის სტუდენტებისათვის, მაგისტრანტებისათვის, დოქტორანტებისათვის, პედაგოგებისათვის, სამეცნიერო მუშაკებისათვის, საფინანსო და საბანკო სისტემის სპეციალისტებისათვის.

 

შინაარსი

 

შესავალი   ………………………………………………………………………..…………………...   15

თავი 1. ფულის აუცილებლობა, მათი წარმოშობის არსი, ძირითადი ფუნქციები   ……..  19

  • ფულის წარმოშობა წინაპირობები, მნიშვნელობა და არსი …………   19
  • ფულის ძირითადი ფუნქციები და როლი საბაზრო ეკონომიკაში … 30
  • ფულის ფუნქციებთან დაკავშირებული თვალსაზრისი ფინანსურ ბაზარზე ფუნქციონირების პირობებში …………………………………………   43

თავი 2. ფულის სახეობები, უნაღდო ბრუნვის ფული, ფულადი მასა და ფულადი ბაზა  .55

2.1. ფულის სახეობები, ქაღალდის ფული და საკრედიტო ფული (ბანკნოტები)   …………   55

2.2. უნაღდო ბრუნვის ფული, ფულადი მასა და ფულადი ბაზა   ………..   70

2.3. ფულისა და ფინანსების კატეგორიების ურთიერთკავშირები და ფულადი ერთეულისა და ვალუტის ცნებების სრულყოფა   …………..   80

თავი 3. ფულის როლი კვლავწარმოების პროცესში, თანამედროვე ფულისა და ფინანსების წარმოშობის თავისებურებების

      პრაქტიკუმი   ……………………………………………………………………………………   99

3.1. ფულის როლი კვლავწარმოების პროცესში   ………………………………….   99

3.2. ფულის როლის დახასიათებებში განსხვავებები და მისი გამოვლენის თავისებურებები    …………………………………………………………………………   107

3.3. თანამედროვე ფულისა და ფინანსების წარმოშობის თავისებურებები გასაღებითი და მარკეტინგული სტრატეგიების პირობებში   ……….   116

თავი 4. ემისია და ფულის გამიშვება სამეურნეო ბრუნვაში, საბანკო მულტიპლიკატორის მექანიზმის პრაქტიკული და ირ. ფიშერის გაცვლის განტოლებაში კორექციის აუცილებლობა   ………..…….……   142

4.1. ცნებები ფულის გამოშვება და ფულის ემისია, ემისიის ფორმები, ნაღდი ფულის ემისია ……………………..  142

4.2. საბანკო მულტიპლიკატორის არსი და მექანიზმი   ……………………..   147

4.3. ფულის თეორიების ევოლუცია და ირ. ფიშრის გაცვლის განტოლებაში კორექტივის განხორციელების აუცილებლობა   ……   155

თავი 5.  ფულის უნაღდო ბრუნვა, მისი შინაარსი, სტრუქტურა, ორგანიზაცია, უნაღდო ანგარიშსწორების ფორმები   …………………..   172

5.1. ცნება ფულის ბრუნვა, მისი შინაარსი და სრტუქტურა   ………………   172

5.2. უნაღდო ანგარიშსწორების ორგანიზაციის პრინციპები   …………….   180

5.3. უნაღდო ანგარიშსწორებების ფორმები ………………………………………..   188

თავი 6. ფულის ნაღდი  ბრუნვის ეკონომიკური შინაარსი, ფულადი ერთეული და მისის მსყიდველობითი შესაძლებლობა, სტაბილიზაციის მიმართულებები   ………………………………………………   211

6.1. ფულის  ნაღდი  ბრუნვის ეკონომუკური შინაარსი, ორგანიზაცია, ფულადი სისტემა, ფორმები და განვითარება   ……………………………..   211

6.2. ფულადი სისტემის თანამედროვე ტიპები, მისი დახასიათება   ….   218

6.3. ფულადი ერთეულის მსყიდველობითი შესაძლებლობა და სტაბილიზაციის მიმართულებები   ………………………………………………   226

თავი 7. სავალუტო სისტემა, სავალუტო კურსიის გაანგარიშების პრაქტიკუმი, საერთაშორისო ანგარიშსწორებები   …………...…………..   239

7.1. სავალუტო სისტემის არსი, სახეობები, ელემენტები

და დახასიათება   …………………………………………………………………………..   239

7.2. სავალუტო კურსი, გაანგარიშების თავისებურებები და როლი ეკონომიკაში   …………………………………………………………………………………   250

7.3. საერთაშორისო ანგარიშსწორებების სისტემა, მათი პირობები და ფორმები, სავალუტო რისკები და დამცავი დათქმები   ………………..   263

თავი 8. მსოფლიოს ცალკეული ქვეყნების ფულადი ერთეულები და ფულადი სისტემების რეგულირება   …….………………………………………   278

8.1. ფულის ერთეულები: აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის, რუსეთის ფედერაციის, იაპონიის და მათი ფულადი სისტემების

რეგულირება   ………………………………………………………………………………..   278

8.2. ფულადი ერთეულები: საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის

და ევრო   ……………………………………………………………………………………….   288

8.3. საქართველოს ფულადი ერთეულები და მისი ფულადი სისტემის რეგულირება   ………………………………………………………………………………..   301

თავი 9. ინფლაციის არსი, სახეობები, კლასიფიკაცია, ფულადი მიმოქცევის სტაბილიზაციის მეთოდები ინფლაციურ პროცესებში და ინფლაციის ზემოქმედება კომერციული ბანკების საქმიანობაში  ….  330

9.1. ინფლაციის არსი, განსაზღვრის ფაქტორები, სახეები და კლასიფიკაცია   ……………..   330

9.2. ინფლაციურ პროცესებში ფულადი მიმოქცევის სტაბილიზაციის ფორმები და მეთოდები   ……………………………………………………………….   336

9.3. ინფლაციის ზემოქმედება კომერციული ბანკების საქმიანობაზე …  346

თავი 10. ინფლაციური და კვლავწარმოებითი პროცესების თავისებურებები, ინფლაციის განვითარების ფაქტორები და მისი რაოდენობრივი შეფასების პრაქტიკუმი   ..………   363  

10.1. ინფლაციური და კვლავწარმოებითი პროცესების ურთიერთზემოქმედების თავისებურებები   ………………………………..   363

10.2. ინფლაციის განსაზღვრა, ფულადი მასის ინფლაცია, ფულის რაოდენობრივი თეორიის მეშვეობით ინფლაციის ბუნების ახსნა, ინფლაციის განვითარების ფაქტორები   ……………………………………….   373

10.3. ინფლაციის რაოდენობრივი შეფასების პრაქტიკუმი   ……………….   389

თავი 11. საქართველოს საბანკო სისტემის განვითარებისა და საქმიანობის ისტორიული რეტროსპექტივა   ……………….……………………………………   399

11.1. ცენტრალური ბანკის არსი და ძირითადი ფუნქციები   ……………..   399

11.2. კომერციული ბანკების ფუნქციები, სტრუქტურა, საქმიანობის სამართლებრივი რეგულირება   …………………………………………………….   426

11.3. არასაბანკო საკრედიტო და საფინანსო დაწესებულებები   ………..   453

თავი 12. კრედიტის არსი, ფუნქციები, კრედიტისა და ფულის ურთიერთობა, კომერციული ბანკის პასიური და აქტიური ოპერაციების პრაქტიკუმი   ……….   469

12.1. კრედიტის აუცილებლობა, მისი ფუნქციები, კანონები, კრედიტისა და ფულის ურთიერთქმედების თავისებურებები   ………………………   469

12.2. კომერციული ბანკის აქტიური ოპერაცია – კრედიტის არსის სრულყოფის საკითხები   ……………………………………………………………….   426

12.3. კომერციული ბანკების რესურსების ფორმირებისა და მათი განთავსების ძირითადი ოპერაციები   …………………………………………..   494

თავი 13. საბანკო დაკრედიტება, სასესხო დავალიანების მონიტორინგი, მსესხებელი იურიდიული და ფიზიკური პირების კრედიტუნარიანობის შეფასების პრაქტიკუმი   …………………………….   513

13.1. საბანკო დაკრედიტებისა და სასესხო დავალიანების დაფარვის გაანგარიშების შესაძლო ვარიანტების თავისებურებები   …………….   513

13.2. ბანკის მსესხებელი იურუდიული პირის კრედიტუნარიანობის შეფასების თავისებურებები   …………………………………………………………   523

13.3. ბანკის მსესხებელი ფიზიკური პირის კრედიტუნარიანობის შეფასების მეთოდები   …………………………………………………………………..   536

თავი 14. კომერციული ბანკების ფინანსური მომსახურება: ლიზინგური, ფაქტორინგული, ფორფეიტინგული და სატრასტო ოპერაციების პრაქტიკუმი   …..……………………………………………………………………………..   554

14.1. კომერციული ბანკების ლიზინგური ოპერაციები   …………………….   554

14.2. კომერციული ბანკების ფაქტორინგული ოპერაციები   ………………   570

14.3. კომერციული ბანკების ფორფეიტინგული და სატრასტო

ოპერაციები   …………………………………………………………………………………   575

თავი 15. საერთაშორისო და რეგინული საფინანსო ორგანიზაციები    581

15.1. საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები   ……………………………..   581

15.2. რეგიონული საფინანსო ორგანიზაციები   ………………………………….   623

15.3. საქართველო მსოფლიო ფინანსური გლობალიზაციის

ტენდენციებში   …………………………………………………………………………………..   651

გამოყენებული ლიტერატურა   …………………………………………………………..   663

 

Categories: Uncategorized | დატოვე კომენტარი

ფინანსური ინსტიტუტები და ბაზრები

UDC (უაკ)  336.01(075.8)

მ-866

მოსიაშვილი ვ., ჭელიძე მ., ხიდირბეგიშვილი ნ., _ ფინანსური ინსტიტუტები და ბაზრები (სახელმძღვანელო). –  თბილისი 2017. – 461 გვ.

ISBN  978-9941-27-222-6 (PDF)

 

წინამდებარე სახელმძღვანელოში ლოგიკური  თანმიმდევ­რობი­თაა განხილული ფინანსურ ინსტიტუტებთან და ფინანსურ ბაზრებთან დაკავშირებული ისეთი აქტუალური საკითხები, როგორიცაა: ფინანსური ბაზარი და მისი მონაწილეები, სავალუტო ბაზარი, საკრედიტო ბაზარი, სადაზღვევო ბაზარი, ფასიანი ქაღალდების ბაზარი, სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი, ფასწარმოქმნა ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე, ოპერაციები წარმოებული ფასიანი ქაღალდებით, ფასიანი   ქაღალდების  პორტფელი, ფინანსური ინსტიტუტბის ზედამხედველობა, ფინანსური ბაზრის რეგულირება, ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში, საპროცენტო რისკების მართვა, ძვირფასი ლითონების ბაზარი, საერთაშორისო ფინანსები და საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები.

წიგნი განკუთვნილია ბაკალავრიატის, მაგისტრატურის და დოქ­ტორანტურის კურსის მსმენელთათვის, პროფესორ-მასწავლებ­ლე­­ბისთვის. იგი აგრეთვე დიდ დახმარებას გაუწევს ფინანსების აღ­ნიშ­ნული საკითხების შესწავლით დაინტერესებულ სხვა პირებსაც.

შინაარსი

 

წინასიტყვაობა …………………………………………………………………………………  5

თავი I. ფინანსური ბაზარი და მისი მონაწილეები …………….………………….. 7                    

1.1. ფინანსური სისტემის და ფინანსური ბაზრების არსი და ძირითადი ამოცანები … 7

1.2. ფინანსური შუამავლობის ცნება, ფუნქციები და როლი ………………..….…..…… 8

1.3.  ფინანსური ბაზრის ევოლუცია, ფუნქციები და სტრუქტურა …………………….. 12

1.4. ფინანსური ბაზრის მონაწილეები …………………………………………….….…… 19

თავი II. სავალუტო ბაზარი …………………………………………….….…….….…….. 24

2.1. სავალუტო ბაზრის განვითარების რეტროსპექტივა …………….……..……..…….. 24

2.2. გარიგებათა სახეები სავალუტო ბაზარზე ……………………..……………..………. 29

2.3. საერთაშორისო სავალუტო ბაზარი – FOREX ………………………………..………. 34

2.4. უცხოური ვალუტების მიმართ ლარის გაცვლითი კურსის განსაზღვრის წესი საქართველოში …………………………………………………..……………….…………. 41

თავი III. საკრედიტო ბაზარი ………………………………………..…………………… 52

3.1. კრედიტი, როგორც განსაკუთრებული ფინანსური ინსტრუმენტი ……..……..… 52

3.2. საკრედიტო ბაზარი და საკრედიტო ინსტიტუტები ……….………….……………. 60

3.3. საქართველოს საბანკო სექტორის კონკურენტული გარემოს ანალიზი ……….… 75

თავი IV. სადაზღვევო ბაზარი ………………………………………….…….………… 101

4.1. სადაზღვევო ბაზარი და მისი სტრუქტურა ……………………….…….….………. 101

4.2. სერვისები სადაზღვევო ბაზარზე …………………………………………..…….… 108

4.3. სადაზღვევო ბაზრის განვითარების რეტროსპექტივა საქართველოში …….….. 110

თავი V. ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ………………………………………………… 120

5.1. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ზოგადი დახასიათება ……………………….…… 120

5.2. ფასიანი ქაღალდების ძირითადი სახეები ………………………….………….….. 125

თავი VI. სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ………………………..…….…. 134

6.1. სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდის არსი და ფუნქციები ………………….…….… 134

6.2. სახელწიფო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი განვითარებულ ქვეყნებში …….….. 140

6.3. სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდები საქართველოში ………………………….……. 151

თავი VII. ფასწარმოქმნა ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე …………….………..…….. 171

7.1. ფასწარმოქმნის ამოცანები და პრინციპები ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე .…. 171

7.2. ფასიანი ქაღალდების ღირებულება და მათი სახეები …………………….…….. 173

7.3. ფასწარმოქმნის მეთოდები და ფაქტორები ……………………………………….. 175

7.4. ფასიანი ქაღალდების კურსის განმსაზღვრელი ფაქტორები. …….…………….. 179

7.5. საინვესტიციო გადაწყვეტილებების მიღების ფინანსური ანალიზის

მეთოდები ……………………………………………………………………..…………….. 188

7.6. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის საფონდო ინდექსები ………………….….……… 204

თავი VIII. ოპერაციები წარმოებული ფასიანი ქაღალდებით ………………………. 220

8.1. ფორვარდული კონტრაქტი …………………………………….…….….…..………. 220

8.2. ფიუჩერსული კონტრაქტი …………………………………………………..……….. 223

8.3. ოფციონი ……………………………………..………………………….……..……….. 228

8.4. სვოპი ……………………………………………………………………………..…….. 231

8.5. ვარანტი …………………………………………………………………………..…….. 233

თავი IX. ფასიანი ქაღალდების პორტფელი ……………………….……..…………… 235

9.1. ფასიანი ქაღალდების პორტფელის კლასიფიკაცია …………….……..……..…… 235

9.2. ფასიანი ქაღალდების პორტფელის ფორმირება ………………………….……… 239

9.3. პორტფელური რისკების მართვის მეთოდები ……………….……..…………… 245

თემა X.  ფინანსური ინსტიტუტების ზედამხედველობა …….……….…….……….. 257

10.1. საბანკო ზედამხედველობა …………………………………………….……..……. 257

10.2. სადაზღვევო  საქმიანობის  სახელმწიფო ზედამხედველობა ………………… 282

10.3. მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების სამართლებრივი რეგულირება …………. 293

 თავი XI. ფინანსური ბაზრის რეგულირება ………………………….……………….. 304

11.1. ფინანსური ბაზრების რეგულირების გამოცდილება სხვადასხვა ქვეყნებში … 304

11.2. ფინანსური რეგულირების გლობალური სისტემა …………………………….. 306

თავი XII. ფასიანი ქაღალდების ბაზარი საქართველოში ……………………………. 317

12.1. ფასიანი ქაღალდების ბაზრის წარმოშობის წინაპირობები საქართველოში … 317

12.2. საქართველოს საფონდო ბირჟა ……………………………………………..…….. 323

თავი XIII. საპროცენტო რისკის მართვა ……………………………………………….. 344

13.1. საპროცენტო რისკის მართვა ფიუჩერსებით და სხვა მონათესავე ინსტრუმენტებით ……………………………………………………………..….…………. 344

13.2. საპროცენტო რისკის მართვა ოფციონებით და მათზე დაფუძნებული ინსტრუმენტებით …………………………….………………………………………….. 362

13.3. კეპციონებისა და სვოპციონების გამოყენება საპროცენტო რისკის

მართვისათვის ……………………………………………………………………………. 367

13.4. საპროცენტო რისკის მართვის სტანდარტული ინსტრუმენტების შედარება … 369

თავი XIV. ძვირფასი ლითონების ბაზარი …………………………………….…….… 372

14.1. ძვირფასი ლითონების ბაზრის განვითარების ისტორია …..………………….. 372

14.2. მსოფლიო ოქროს ბაზრის ორგანიზაციული სტრუქტურა ……………………. 378

14.3. ძვირფასი ლითონების საერთაშორისო ბაზრის მონაწილეები ……………….. 383

თემა XV. საერთაშორისო ფინანსები და საერთაშორისო საფინანსო

ორგანიზაციები ………………………………………………………………….……….. 389

15.1. საერთაშორისო ფინანსების არსი და როლი მსოფლიო ეკონომიკაში …..……. 389

15.2. მსოფლიო ფინანსური ბაზრის განზოგადებული სტრუქტურა და მონაწილეების კლასიფიკაცია ……………………………………………………………………………..… 391

15.3. საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები ……………………………………… 394

15.3.1. საერთაშორისო ორგანიზაციების ზოგადი დახასიათება …………..………… 394

15.3.2. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ………………………..…………………….. 398

15.3.3. მსოფლიო ბანკი ………………………………………….………………………….. 413

15.3.4. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი ……………………………………..…. 424

15.4. რეგიონალური საფინანსო ორგანიზაციები ……………………………………….. 432

15.4.1. ევროპის ცენტრალური ბანკი ……………………………………….……………… 432

15.4.2. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი ………………………….. 434

15.4.3. პარიზის კლუბი – მისია და მიზნები ………………….…………………..…….. 436

15.4.4. ლონდონის კლუბი ……………………………………………………………..…… 439

15.4.5. აზიის განვითარების ბანკი ………………………………………………..……….. 449

გამოყენებული ლიტერატურა …………………………………………………………………………….. 455

 

 

 

Categories: Uncategorized | 2 Comments

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: